'ปกรณ์' ยกเครื่องติดต่อราชการสะดวก รอพรบ.ใหม่ ห้ามขอเอกสารซ้ำ ทำธุรกิจง่าย

นายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี เปิดเผยถึงความคืบหน้าของพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) การอำนวยความสะดวกในการพิจารณาอนุญาตของทางราชการฉบับใหม่ว่า ขณะนี้อยู่ในขั้นตอนการนำขึ้นทูลเกล้าฯ จากนั้นจะประกาศในราชกิจจานุเบกษาจะมีผลใช้บังคับต่อไป 

สำหรับกฎหมายฉบับนี้จะไม่ได้เพียงเข้ามาแก้ขั้นตอนงานเอกสาร แต่เป็นการปรับวิธีคิดของระบบราชการ จากรัฐที่คอยควบคุมและกำหนดเงื่อนไขจำนวนมาก ไปสู่รัฐที่อำนวยความสะดวก สนับสนุนประชาชน และช่วยให้ผู้ประกอบการเดินธุรกิจได้เร็วขึ้น

กฎหมายฉบับนี้จะประโยชน์กับประเทศในหลายด้าน ไม่ว่าจะเป็นลดภาระประชาชน เพิ่มความคล่องตัวให้ธุรกิจ และลดช่องว่างการทุจริตในระบบอนุญาตของรัฐ เพราะเมื่อขั้นตอนน้อยลง ข้อมูลเชื่อมกันมากขึ้น และการตรวจสอบทำผ่านระบบดิจิทัลได้ การใช้ดุลพินิจที่ไม่จำเป็นก็จะลดลงตามไปด้วย

นายปกรณ์ กล่าวว่า หนึ่งในหัวใจของกฎหมายฉบับนี้คือระบบ Super License หรือ ใบอนุญาตพวง ที่จะทำให้การขออนุญาตหลักครอบคลุมใบอนุญาตย่อยที่เกี่ยวข้อง ไม่ต้องให้ประชาชนหรือผู้ประกอบการเดินขอหลายหน่วยงานเหมือนเดิม เช่น ธุรกิจโรงแรมที่มีใบอนุญาตย่อยจำนวนมาก หรือร้านกาแฟและเบเกอรี่ที่ต้องใช้ใบอนุญาตหลายใบ ระบบใหม่จะช่วยให้เริ่มกิจการได้เร็วขึ้นและลดต้นทุนแฝง

ทั้งนี้ เรื่องที่ประชาชนจะเห็นชัด คือการลดการเรียกเอกสารซ้ำจากหน่วยงานรัฐ โดยรัฐบาลเดินหน้ากฎหมายเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงาน ให้หน่วยงานเจ้าของข้อมูลต้องส่งและใช้ข้อมูลร่วมกัน ประชาชนจึงไม่ควรถูกขอเอกสารเดิมซ้ำหลายรอบ ทั้งที่ข้อมูลอยู่ในระบบราชการอยู่แล้ว 

อย่างไรก็ตาม หลังกฎหมายมีผลบังคับระบบข้อมูลของรัฐจะถูกปรับจากเอกสารแบบแบบเดิม ไปสู่ข้อมูลที่คอมพิวเตอร์อ่านและประมวลผลได้ หรือ Machine Readable Format เพื่อให้บริการเร็วขึ้น ตรวจสอบง่ายขึ้น และนำเทคโนโลยีมาช่วยวิเคราะห์ความผิดปกติได้ เช่น กรณีนอมินี การสวมสิทธิ หรือธุรกรรมที่มีความเสี่ยง

นายปกรณ์ กล่าวว่า การเปลี่ยนจากการตรวจสอบก่อนอนุญาตทุกเรื่อง ไปสู่การอนุญาตผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์แล้วตรวจสอบภายหลังในกิจการที่เหมาะสม จะช่วยให้ธุรกิจไม่ต้องเสียเวลารอโดยไม่จำเป็น ขณะที่รัฐยังมีอำนาจตรวจสอบและบังคับใช้กฎหมายได้เต็มที่

