อียู-สหรัฐฯ ยอมระงับกฎ ‘80/20’ช่วยแอร์ไลน์ ลด‘เที่ยวบินเปล่า’ว่อนน่านฟ้า

สมาคมการขนส่งทางอากาศระหว่างประเทศ หรือ ไออาต้า (IATA) ประมาณการว่า ความเสียหายจากการแพร่ระบาดของไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ “โควิด-19” ที่มีต่ออุตสาหกรรมสายการบินทั่วโลกในปีนี้ (2563) จะอยู่ที่ระหว่าง 63,000-113,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ หรือประมาณ 1.95-3.5 ล้านล้านบาท ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของการแพร่ระบาด ซึ่งขณะนี้องค์การอนามัยโลก (WHO) ประกาศแล้วว่าโควิด-19 เป็นโรคระบาดใหญ่ระดับโลก หรือ pandemic ที่หมายความว่า นอกเหนือจากการพยายามควบคุมและจำกัดพื้นที่การแพร่ระบาดของไวรัสแล้ว รัฐบาลนานาประเทศ ยังควรต้องเร่งออกมาตรการมารับมือกับผลกระทบหรือความเสียหายที่จะเกิดขึ้นจากไวรัสดังกล่าวด้วย

สำหรับแวดวงการบิน ตัวเลขประมาณการความสูญเสียข้างต้น หมายถึงรายได้จากการจำหน่ายตั๋วโดยสารที่คาดว่าจะหายวูบไป 11-19% ทั่วโลก และครอบคลุมเฉพาะสายการบินขนส่งผู้โดยสารเท่านั้น ไม่รวมสายการบินประเภทขนส่งสินค้า

การยกเลิกการเดินทางของผู้โดยสารที่สืบเนื่องจากมาตรการคุมเข้มของนานาประเทศเพื่อคัดกรองผู้เดินทางและสกัดกั้นการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19 ผนวกกับความตื่นตระหนกและหลีกเลี่ยงความเสี่ยงที่จะติดเชื้อจากการเดินทางของผู้คน แม้จะเป็นปัญหาเฉพาะหน้าที่สายการบินทั่วโลกกำลังเผชิญอยู่ แต่กระนั้น ทางสายการบินก็ยกเลิกเที่ยวบินได้เพียงบางส่วน และยังต้องยอมขึ้นบินบางเส้นทางแม้ว่าจำนวนผู้โดยสารจะน้อยมาก หรือไม่มีผู้โดยสารเลย ซึ่งในแวดวงการบิน เรียกเที่ยวบินผู้โดยสารโหรงเหรงหรือเครื่องเปล่าไร้ผู้โดยสารเหล่านี้ว่า “Ghost Flight” (ที่ให้ภาพความวังเวงประหนึ่งผีจะหลอกเลยทีเดียว) เป็นการยอมขึ้นบินทั้งที่เที่ยวบินนั้นต้องขาดทุน เพื่อทำตาม กฎเกณฑ์ “80/20” ที่บังคับให้สายการบินต้องบินอย่างน้อย 80% ของเที่ยวบินทั้งหมดที่ลงเอาไว้ในตารางการบิน เพื่อรักษาสล็อต (Slot) หรือตารางการบินของตนเองเอาไว้ เพราะไม่เช่นนั้นสิทธิดังกล่าวก็อาจถูกยึดไปให้สายการบินอื่นเข้ามาเสียบแทน

สาเหตุที่เป็นเช่นนี้เพราะว่าสนามบินใหญ่ๆ หลายแห่งของโลกมีพื้นที่จำกัด และพื้นที่ดังกล่าวสำหรับการขึ้น-ลงของสายการบินก็มีมูลค่าสูงมาก การมีสล็อตหรือตารางการบินที่แน่นอนที่สนามบินจึงเป็นสิทธิที่สายการบินต้องจ่ายราคาแพงเพื่อให้ได้มา และถ้าหากสายการบินไม่สามารถบินได้ตามข้อกำหนด หรือรักษา 80% ของตารางบินก็อาจทำให้สล็อตการบินโดนยึด และนำไปให้สายการบิน อื่นๆ แทน สล็อตการบินของสนามบินใหญ่ๆ จึงเป็นแหล่งขุมทรัพย์ระหว่างสายการบินด้วย โดยต่างยอมทุ่มเงินเพื่อที่จะได้สล็อตเวลาการบิน
ที่ดีที่สุด 

