ในการไปเยี่ยมชมกิจการโรงเรียนการบริบาลที่เมืองซึสึกะ จังหวัดมิเอะ ประเทศญี่ปุ่นของคุณอีบิซัง เพื่อนผมในครั้งนั้น สิ่งที่ผมตื่นตาตื่นใจมากๆ คือการสอนแบบเหมือนจริงทุกอย่าง ดังนั้นนอกจากเขาจะใช้ผู้สูงอายุตัวเป็นๆแล้ว เขายังมีหุ่นจำลองที่เหมือนมนุษย์ทุกประการมาเป็นส่วนประกอบอุปกรณ์การสอนด้วย ส่วนเครื่องไม้เครื่องมือ และอุปกรณ์อื่นๆก็เช่นเดียวกัน ไม่ว่าจะเป็นห้องครัว ห้องทานข้าว ห้องนอน ห้องอาบน้ำ และห้องกายภาพบำบัด ล้วนแล้วแต่สามารถให้ผู้สูงอายุที่พักอยู่ที่นั่น ได้ใช้จริงๆครับ

ห้องอาบน้ำของโรงเรียนไม่ได้อยู่ในห้องนอน ภายในห้องนอนจะมีแค่โถปัสสวะเท่านั้น แต่จะเป็นห้องอาบน้ำส่วนรวม แต่ภายในห้องอาบน้ำ จะมีอุปกรณ์ที่ช่วยให้ผู้ที่ไม่สามารถช่วยตัวเองได้ มาใช้เป็นเครื่องอัตโนมัติเกือบทั้งหมด ซึ่งถ้าจะพูดถึงการอาบน้ำของชาวญี่ปุ่น ก็จะไม่เหมือนการอาบน้ำบ้านเรา อย่างที่เราทราบกันนะครับ ว่าชาวญี่ปุ่นเขานิยมการอาบน้ำร้อนหรือออนเซนกันมาก ดังนั้นเขาจึงนำห้องอาบน้ำมาไว้ที่ส่วนกลาง ห้องอาบน้ำจะใหญ่มากๆ อ่างอาบน้ำไม่เหมือนอ่างออนเซนทั่วไปนะครับ เขาพิเศษกว่านั้นมาก แต่ก่อนอื่นผมอยากจะขอเล่าถึงห้องอาบน้ำของชาวญี่ปุ่นให้หลายๆท่านได้อ่านเล่นกัน ถ้าท่านทราบแล้วก็ถือว่าผมเอามะพร้าวห้าวมาขายสวนก็แล้วกันนะครับ

ที่เมืองใหญ่ๆในประเทศญี่ปุ่น ห้องอาบน้ำที่นั่น หากเป็นบ้านหลังใหญ่หรือครอบครัวใหญ่ เขาถึงจะมีห้องอาบน้ำที่บ้านกัน ถ้าเป็นบ้านเล็กหรือบ้านลักษณะห้องอพาร์ตเม้นต์ เขาจะไม่มีห้องอาบน้ำครับ แต่คนทั่วไปเขาจะไปอาบที่ห้องอาบน้ำสาธารณะกัน ซึ่งส่วนมากเอกชนจะเป็นผู้ดำเนินกิจการ เข้าไปในร้านอาบน้ำ เขาก็จะแบ่งออกเป็นสองฝั่งซ้ายขวา เพื่อแบ่งแยกหญิงชาย พอเข้าไปด้านในห้องอาบน้ำ ก็จะมีห้องเปลี่ยนเสื้อผ้า จากนั้นพอเราเข้าไปในบริเวณของห้องอาบน้ำ จะเห็นก๊อกน้ำเย็น-น้ำร้อนสองหัวข้างผนังเรียงรายยาวเยียด และมีเก้าอี้เตี้ยๆกับกาละมังพลาสติกขนาดใหญ่กว่าขันน้ำบ้านเราวางอยู่หน้าก๊อกน้ำ และผนังด้านหน้าจะเป็นกระจกบานใหญ่ เราเข้าไปถึงต้องแก้ผ้าล่อนจ้อนหมดทุกคนครับ อย่าเสร่อใส่กางเกงเข้าไปละ รับรองถูกมองเป็นตัวประหลาดแน่ๆ จากนั้นเราต้องไปนั่งอาบน้ำล้างเนื้อล้างตัวให้สะอาดก่อน เมื่ออาบเสร็จถึงจะลงไปแช่ที่อ่างแช่ใบใหญ่ที่บรรจุน้ำร้อนสี่สิบกว่าองศาไว้ โดยทุกครั้งที่ผมไปอาบน้ำ ก็จะมีคนญี่ปุ่นอาบอยู่เยอะมาก ถามว่าเราอายมั้ยที่แก้ผ้าอาบน้ำกัน ตอบว่าไม่อายหรอกครับ เพราะทุกคนก็โทงเทงกันทุกคน หลังจากแช่น้ำร้อนเสร็จ จึงมาราดตัวด้วยน้ำสะอาดอีกรอบ จึงเป็นอันเสร็จสิ้นการอาบน้ำ เบ็ดเสร็จอาจจะต้องใช้เวลาเกือบครึ่งชั่วโมงทุกครั้งไป แต่บางคนอาจจะอยู่เป็นชั่วโมงเลยครับ เพราะคนญี่ปุ่นเขาถือว่าการอาบน้ำเป็นการพักผ่อนอย่างหนึ่งนั่นเอง จะไม่เหมือนบ้านเรา ที่มักจะใช้ฝักบัวหรือขันตักอาบน้ำ ใช้เวลาไม่เกินสิบห้านาทีก็เสร็จแล้ว  ซึ่งอาจเป็นเพราะว่าบ้านเราเป็นเมืองร้อน จึงไม่ค่อยจะพิถีพิถันกันมากนักก็ได้ครับ

