เมื่อ “หมีขาว” ถูกโลกร้อนขโมยหน้าหนาว

ใครที่ตั้งใจเดินทางมาท่องเที่ยวสัมผัสอากาศหนาวสุดขั้วที่ “แดนหมีขาว” อาจต้องผิดหวัง เพราะแม้แต่ชาวรัสเซียยังงงกันถ้วนหน้าว่า “หน้าหนาว” ปีนี้หายไปไหน?

สัญญาณความผิดปกติเริ่มมาตั้งแต่วันส่งท้ายปี ซึ่งเกือบทุกปี ชาวมอสโกมักได้เฉลิมฉลองวันขึ้นปีใหม่พร้อมกับบรรยากาศเย็นสบายท่ามกลางบรรยากาศหิมะสีขาวโพลนที่ปกคลุมเมือง แต่ปีนี้กลับไม่เป็นเช่นนั้น สถานการณ์ยิ่งชวนให้ฉงนหนักขึ้นเรื่อยๆ เมื่อเดือนมกราคมที่ควรเป็นเดือนที่หนาวที่สุดของปีกลับ “ไม่หนาว” อย่างที่คิด แถมยังทุบสถิติเป็นหน้าหนาวที่ “อุ่น” ที่สุดในประวิติศาสตร์นับตั้งแต่เริ่มมีการเก็บบันทึกสถิติช่วงปีค.ศ. 1880

ผู้อำนวยการศูนย์อุทกอุตุนิยมวิทยา (Hydrometeorological Center of Russia) เปิดเผยว่า เมื่อเดือนที่ผ่านมานับเป็นครั้งที่ 2 ในประวัติศาสตร์ที่อุณหภูมิในเดือนแรกของปีในกรุงมอสโกเฉลี่ยมากกว่าจุดเยือกแข็ง หรือที่ 0 องศาเซลเซียส นับต่อจากครั้งแรกเมื่อปี 2550 โดยอุ่นมากกว่าค่าเฉลี่ยปกติถึง 9.3 องศา นอกจากที่มอสโก ยังมีเมืองอื่นๆ มากกว่า 70 เมืองในฝั่งรัสเซียตะวันตกที่มีรายงานทุบสถิติความอุ่นในเดือนที่แล้วในทำนองเดียวกัน

อากาศที่อุ่นมากกว่าปกติ ทำให้บางวันในกรุงมอสโกหรือเมืองท่องเที่ยวสำคัญอย่างเซนต์ปีเตอร์สเบิร์กอากาศพุ่งทยานขึ้นสูงไปเกือบ +10 องศา ทั้งที่ในเดือนมกราคมน่าจะเป็นช่วงเวลาที่ชาวรัสเซียในเขตแดนทวีปยุโรปควรจะได้รับลมหนาวในอากาศ -10 องศา (หรือ -20 องศาในบางวัน) ส่วนหิมะแทบไม่ตกลงมากองให้เห็น ทำให้ในบางพื้นที่ ชาวเมืองต้องโรยเกลือลงบนพื้นให้หิมะแข็งตัว ไม่ลื่นเกินไปสำหรับผู้คนที่ใช้ถนนสัญจรไปมา

ความอุ่นที่เกิดขึ้นรับรู้ได้อย่างชัดขึ้นในไซบีเรียที่ขึ้นชื่อเรื่องความหนาวระดับโลก เช่นในโนโวสิบิรสก์ เมืองหลวงแห่งของภูมิภาค ซึ่งปกติแล้วเราอาจได้เห็นตัวเลขความหนาวเย็นในช่วงกลางคืนลดต่ำลงถึง -30 หรือ -40 องศาเซลเซียสในช่วงปลายเดือนมกราคม ปีนี้แทบไม่มีให้เห็น แต่ในอีกแง่มุมหนึ่ง อาจถือเป็นเรื่องดีสำหรับชาวเมืองที่ไม่ต้องทรมานกับอากาศที่เยือกแข็งจนเกินไปนัก

หน้าหนาวที่ไม่หนาวยังส่งผลกระทบไปถึงด้านเศรษฐกิจ บริษัท ยันเดกซ์ หนึ่งในผู้ให้บริการแพลทฟอร์มซื้อขายของออนไลน์ขนาดใหญ่ของประเทศเปิดเผยตัวเลขการซื้อขายสินค้าหน้าหนาวออกมา พบว่าความต้องการในการซื้อของกลุ่มดังกล่าวในช่วงฤดูหนาวปีนี้ลดลงอย่างเห็นได้ชัด สินค้ายอดนิยมเช่นรองเท้าสเก็ตก็ขายไม่ดีเมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า

