แรงงานอาเซียน 53% ห่วงพึ่งพา AI มากกว่าถูกแย่งงาน หวั่นเสียทักษะคิดอิสระ

ผลการศึกษาล่าสุดจาก Milieu Insight ซึ่งสำรวจพนักงานจำนวน 3,000 คนใน 6 ประเทศเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ได้แก่ สิงคโปร์ ไทย มาเลเซีย อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ และ เวียดนาม (ประเทศละ 500 คน) พบว่า พนักงานในภูมิภาคนี้กังวลเรื่อง “การพึ่งพา AI มากเกินไป” มากกว่า ความกังวลเรื่องการสูญเสียงาน

ผลสำรวจระบุว่า 53% ของผู้ตอบแบบสอบถามมองว่าการพึ่งพา AI มากเกินไปเป็นความกังวลอันดับหนึ่ง ซึ่งสูงกว่าความกังวลด้านความเป็นส่วนตัว (40%) และความกังวลเรื่องการถูกแทนที่ด้วย AI (34%)

แม้ว่าความกังวลเรื่องการถูก AI แย่งงานยังคงมีอยู่ แต่พนักงานจำนวนมากเริ่มตั้งคำถามว่า AI จะส่งผลต่อการตัดสินใจ ความคิดเชิงวิพากษ์ และความเป็นอิสระในการทำงานอย่างไร ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่า ความกังวลของแรงงานกำลังเปลี่ยนจาก “AI จะมาแทนที่เรา” ไปสู่ “AI จะทำให้เราคิดเองน้อยลงหรือไม่”

กลุ่มผู้ตอบแบบสอบถามมาจากองค์กรหลากหลายประเภท โดยส่วนใหญ่ทำงานในบริษัทเอกชนขนาดใหญ่ที่มีพนักงานมากกว่า 200 คน (24%) รองลงมาคือ SME ท้องถิ่น (20%) และบริษัทข้ามชาติ (19%) ครอบคลุมหลากหลายอุตสาหกรรม เช่น วิศวกรรมและการผลิต ค้าปลีก และเทคโนโลยีสารสนเทศ

ความกลัวที่แท้จริง: กลัวเสียทักษะการตัดสินใจ มากกว่ากลัวตกงาน

ข้อมูลแสดงให้เห็นว่า ความกังวลเรื่องการพึ่งพา AI ปรากฏในทุกประเทศ โดยมีสัดส่วนดังนี้:
● อินโดนีเซีย 61%
● ไทย 55%
● ฟิลิปปินส์ 53%
● เวียดนาม 50%
● มาเลเซีย 49%
● สิงคโปร์ 49%

ขณะที่ความกังวลเรื่องการสูญเสียงานซึ่งมักถูกพูดถึงในสื่อ กลับอยู่ในระดับต่ำกว่า:

● ฟิลิปปินส์ 42%
● สิงคโปร์ 39%
● อินโดนีเซีย 34%
● ไทย 33%
● มาเลเซีย 33%
● เวียดนาม 24%

ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่า พนักงานให้ความสำคัญกับการรักษาความสามารถในการทำงานด้วยตนเอง มากกว่าความกลัวว่าจะถูกแทนที่โดย AI

พนักงานคาด AI จะช่วยงาน แต่รูปแบบการทำงานจะเปลี่ยน
เมื่อถามถึงผลกระทบของ AI ต่อการทำงานในอีก 5 ปีข้างหน้า พบว่า 41% ของผู้ตอบแบบสอบถามเชื่อว่า AI จะช่วยงาน แต่ไม่แทนที่งานหลัก

พนักงานมองว่า AI จะช่วยลดงานซ้ำซ้อนและเพิ่มประสิทธิภาพมากกว่าแทนที่การคิด โดย 51% เชื่อว่า AI จะช่วยประหยัดเวลาจากงานที่ทำซ้ำ ทำให้สามารถโฟกัสกับงานที่มีมูลค่าสูงมากขึ้น ขณะที่:

● 26% เชื่อว่างานส่วนใหญ่จะถูกทำอัตโนมัติและต้องปรับตัว
● 10% เชื่อว่าอาจถูกแทนที่ทั้งหมด
● 10% มองว่า AI จะสร้างโอกาสใหม่

ในภาพรวม มุมมองต่อ AI ยังคงเป็นบวก โดย:
● 41% มีมุมมองเชิงบวกค่อนข้างมาก
● 13% มองเชิงบวกอย่างมาก

เวียดนาม (66%) และไทย (58%) เป็นประเทศที่มีความมองโลกในแง่ดีสูงสุด ขณะที่สิงคโปร์มีสัดส่วนมุมมองเชิงลบสูงสุดที่ 15%

แนวโน้มเชิงบวกในตลาดเกิดใหม่ของอาเซียนสะท้อนความคาดหวังว่า AI จะช่วยเพิ่ม productivity และสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจใหม่

ความต้องการใช้ AI สูง แต่ความพร้อมขององค์กรยังตามไม่ทัน
อุปสรรคหลักของการนำ AI มาใช้ในองค์กร ได้แก่:

● ความปลอดภัยของข้อมูลและความเป็นส่วนตัว
● ขาดทักษะด้านเทคนิค
● ต้นทุน
● การต่อต้านจากพนักงาน

นอกจากนี้ ช่องว่างด้านโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลยังเห็นชัดใน:
● ไทย 26%
● อินโดนีเซีย 23%
● มาเลเซีย 17%
● สิงคโปร์ 14%

ในด้านความพร้อมขององค์กร มีเพียง:

● เวียดนาม 25%
● ฟิลิปปินส์ 14%
● อินโดนีเซีย 13%
● มาเลเซีย 12%

ที่ระบุว่าองค์กร “พร้อมมาก” สำหรับ AI ขณะที่การสนับสนุนจากนายจ้างยังอยู่ในระดับต่ำ โดยมีเพียง 25% ในสิงคโปร์ และสูงสุดที่ 38% ในเวียดนาม

สุนดิพ ชาฮาล (Sundip Chahal) Group CEO ของ Milieu Insight กล่าวว่า “แรงงานในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ไม่ได้กังวลแค่เรื่องการถูก AI แทนที่ แต่กังวลว่าพวกเขาอาจพึ่งพา AI มากเกินไปจนสูญเสียทักษะการตัดสินใจ และความสามารถในการคิดอย่างอิสระ แม้ภาพรวมจะยังคงเป็นบวก แต่สิ่งนี้สะท้อนว่าองค์กรต้องให้ความสำคัญกับการฝึกอบรม แนวทางการใช้งาน และระบบกำกับดูแล AI อย่างเหมาะสม”