ดร.อัทธ์ ตั้งคำถาม 4พรรคการเมือง จุดยืนไทยอยู่ตรงไหนของภูมิรัฐศาสตร์โลก

 

ในบริบทของโลกปัจจุบันที่ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศมีความซับซ้อนและผันผวนมากขึ้น “สมรภูมิรัฐศาสตร์” ได้กลายเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อความมั่นคง เศรษฐกิจ และบทบาทของประเทศต่าง ๆ บนเวทีโลก ความขัดแย้งระหว่างมหาอำนาจ การแข่งขันทางเศรษฐกิจ เทคโนโลยี และความมั่นคง ล้วนเชื่อมโยงกันอย่างแยกไม่ออก ภายใต้สถานการณ์เช่นนี้ จุดยืนของพรรคการเมืองที่กำลังจะเข้ามาจัดตั้งรัฐบาลจึงไม่ใช่เพียงเรื่องนโยบายภายในประเทศเท่านั้น หากแต่สะท้อนทิศทางการวางตำแหน่งของประเทศในโครงสร้างอำนาจโลก

เวทีดีเบต “Thailand Redesign 2026 The Next Level” จัดโดย ฐานเศรษฐกิจ ร่วมกับสถาบันธรรมศักดิ์ ณ AIS สยามสแควร์ ซอย 7 เปิดพื้นที่ให้4 พรรคการเมือง ได้แก่ พรรคประชาชน พรรคประชาธิปัตย์ พรรคเพื่อไทย และพรรคไทยก้าวใหม่ เข้าร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองในหัวข้อ The Global Strategy (สมรภูมิภูมิรัฐศาสตร์) โจทย์ใหญ่ของประเทศ ที่รัฐบาลใหม่ต้องรับมือ

รศ.ดร.อัทธ์ พิศาลวานิช ผู้เชี่ยวชาญเศรษฐกิจระหว่างประเทศและอาเซียน ระบุว่า การเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร์ (สส.)  น้ำดีนอกจากต้องประสานกับชาวบ้านเสมอต้นเสมอปลาย การจัดทำงบประมาณ หารายได้เข้าประเทศแล้ว ภูมิรัฐศาสตร์เป็นเรื่องสำคัญ ชาวบ้านที่ฟังอาจมองเป็นเรื่องไกลตัวค่อนข้างมากแต่ข้อเท็จจริงเป็นเรื่องสำคัญ มันเกี่ยวข้องกับปากท้องประชาชน มันเกี่ยวข้องราคน้ำมัน เกี่ยวข้องกับการค้าขายเกี่ยวข้องการส่งออกห่วงโซ่การผลิตของไทยประเด็นคำถามจะมีรายละเอียดย่อยๆ คือ ในความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ประเทศไทย จะวางตำแหน่งประเทศไทยอย่างไรที่ให้ชาวบ้านและธุรกิจเอสเอ็มอีเดือนร้อนน้อยที่สุด ถ้าเป็นรัฐบาล

รศ.ดร.อัทธ์  ตั้งคำถามสำคัญและยอดฮิตที่ว่า "เราควรจะเป็นสมาชิกของคณะกรรมการการสันติภาพจาก โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกาหรือไม่ เราควรจะดีลกับสหรัฐฯอย่างไร ภายใต้ภูมิรัฐศาสตร์ และดีลกับจีนอย่างไร เราจะทำเอฟทีเออย่างไร เอฟทีเอประเทศไหนดี  หรือถ้าเราไม่ได้ทำเอฟทีเอเราควรจะไปเกี่ยวก้อยกับเขาอย่างไร ที่ประชาชน ได้ประโยชน์มากที่สุดและเอสเอ็มอีไม่ล้มหายตายจากกับการเปิดเสรีประเทศไทยในความขัดแย้งนี้เราควรจะดีลกับโลกกับ สหรัฐฯ จีน และประเทศมหาอำนาจโลกหลายๆประเทศอย่างไรโดยให้ประชาชน เอสเอ็มอี ไทยเดือดร้อนน้อยที่สุดและควรเข้าคณะกรรมการการสันติภาพหรือไม่ เอฟทีเอ"