นอกจากเรื่องภาวะโลกร้อนที่น่าจะเป็นหนึ่งในสาเหตุของความอุ่นที่ผิดปกติในครั้งนี้แล้ว หากใครยังจำได้ว่าเมื่อช่วงหน้าร้อน (กรกฏาคม-สิงหาคม) ปีที่แล้ว เคยมีข่าวใหญ่โตเผยแพร่ไปทั่วโลกเกี่ยวกับไฟป่าครั้งใหญ่ในไซบีเรียที่แผดเผาพื้นที่ป่าไปมหาศาล ทั้งยังก่อให้เกิดควันดำลอยปกคลุมไปหลายเมือง ส่งผลต่อสุขภาพ นักวิทยาศาสตร์ยังชี้ว่า เหตุการณ์ครั้งนั้นทำให้ “ชั้นดินเยือกแข็งคงตัว” ในไซบีเรียละลายไปจำนวนมาก

“ชั้นดินเยือกแข็งคงตัว” หรือ Permafrost คือชั้นดินที่เย็นจนเป็นน้ำแข็งที่พบได้มากทางซีกโลกตอนเหนือ โดยนักวิทยาศาสตร์หลายคนเคยออกมาเตือนก่อนหน้านี้แล้วว่า ดินเหล่านี้เป็นเสมือน “ระเบิดเวลา” ทางภูมิอากาศ เมื่อมันละลาย สสารที่อยู่ภายในจะอุ่นขึ้นและสลายตัว รวมทั้งปล่อยคาร์บอนออกมา ทั้งในรูปคาร์บอนไดออกไซด์และมีเทน ซึ่งเป็นก๊าซที่ส่งผลให้เกิดภาวะเรือนกระจกบนโลก ซ้ำร้ายไปกว่านั้นอาจมีโรคร้ายในอดีตที่เคยถูกขังไว้ใต้น้ำแข็งหลายหมื่นปีคืนชีพกลับขึ้นมาด้วย

ใครที่ยังอยากมาเที่ยวสัมผัสหน้าหนาวรัสเซีย ยังไม่หมดหวังเสียทีเดียว นักอุตุนิยมวิทยายังเชื่อว่ากุมภาพันธ์นี้จะเย็น ไม่ร้อนจนแปลกตาเหมือนเดือนที่ผ่านมาแน่นอน แม้ว่าอุณหภูมิเฉลี่ยอาจสูงกว่าปกติเล็กน้อยเพียง 1-2 องศาเซลเซียสในบางภูมิภาค

หน้าหนาวอุ่นๆ น้ำแข็งขั่วโลกละลาย และหมีขาวที่เริ่มบุกเข้ามายังหมู่บ้านทางตอนเหนือของประเทศเพื่อหาอาหาร คือสัญญาณเตือนจากธรรมชาติที่กระทรวงสิ่งแวดล้อมของรัสเซียเริ่มเป็นกังวล เทียบกับอัตราอุณหภูมิที่เพิ่มสูงขึ้นของหลายๆ ประเทศทั่วโลกแล้ว ความร้อนที่เพิ่มขึ้นในรัสเซียถือว่าอยู่ในอัตราที่เร็วมาก ถึงเวลาแล้วหรือยังที่ทุกภาคส่วนจะตระหนักถึงความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในมุมต่างๆ ของโลก และร่วมมือกันคนละไม้คนละมือลดการก่อกิจกรรมที่ทำให้โลกของเรายิ่งบอบช้ำอย่างจริงจัง

หลังกล้องไซบีเรีย

เรื่อง: ภาพ ยลรดี ธุววงศ์ 

** พบกับ คอลัมน์ “หลังกล้องไซบีเรีย” ทุกวันอาทิตย์ ทุกช่องทางออนไลน์ของ “ฐานเศรษฐกิจ" **

Bio นักเขียน : “ยลรดี ธุววงศ์” อดีตนักข่าวที่ผ่านสนามข่าวทั้งในและต่างประเทศ จากสำนักข่าวกรมประชาสัมพันธ์ และ Spring News ปัจจุบันเป็นนิสิตปริญญาโทอยู่ในส่วนที่หนาวเย็นที่สุดของประเทศรัสเซีย