ผมนั่งดูรายการทีวีของนักเขียนคนโปรดของผม “หนุ่มเมืองจันท์” สัมภาษณ์นักธุรกิจที่มีแฟนคลับมากที่สุดในประเทศก็ว่าได้ “คุณตัน ภาสกรนที” หรือที่ใคร ๆ รู้จักในนาม “ตัน อิชิตัน” โดยคุณตันเล่าเรื่องราวการดำเนินธุรกิจและการบริหารธุรกิจในช่วงวิกฤติตอนนํ้าท่วม เขาลงไปลุยกับลูกน้องในโรงงานอย่างไร ทำไมต้องทำอย่างนั้น และเก็บความทรงจำเหล่านั้นไว้อย่างไร เตือนใจตัวเองและลูกน้องว่าเราร่วมทุกข์ร่วมสุขกันอย่างไร และทำไมต้องทิ้งโรงงานทั้งหมดที่นํ้าท่วมแล้วสร้างใหม่ ผมทึ่งในวิธีคิดและ “Gut” ของคุณตัน ในการตัดสินใจอย่างนั้น ผมเข้าใจได้ว่า เหตุผลทางธุรกิจ คำนวณกำไรขาดทุนในแต่ละทางเลือก อาจจะมีร้อยแปดทางเลือก หลังจากสมองสั่งการแล้ว พอถึงต้องตัดสินเลือกแล้ว ผมว่าเป็นเรื่องของ “ใจ” ล้วน ๆ ครับ วิถีที่คุณตันเลือกคือวิธีตัดสินใจแบบนักธุรกิจ คือ เดินเป็นเดิน ไปในทางที่ใจสั่งมาแล้ว
วิธีคิดในการบริหารธุรกิจของคุณตัน ที่อาจเป็นบริษัทยักษ์ใหญ่ แต่ผมว่า SMEs สามารถเรียนรู้ได้เป็นอย่างดี โดยเฉพาะการลดต้นทุนในการผลิต เขาบอกว่าการลดต้นทุนก็เหมือนการบิดผ้าที่เปียก นํ้า เขาเอาผ้าเปียกนํ้ามาให้พิธีกรหญิงบิด ก็มีนํ้าออกมา แล้วเขาก็ขอให้คุณหนุ่มเมืองจันท์ บิดผ้า คุณหนุ่มเมืองจันท์ซึ่งมีประสบการณ์ในการซักผ้าให้แฟนมานานก็สามารถบิดนํ้าออกมาได้อีกจากผ้าผืนนั้น และเมื่อบิดเต็มที่แล้ว คิดว่านํ้าน่าจะหมด คุณตันก็หยิบมาบิดต่อ ท่าทางทะมัดทะแมง ใช้ท่อนแขนช่วยรีดนํ้าด้วย ปรากฏนํ้าก็ยังถูกรีดออกมาให้เห็นอีก ผมชอบที่คุณตันบอก ถ้าเราเชื่อว่าเราสามารถลดต้นทุนในทุกส่วนการผลิต ถ้าช่วยกันคั้นออกมาส่วนละนิดส่วนละหน่อยก็จะทำให้มีกำไรมากขึ้นโดยไม่ลดคุณภาพของสินค้า ยิ่ง SME ด้วยแล้ว การผลิตที่อาจไม่ใช่ไลน์การผลิตยาว ๆ ผมว่ายิ่งง่าย เพราะจัดการกับขั้นตอนไม่เยอะ เพียงแต่วิธีบิดผ้าเปียกนํ้า คนบิดต้องตั้งใจและบิดให้เป็น
ตัวอย่างที่เขาเล่ามีตั้งแต่ ในการขนส่งเครื่องดื่ม มีการออกแบบการเรียงลังใหม่ในพัลเล็ตเดิมทำให้เพิ่มจำนวนลังได้ ต่อมาออกแบบขวดใหม่ที่สามารถบรรจุในปริมาตรเท่าเดิมแต่ใส่ในพัลเล็ตเดิมแต่จำนวนลังที่เพิ่มขึ้นไปอีก รถที่ส่งของคันเดิมดัดแปลงเพิ่มเติมสามารถเพิ่มจำนวนพัลเล็ตในแต่ละเที่ยวได้อีก ค่าโลจิสติกส์ส่วนนี้ลดลงเกือบครึ่ง นอกจากนี้ ฝาขวดที่ถูกออกแบบให้บางลงและสั้นลง ลดการใช้พลาสติกลงขนาดไหน ลองคิดดูครับว่าโรงงานนี้ผลิตปีละกว่าพันล้านขวด นอกจากนี้การลงทุนในเทคโนโลยีใหม่ที่เข้ามาไม่ว่าเครื่องจักรใหม่หรือระบบการเคลื่อนภายในโรงงานก็ลดต้นทุนได้มาก เครื่องสวมสติกเกอร์ขวดที่ทันสมัยลดความสูญเสียลงกว่า 75% การขนส่งในโรงงานที่มีรถฟอร์กลิฟต์วิ่งไปมาหลายแสนเที่ยวในแต่ละปีถูกแทนที่โดยระบบอัตโนมัติวิ่งบนราง ลดอุบัติเหตุ นี่คือตัวอย่างเล็กๆ น้อยๆ