ยกตัวอย่างเมื่อคราวที่สายการบินเคแอลเอ็ม รอยัล ดัตช์ ขายสล็อตการบินที่สนามบินฮีทโธรว์ในกรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ ให้กับสายการบินโอมาน แอร์ ในปี 2559 ตอนนั้นราคาเพียงสล็อตเดียว ฝ่ายหลังยอมจ่ายถึง 75 ล้านดอลลาร์ หรือกว่า 2,300 ล้านบาท

แต่ท่ามกลางการแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 ที่ทำให้จำนวนผู้โดยสารลดฮวบลงทั่วโลกนั้น การขึ้นบินเครื่องเปล่าเพื่อรักษาตารางบินดังกล่าว ก็ก่อให้เกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักจากบรรดาองค์กรและนักเคลื่อนไหวด้านสิ่งแวดล้อม ว่าเป็นการใช้ทรัพยากรโดยเปล่าประโยชน์ โดยเฉพาะการเผาผลาญเชื้อเพลิง ทั้งนี้ แต่ละเที่ยวบินมีต้นทุนที่สูงและสร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมไม่ใช่น้อยๆ

ความเคลื่อนไหวเพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าวอย่างน้อยก็เป็นการชั่วคราวเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 10 มีนาคมที่ผ่านมา เมื่อ นางเออร์ซูลา ฟอน เดอร์ เลเย็น ประธานคณะกรรมาธิการยุโรป ได้ออกมาแสดงท่าทีแล้วว่า จะระงับกฎบังคับบิน 80% ของตารางบินไปก่อนเป็นการชั่วคราว เพื่อลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและเศรษฐกิจโดยไม่จำเป็น โดยจะยังให้สิทธิในการใช้เส้นทางการบินแม้จะบินไม่ถึง 80% (ของตารางบิน) เพื่อเป็นการลดภาระต้นทุนค่าใช้จ่ายให้กับสายการบินในช่วงนี้ แต่ยังไม่ได้ให้รายละเอียดเกี่ยวกับระยะเวลาของการผ่อนปรน ทั้งนี้ คาดว่าน่าจะขึ้นอยู่กับสถานการณ์การระบาดของไวรัสโควิด-19 นั่นเอง

สอดคล้องกับข้อเรียกร้องของไออาต้า ที่ขอให้หน่วยงานกำกับดูแลด้านการบินทั่วโลก ยกเลิกข้อกำหนดกฎเกณฑ์นี้ออกไปก่อนอย่างน้อยจนถึงช่วงไตรมาส 3 ของปีนี้ เพื่อที่จะป้องกันไม่ให้สายการบินต่างๆ ต้องขาดทุนย่ำแย่จนถึงขั้นปิดกิจการ 

นอกจากความเคลื่อนไหวทางฝั่งอียูแล้ว ทางฝั่งอเมริกา องค์การบริหารการบินแห่งสหรัฐอเมริกา หรือ FAA ก็ได้ออกแถลงการณ์ในเวลาไล่เลี่ยกันว่า จะระงับการใช้กฎเกณฑ์ดังกล่าวเป็นการชั่วคราวเช่นกัน เริ่มทันทีถึงวันที่ 31 พฤษภาคม 2563 มีผลทั้งสำหรับสายการบิน ในประเทศและสายการบินต่างประเทศ

หน้า 23 หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ปีที่ 40 ฉบับที่ 3,557 วันที่ 15 - 18 มีนาคม พ.ศ. 2563