“ประกันสังคม”โฉมใหม่ เพิ่มสิทธิผู้ประกันตน เดิมพันใหญ่ความมั่นคงกองทุน

*** คอลัมน์ฐานโซไซตี หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ “ลึก ตรงประเด็น เห็นโอกาส” ฉบับ 4,251 ระหว่างวันที่ 8-11 พ.ย. 2569 โดย “ว.เชิงดอย” เกาะติดทุกความเคลื่อนไหวเศรษฐกิจ การเมือง และ สังคม เช่นเดิม  

*** เวทีโลกมีเรื่องใหญ่ให้น่าจับตา เมื่อผลการเลือกตั้งกลางเทอมของสหรัฐอเมริกา เมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2569 ที่ผ่านมา กลายเป็นความพ่ายแพ้ครั้งสำคัญของ พรรครีพับลิกัน ของ ประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ โดยพรรคเดโมแครต สามารถพลิกกลับมาครองเสียงข้างมากทั้งสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภา ในสภาผู้แทนราษฎรเบื้องต้นมีตัวเลขออย่างไม่เป็นทางการ ผู้ชนะที่ประกาศแล้ว 239 ที่นั่งต่อ 147 ที่นั่งของรีพับลิกัน ส่วนวุฒิสภาเดโมแครตมีเสียงข้างมากเบื้องต้น 54 ต่อ 44 ที่นั่ง 

*** ผลดังกล่าวนอกจากสะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลงสมดุลอำนาจทางการเมืองครั้งสำคัญ และเป็นแรงกดดันต่อรัฐบาลโดนัลด์ ทรัมป์ แล้ว ยังสะท้อนบ่งบอกถึงความกังวลของชาวอเมริกันต่อ ค่าครองชีพ เงินเฟ้อ ราคาพลังงาน และ โดยเฉพาะสงครามกับอิหร่านที่ยืดเยื้อมานานถึง 8 เดือน ซึ่งส่งผลให้ราคาน้ำมันเชื้อเพลิงพุ่งสูงขึ้น กระทบต่อชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชนอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ดังนั้น จึงต้องจับตาต่อจากนี้ไปว่า ความพ่ายแพ้ของ โดนัลด์ ทรัมป์ ดังกล่าว จะส่งผลทำให้สงครามกับอิหร่าน มีแนวโน้มเป็นไปในทิศทางที่ดีขึ้นหรือไม่ เพราะมีผลต่อราคาพลังงานโลก หากสงครามยุติลงราคาน้ำมัน ก็น่าจะคลี่คลายไปในทิศทางที่ดีขึ้น  

*** จากเวทีโลก กลับมาดูเรื่องใกล้ตัว “คนไทย” กับความเคลื่อนไหวครั้งสำคัญของ “ระบบประกันสังคม” เพราะการประชุม ครม.สัญจร ที่จังหวัดอุดรธานี เมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายนที่ผ่านมา มีมติที่น่าสนใจและเกี่ยวข้องกับประชาชนจำนวนมาก นั่นคือ การเห็นชอบร่างพระราชบัญญัติประกันสังคม ตามข้อเสนอของกระทรวงแรงงาน เพื่อปรับปรุงกฎหมายที่ใช้มาตั้งแต่ปี 2533 ให้สอดคล้องกับโครงสร้างตลาดแรงงานและสังคมสูงวัยที่เปลี่ยนแปลงไป สาระสำคัญอยู่ที่การเพิ่มความยืดหยุ่นด้านสิทธิประโยชน์ โดยเฉพาะกรณีชราภาพ ซึ่งเป็นเรื่องที่ผู้ประกันตนให้ความสนใจมาอย่างต่อเนื่อง

*** ประเด็นแรก คือ การขยายอายุขั้นสูงของลูกจ้างผู้ประกันตน มาตรา 33 จากเดิมไม่เกิน 60 ปี เป็นไม่เกิน 65 ปีบริบูรณ์ เพื่อเปิดโอกาสให้แรงงานสูงอายุ ที่ยังมีศักยภาพสามารถทำงานและอยู่ในระบบประกันสังคมต่อไปได้ ประเด็นที่สอง คือ การเพิ่มทางเลือกให้ผู้ประกันตนที่ส่งเงินสมทบครบ 180 เดือน สามารถเลือกรับสิทธิประโยชน์กรณีชราภาพในรูปแบบบำเหน็จ หรือ บำนาญได้ เมื่อมีอายุครบ 55 ปี หรือสิ้นสุดความเป็นผู้ประกันตน ถือเป็นการเพิ่มความยืดหยุ่นให้ประชาชนสามารถวางแผนการเงินหลังเกษียณได้เหมาะสมกับชีวิตของตนเองมากขึ้น