ผมชื่นชอบเขาตรงที่เก็บทุกอย่างที่พบเห็นมาเป็นประโยชน์ในการทำธุรกิจของเขาหมด ตั้งแต่คนมาซื้อทาวน์เฮาส์ที่เขาทำขาย มีแม่ค้ามะนาวมาซื้อโดยใช้เงินสดล้วน ๆ หลายล้าน แม้ว่ามะนาวจะให้กำไรต่อผลไม่มาก แต่จำนวนที่ป้าเล็กขายมะนาวบอกว่าลูกละไม่เท่าไรแต่ครั้งละหลายหมื่นลูกก็เยอะพอที่จะซื้อตึกคุณตันในราคาหลายล้านได้ ดังนั้นอิชิตันของแกเลยเก็บทุกเม็ดในการลดต้นทุน การเพิ่มปริมาณการผลิต ลงทุนการตลาดเพื่อขยายส่วนแบ่งให้มากขึ้น หรือแม้แต่ตอนกำลังตะลอนแถวๆ โรงงาน เพื่อนบ้านที่กำลังขอให้หลานวิ่งไปซื้อนํ้า โดยสั่งแบบง่ายๆ “ซื้ออะไรเย็นๆ ให้ขวดนึง” พอคุณตันได้ยิน สัญชาตญาณของคนขายเครื่องดื่มทำให้ต้องเดินตามเด็กไปที่ร้านดูว่าจะได้เครื่องดื่มอะไร พอเด็กถ่ายทอดคำสั่งของยาย เอาเย็นๆ สักขวด คนขายก็หงุดหงิด “จะเอาอะไร เย็นทุกขวด” ไอเดียของเซียนธุรกิจ ปิ๊งเลยครับ เราเลยเห็นเครื่องดื่ม “เย็นๆ” แบรนด์ใหม่ของอิชิตันที่มียอดขายมีภาพลักษณ์ที่แก้ร้อนใน ถ้าได้แช่เย็น ดื่มในช่วงอากาศร้อนๆ ตามมาติดๆ นํ้าเก๊กฮวยผสมนํ้าผึ้งในยี่ห้อเดียวกัน ในคอนเซ็ปต์เดียวกัน ที่ขายดีกว่าจับเลี้ยงซะอีก
ถ้าเป็นนักธุรกิจ เราต้องใช้ทุกวิธีเป็นโอกาสของการพัฒนาทั้งนั้น แม้ว่าในช่วงเวลาที่เจ็บปวดที่สุด เขาบอกว่าในช่วงที่โรงงานใหม่ราคาหลายพันล้านที่ยังไม่ได้เริ่มผลิตเลย กลับโดนนํ้าท่วมใหญ่ และต้องทิ้งทั้งหมดไป เขาได้อะไรมามากมาย ทั้งจิตใจที่แกร่งขึ้น ได้ใจพนักงาน ได้เพื่อน ได้ธุรกิจใหม่ ดังนั้นเวลาล้มลงอาจจะเจ็บ แต่ถ้าใจเย็นๆ มองถี่ถ้วน บางทีก็อย่าเพิ่งรีบลุกขึ้น มองพื้นรอบ ๆ บางทีเราอาจเห็นเพชรที่ใครทำหล่นไว้ก็ได้ …. โอ้โห คิดได้ ก็จริงครับ …ตอนที่เราเดือดร้อน เราอาจเจอเพื่อน มิตรแท้จริงในยามนั้น หรือแม้แต่ได้พบประสบการณ์ธุรกิจใหม่ๆ ก็ได้
วิถีการเดินทางธุรกิจ การมองหาโอกาส และความคิดและทัศนคติของนักธุรกิจที่ไม่ธรรมดาคนนี้เป็นบทเรียนที่ดีสำหรับ SMEs ทุกคนที่ต้องเริ่มจากการเป็น “ผู้ประกอบการ” ทั้งจิต วิญญาณ และวิธีคิด ไม่ใช่เป็นแค่แต่ชื่อ และต้องเป็นทุกเวลาและทุกสถานที่ ไม่งั้นเราจะพลาดโอกาสมากมาย และแถมยังเปราะบาง อ่อนแอ ต่ออุปสรรครอบด้านที่ประดังเข้ามาตลอดเวลา
จากหนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ปีที่ 38 ฉบับที่ 3,337 วันที่ 4 - 7 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2561