“กฎหมายฉบับนี้จะทำให้รัฐทำงานเร็วขึ้น โปร่งใสขึ้น และเป็นมิตรกับประชาชนมากขึ้น เป้าหมายคือให้คนติดต่อราชการง่าย ธุรกิจเดินหน้าเร็ว และประเทศมีสภาพแวดล้อมที่พร้อมแข่งขันมากกว่าเดิม” นายปกรณ์ กล่าว

สาระสำคัญของกฎหมาย

พ.ร.บ.การอำนวยความสะดวกในการพิจารณาอนุญาตของทางราชการ ฉบับใหม่ จะสร้างประโยชน์ให้ประชาชนด้วยหลักการสำคัญ 10 ประการ อาทิ การขยายขอบเขตกฎหมายให้ครอบคลุมงานบริการที่เกี่ยวข้องกับประชาชนและเอกชนมากขึ้น การจัดทำช่องทางพิเศษแบบเร่งด่วน (Fast track) เพื่อลดระยะเวลาการรอคอย 

การปรับเปลี่ยนจาก “การอนุญาต” เป็น “การจดแจ้ง” และการยกเลิกการพิจารณาโดยคณะกรรมการ เพื่อลดขั้นตอน และลดค่าใช้จ่าย การใช้ระบบใบอนุญาตหลัก (Super License)

ทั้งนี้เพื่อลดการขออนุญาตจากหลายหน่วยงาน การจัดทำแบบฟอร์มภาษาอังกฤษเพื่ออำนวยความสะดวกแก่ผู้ประกอบการต่างชาติ และการจัดตั้งศูนย์รับคำขอกลางทางอิเล็กทรอนิกส์

ผลของการบังคับใช้กฎหมายฉบับนี้จะช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายและเวลาให้แก่ประชาชนและภาคเอกชนอย่างมีนัยสำคัญ เพิ่มความสะดวก รวดเร็ว โปร่งใส และยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ 

นอกจากนี้เพื่อเตรียมความพร้อมก่อนที่ร่างพระราชบัญญัติดังกล่าวจะมีผลใช้บังคับ สำนักงาน ก.พ.ร. ได้เร่งดำเนินการจัดทำกฎหมายลำดับรองตามร่างพระราชบัญญัติการอำนวยความสะดวกฯ ฉบับต่าง ๆ เช่น ร่างกฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการชำระค่าธรรมเนียมการต่ออายุใบอนุญาตแทนการยื่นคำขอฯ ร่างประกาศสำนักงาน ก.พ.ร. เรื่อง ช่องทางการเผยแพร่คู่มือสำหรับประชาชนฯ

รวมถึงรายชื่อกิจการที่สามารถพัฒนาเป็น Super License ซึ่งจะสนับสนุนนโยบายรัฐบาล และเสริมสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ เช่น กิจการการนำเข้าสินค้าเพื่อจัดแสดงสินค้า (MICE) กิจการสถานีชาร์จ EV กิจการดูแลผู้สูงอายุ 

รวมทั้งการจัดทำคู่มือสำหรับประชาชน ซึ่งจำแนกระดับการอนุญาตตามลักษณะของกระบวนงาน เนื่องจากในบางกรณีชื่อของกระบวนงานไม่สามารถสื่อความหมายถึงระดับการอนุญาตได้โดยตรง

ขณะเดียวกันยังได้ประชุมหารือเกี่ยวกับแนวคิดและกรอบการดำเนินงานของศูนย์รับคำขอกลางทางอิเล็กทรอนิกส์ ตามร่างพระราชบัญญัติการฉบับนี้ โดยเชิญผู้บริหารและผู้แทนจากส่วนราชการและหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องกับการพิจารณาอนุญาตและการให้บริการแก่ประชาชนและภาคธุรกิจเข้าร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็น

พร้อมให้ข้อสังเกตถึงข้อจำกัดของกระบวนการในปัจจุบัน โดยเฉพาะการขอใบอนุญาตและการต่ออายุใบอนุญาตที่มีเงื่อนไขทางเทคนิค ข้อกำหนดเฉพาะ และกฎระเบียบที่แตกต่างกันในแต่ละประเภทของใบอนุญาต