'สันติธาร' ถอดบทเรียนเวที OECD เตือนโลกอาจเผชิญวิกฤตยืดเยื้อ

“สันติธาร” ถอดรหัสเวที OECD ชี้โลกอาจไม่คลี่คลายเร็วอย่างที่คาด

ดร.สันติธาร เสถียรไทย ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำกระทรวงการคลัง เปิดเผยภายหลังเข้าร่วมการประชุมคณะมนตรีองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) ระดับรัฐมนตรี ประจำปี 2569 ที่กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส ว่า แม้หลายประเด็นในการประชุมจะมีการเผยแพร่ผ่านรายงานและเอกสารอย่างเป็นทางการ แต่ยังมีข้อสังเกตสำคัญจากการหารือกับผู้บริหาร OECD และรัฐมนตรีจากหลายประเทศที่สะท้อนภาพอนาคตเศรษฐกิจโลกได้อย่างน่าสนใจ

หนึ่งในประเด็นที่ได้รับการพูดถึงมากที่สุด คือ ความกังวลว่าสถานการณ์ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์และแรงกดดันด้านพลังงานอาจยืดเยื้อนานกว่าที่ตลาดการเงินคาดการณ์ไว้

พลังงานแพงอาจอยู่กับโลกนานกว่าที่คิด

ดร.สันติธาร กล่าวว่า ตลาดการเงินและนักลงทุนจำนวนมากยังตั้งสมมติฐานว่า สถานการณ์ตึงเครียดจะเริ่มผ่อนคลายในช่วงปลายไตรมาส 2 หรือไม่เกินไตรมาส 3 ของปีนี้ แต่ถ้าความตึงเครียดยืดไปถึงไตรมาสสาม หรือยาวกว่านั้น และราคาพลังงานไม่ปรับลงอย่างมีนัยสำคัญ ผลกระทบต่อธุรกิจ การลงทุน การบริโภค และเศรษฐกิจโดยรวมอาจแรงกว่าที่หลายฝ่ายประเมินไว้

นี่คือสิ่งที่ OECD พยายามเตือนรัฐบาลต่างๆ ว่า อย่ามองแค่ตัวเลขเศรษฐกิจต้นปีที่ดูยังพอไปได้ เพราะตัวเลขในอดีตอาจยังไม่สะท้อนแรงกระแทกที่กำลังเดินทางมาถึง ความเสี่ยงที่วิกฤตจะยืดเยื้อออกไป ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อภาคธุรกิจ การลงทุน การบริโภค และเศรษฐกิจโลกมากกว่าที่หลายฝ่ายคาดการณ์

อีกประเด็นที่ OECD ให้ความสำคัญ คือ แนวทางช่วยเหลือประชาชนในช่วงที่ราคาพลังงานอยู่ในระดับสูง โดยมองว่า การอุดหนุนราคาน้ำมันหรือการลดภาษีแบบครอบคลุมทุกกลุ่มอาจไม่ใช่ทางออกที่ยั่งยืน เพราะสร้างภาระการคลังสูงและบิดเบือนกลไกราคา

สิ่งสำคัญคือการออกแบบมาตรการช่วยเหลือให้ตรงกลุ่มเป้าหมาย ควบคู่ไปกับการเร่งเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาดและการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

อาเซียนต้องจับมือกันแน่นขึ้นในโลกที่คาดเดายาก

อีกบทเรียนสำคัญจากการหารือกับผู้แทนระดับรัฐมนตรีของสิงคโปร์และอินโดนีเซีย คือ โลกกำลังเข้าสู่ยุคที่เศรษฐกิจ การค้า เทคโนโลยี พลังงาน และความมั่นคงเชื่อมโยงกันมากขึ้นจนไม่สามารถแยกออกจากกันได้

ในบริบทดังกล่าว ความร่วมมือระหว่างประเทศเพื่อนบ้านมีความสำคัญมากกว่าที่เคย โดยเฉพาะในภูมิภาคอาเซียนที่มีศักยภาพทั้งด้านตลาด แรงงาน อาหาร พลังงาน และฐานการผลิต ซึ่งสามารถเสริมความแข็งแกร่งระหว่างกันได้