*** ที่น่าสนใจไม่แพ้กัน คือ การเปิดช่องให้ผู้ประกันตนที่ส่งเงินสมทบไม่น้อยกว่า 60 เดือน สามารถนำเงินชราภาพบางส่วนออกมาใช้ก่อนกำหนดได้ ในกรณีประสบภัยพิบัติร้ายแรง หรือ ใช้เป็นหลักประกันการกู้ยืมเงินกับสถาบันการเงินที่ทำความตกลงกับสำนักงานประกันสังคม โดยกำหนดวงเงินไม่เกิน 30% ของเงินชราภาพ และไม่เกิน 2 เท่าของฐานค่าจ้างขั้นสูง

นอกจากนี้ ยังมีการเสนอเพิ่มเงินทดแทนการขาดรายได้กรณีทุพพลภาพที่ไม่เนื่องจากการทำงาน จากเดิม 50% เป็นไม่เกิน 70% ของค่าจ้าง ขยายสิทธิประโยชน์กรณีสงเคราะห์บุตรต่อเนื่องอีก 6 เดือนหลังออกจากงาน และปรับเงินสงเคราะห์การหยุดงานเพื่อคลอดบุตรให้สอดคล้องกับกฎหมายคุ้มครองแรงงาน

*** อีกเรื่องที่น่าจับตา คือ การเปิดโอกาสให้ผู้รับบำนาญชราภาพที่ออกจากงานแล้ว แต่ยังต้องการความคุ้มครอง สามารถสมัครเป็นผู้ประกันตนต่อได้ โดยรัฐร่วมสมทบ 1 ส่วน และผู้ประกันตนสมทบ 2 ส่วน ครอบคลุมกรณีเจ็บป่วย ทุพพลภาพ และ เสียชีวิต อย่างไรก็ตาม ต้องย้ำว่าขณะนี้ยังเป็นเพียงร่างกฎหมายที่ผ่านความเห็นชอบจาก ครม. และต้องเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎรต่อไป ยังไม่ใช่สิทธิที่ผู้ประกันตนสามารถใช้ได้ทันที 

*** แต่หากมองโดยภาพรวม การปรับปรุงกฎหมายประกันสังคมครั้งนี้ ถือเป็นโจทย์ใหญ่ของรัฐในการสร้างหลักประกันให้ประชาชนในสังคมสูงวัย แต่สิ่งที่ต้องให้ความสำคัญควบคู่กันไป คือ ความมั่นคงและความยั่งยืนของ “กองทุนประกันสังคม” เพราะการเพิ่มสิทธิประโยชน์ย่อมต้องมาพร้อมกับการบริหารเงินกองทุนอย่างมีประสิทธิภาพ โปร่งใส และ ตรวจสอบได้ หาไม่แล้วกองทุนประกันสังคมก็เสี่ยงล้มละลายได้

*** ปิดท้ายกันที่... ชุมนุมนักเรียนเก่ามหาวชิราวุธ จังหวัดสงขลา เตรียมจัดงานชุมนุมชาวมหาวชิราวุธครั้งใหญ่ เนื่องในโอกาสครบรอบ 130 ปี ใน วันที่ 28 พฤศจิกายน 2569 จึงขอเชิญศิษย์เก่าทุกรุ่นร่วมพบปะรำลึกความผูกพันกับสถาบัน ณ ห้องแกรนด์บอลรูม ชั้น 4 โรงแรม Miracle Grand วิภาวดี-รังสิต เวลา 17.00 น. เป็นต้นไป พร้อมสานต่อปณิธาน “ตอบแทนคุณแผ่นดิน” ผ่านการจัดตั้งกองทุนเพื่อช่วยเหลือประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากสาธารณภัยและเหตุการณ์ที่สร้างความเดือดร้อนแก่สังคม สมชาย มีเสน ประธานคณะกรรมการจัดงานชุมนุมนักเรียนเก่ามหาวชิราวุธครั้งนี้ ย้ำว่า การจัดงานครั้งนี้ไม่ได้มุ่งเน้นเพียงการเฉลิมฉลองวาระครบรอบ 130 ปี หรือ การกลับมาพบปะสังสรรค์ของศิษย์เก่าเท่านั้น แต่ต้องการให้เป็นโอกาสในการเชื่อมโยงความสัมพันธ์ของชาวมหาวชิราวุธจากทุกรุ่น ทั้งศิษย์เก่า ศิษย์ปัจจุบัน ครู ผู้ปกครอง และ ผู้มีคุณูปการต่อโรงเรียน ให้กลับมารวมพลังและร่วมกันสร้างประโยชน์แก่สังคม จึงหวังว่าการชุมนุมครั้งนี้จะเป็นมากกว่างานแห่งความทรงจำ แต่จะเป็นจุดเริ่มต้นของพลังความร่วมมือครั้งใหม่ เชื่อมโยงศิษย์เก่า ศิษย์ปัจจุบัน ครู ผู้ปกครอง และ ผู้มีคุณูปการต่อโรงเรียน ให้ร่วมกันสืบทอดเกียรติภูมิของมหาวชิราวุธ และส่งต่อสิ่งดีงามจากรุ่นสู่รุ่น...