ผมเคยมีประสบการณ์ไปพักบ้านเพื่อนชาวญี่ปุ่นอยู่ครั้งหนึ่ง ด้วยความไม่รู้จักวัฒนธรรมของเขา เพราะชาวญี่ปุ่นที่บ้านมีห้องน้ำ เขาจะเรียงลำดับการอาบน้ำก่อนหลัง โดยเริ่มจาก พ่อ แม่ พี่ น้อง ตามลำดับ แต่ถ้ามีแขกที่มาพักที่บ้าน เขาก็จะเสียสละให้แขกอาบก่อน โดยในห้องน้ำก็จะคล้ายๆกับห้องอาบน้ำสาธารณะ เพียงแต่จะเล็กกว่าเยอะ ส่วนอ่างอาบน้ำ เขาก็จะใช้การต้มด้วยก๊าสหุงต้ม จนร้อนสี่สิบกว่าองศาเหมือนเดิม ผมเองเสร่อมากๆ เพราะด้วยความที่เพื่อนก็ไม่บอกให้รู้ และเขาให้เราเข้าไปอาบก่อน เราก็เข้าไปอาบในอ่างเลย หน่ำซ้ำเอาสบู่เข้าไปถูตัวในอ่างด้วย อาบเสร็จเราก็ล้างอ่างอาบน้ำให้เขาเบ็ดเสร็จเลย พอเจ้าบ้านจะเข้าไปอาบต่อจากเรา ปรากฎว่าหัวเราะกันทั้งบ้านเลย เพราะเขาต้องมาต้มน้ำใหม่ จึงจะได้อาบน้ำ เพื่อนจึงมาบอกเราว่าครั้งต่อไปอย่าไปเปิดน้ำทิ้งนะ เพราะเขาจะต้องเข้าไปแช่กันทั้งบ้าน เราต้องอาบนอกอ่างให้เรียบร้อยก่อน จึงค่อยลงไปแช่น้ำร้อนอย่างเดียว เสร่อจริงๆ

กลับมาที่โรงเรียนครับ ห้องอาบน้ำของโรงเรียน เขามีเก้าอี้พิเศษสำหรับผู้พักด้วย อีกทั้งสำหรับผู้สูงอายุที่ทางโรงเรียนเตรียมอุปกรณ์ไว้ให้ ซึ่งประกอบด้วยเก้าอี้สำหรับให้ผู้สูงอายุที่ไม่สะดวกยืนอาบน้ำ ก็จะมีเตียงนอนอัตโนมัตสำหรับผู้สูงอายุ เขาให้นอนบนเตียง เตียงจะยกตัวผู้สูงอายุที่นอนเฉยๆอยู่บนเตียง เครื่องมือจะยกให้เตียงลงไปแช่ตัวในอ่างที่ใช้สำหรับแช่ตัวเลย โดยการอาบน้ำทุกครั้งจะมีผู้บริบาลเป็นผู้อาบให้ทั้งหมด ผมกลับมามองโรงพยาบาลชั้นนำของประเทศไทยเรา ผู้ป่วยหรือผู้สูงอายุถ้าอยากจะอาบน้ำ ก็ไม่มีอุปกรณ์คล้ายๆแบบนี้เลย ที่บ้านเราแตกต่างกับที่นั่นเยอะครับ จะมีเพียงพยาบาลมาช่วยเช็ดตัวให้แค่นั้น ซึ่งถ้าผู้สูงอายุหรือผู้ป่วยอยากจะอาบน้ำหรือแช่น้ำร้อน ก็คงยากนะครับ

ข่าวที่เกี่ยวข้อง 

• ตารางชีวิตของมนุษย์สูงวัย
• บ้านพักคนชราในญี่ปุ่น