ดร.สันติธารมองว่า แนวโน้มใหม่ของความร่วมมือระหว่างประเทศอาจไม่จำเป็นต้องรอข้อตกลงขนาดใหญ่หรือฉันทามติจากทุกฝ่าย แต่สามารถเริ่มจากกลุ่มประเทศที่มีเป้าหมายร่วมกันและพร้อมขับเคลื่อนความร่วมมือเชิงปฏิบัติได้ทันที

ไทยต้องมองหา “เพื่อนใหม่” มากกว่าประเทศมหาอำนาจ

นอกจากความร่วมมือในภูมิภาคแล้ว ดร.สันติธาร ยังสะท้อนมุมมองจากการหารือกับผู้แทนรัฐบาลของ ลิทัวเนีย ซึ่งแม้จะเป็นประเทศขนาดเล็ก แต่มีความโดดเด่นด้านเทคโนโลยีชีวภาพ วิทยาศาสตร์สุขภาพ พลังงานสะอาด และนวัตกรรม

สิ่งที่น่าสนใจกว่านั้นคือ เขาไม่ได้มองเอเชียเพียงเป็นตลาดสำหรับค้าขาย แต่กำลังมองหาพันธมิตรทางอุตสาหกรรม เพื่อเชื่อมเข้าสู่ห่วงโซ่อุปทานโลก และขยายความร่วมมือกับภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก

สำหรับไทย นี่เป็นตัวอย่างที่ดีว่า ในโลกใหม่ เราไม่ควรมองหาพันธมิตรเฉพาะประเทศใหญ่หรือประเทศที่เราคุ้นเคยเท่านั้น เพราะโลกยุคใหม่เปิดโอกาสให้ประเทศขนาดกลางและขนาดเล็กที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะทาง กลายเป็นพันธมิตรทางเศรษฐกิจที่สำคัญได้ไม่แพ้ประเทศมหาอำนาจ

“บางครั้งโอกาสใหม่อาจไม่ได้มาจากประเทศที่เราคุ้นเคย แต่อาจมาจากประเทศเล็กที่มีศักยภาพเฉพาะด้าน และกำลังมองหาพันธมิตรใหม่ในห่วงโซ่อุปทานโลก” ดร.สันติธารกล่าว

ชี้เวที IMF-World Bank คือโอกาสสำคัญของไทย

ดร.สันติธาร ยังมองว่า การที่ประเทศไทยจะเป็นเจ้าภาพการประชุม IMF–World Bank Annual Meetings ในเดือนตุลาคมนี้ ถือเป็นโอกาสสำคัญในการสร้างเครือข่ายความร่วมมือใหม่กับภาครัฐ นักลงทุน และองค์กรระหว่างประเทศจากทั่วโลก

เวทีดังกล่าวไม่ได้เป็นเพียงงานประชุมด้านการเงินระดับโลกเท่านั้น แต่ยังเป็นพื้นที่ที่ไทยสามารถนำเสนอแนวคิดใหม่ สร้างความร่วมมือใหม่ และเปิดประตูสู่โอกาสทางเศรษฐกิจในอนาคต

โลกยังอยู่ใน “Crisis Mode”

ดร.สันติธาร สรุปว่า สิ่งที่สัมผัสได้จากการหารือกับผู้แทนหลายประเทศ คือ หลายฝ่ายยังมองว่าโลกอยู่ในภาวะ “Crisis Mode” และแม้ความขัดแย้งต่าง ๆ จะคลี่คลายในอนาคต โลกก็อาจไม่กลับไปเป็นเหมือนเดิมอีก

ดังนั้น โจทย์สำคัญของทุกประเทศในเวลานี้จึงไม่ใช่เพียงการรับมือกับวิกฤตเฉพาะหน้า แต่คือการใช้ช่วงเวลาแห่งความเปลี่ยนแปลงนี้สร้างศักยภาพใหม่ สร้างพันธมิตรใหม่ และสร้างภูมิคุ้มกันทางเศรษฐกิจเพื่อรองรับโลกยุคใหม่ที่เต็มไปด้วยความไม่แน่นอน