ดร.สิทธิพล วิบูลย์ธนากุล พรรคประชาชาชน ระบุว่า นโยบายต่างประเทศของพรรคประชาชน เรายึดประโยชน์ของประเทศเป็นที่ตั้งเราอยู่ใกล้ใครแล้วได้ประโยชน์ก็อยู่ใกล้เขา เราอยู่ใกล้ใครแล้วเสียประโยชน์และกระทบกับคนไทยเราจะอยู่ห่างจากเขา ถ้าลงในรายละเอียดการค้าระหว่างประเทศ เชื่อว่าประเทศไทยอยู่ภายใต้สถานการณ์อย่างที่ดร.อัทธ์พูด คืออยู่ภายใต้แรงบีบ3เรื่อง 1.แรงบีบจากจีน2.แรงบีบจากสหรัฐฯและ3.แรงบีบจากเศรษฐกิจโลก

1.แรงบีบจากจีน คือสินค้าทุ่มตลาด สินค้าไม่มีมาตรฐานและแน่นอนว่าถ้าสินค้าดีเราไม่มีปัญหาแต่ถ้าเป็นสินค้า ที่สร้างผลกระทบเราจำเป้นต้องจัดการ 

2.แรงบีบจากสหรัฐฯจากมาตรการภาษีของประธานาธิบดีสหรัฐฯ ซึ่งจะทำให้ไทยส่งออกได้น้อยลงในตลาดที่เราพึ่งพาถึงหนึ่งในห้า

และ3.สถานการณ์เศรษฐกิจโลกอย่างที่ ประเทศไทยพึ่งพาเศรษฐกิจโลกสูงไม่ว่าในฐนะการค้าขาย การพึ่งพานักท่องเที่ยว

จาก3สถานการณ์ความท้าทายทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศเหล่านี้ จึงมาเป็นยุทธศาสตร์ที่เราเขียนไว้บนเว็บไซต์ ชัดเจน ประเทศไทย นอกจาก ไทยแล้วเราควรมองไปด้านบนแล้วมุ่งลงใต้  มองไปด้านบนคือ มีหลายประเทศที่เราสามารถเป็นภาคีเป็นพาร์ตเนอร์กันได้ในหลายๆเรื่องทางด้านเศรษฐกิจ เช่นจีน เกาหลี ญี่ปุ่น โดยเฉพาะญี่ปุ่น วันนี้เขาอยากจะผลิตรถแบบไร้คนขับ ซึ่งในประเทศญี่ปุ่นเป็นประเทศที่เทคโนโลยีต้อง100% เขาอาจไม่สามารถหาสนามทดสอบได้สามารถชวนลงทุนได้ ไต้หวันลงทุนเซมิคอนดักเตอร์ แต่ในบางประเภทสามารถ ร่วมมือกัน เรื่องอุตสาหกรรม เครื่องใช้ไฟฟ้า ก็ชวนเข้ามาลงทุน ซึ่งยังมีโอกาสทางการตลาดอยู่

ขณะ ด้านใต้ของไทยไม่ว่าจะเป็นอินเดีย  ตะวันออกกลาง ยังมีโอกาสทางเศรษฐกิจที่สูงมากเช่น  นโยบาย ที่ไทยจะพัฒนาท่าเรือที่จังหวัดระนอง  ซึ่ง วันนี้สามารถส่งไปถึง ตลาดสำคัญเราต้องทำให้ได้ภายใน รัฐบาลของเราซึ่งอาจไม่ต้องลงมากแค่หลักหมื่นล้านก็สามารถ ทำให้ท่าเรือระนองสามารถขนส่ง เรือขนาดใหญ่ไปที่ท่าเรืออินเดียได้

"เอฟทีเอ หลักการเราไม่ต้องอิงกับจีน อเมริกา วันนี้มีหลายประเทศที่เชื่อในระบบ ภาคี ยอมรับความหลากหลาย เช่นแคนนาดา อินเดียทั้งคู่เป็นประเทศ คู้ค้าสำคัญของเรา ซึ่งแคนนานาอย่างเช็นเอฟทีเอ กับไทย โดยไทยเร่งทำตรงนี้ได้ขณะเดียวกันอินเดียตลาดใหญ่มาก คนอินเดียชอบไทยมามาแต่งงานที่ไทยปีละไม่ต่ำกว่า20ถึง30คู่ ขนคนมาประมาณ100คน สิ่งต่างๆเหล่านี้ จึง เป็นนโยบายของพรรคประชาชนที่สำคัญ"

ทางด้านนายภาณุรัช ดำรงไทย พรรคไทยก้าวใหม่ สะท้อนว่า จากการใช้ชีวิตในหลายประเทศ โดยสหรัฐ ฯ มีทั้งคนชอบและไม่ชอบ ถ้าถาม พรรคก้าวใหม่ไม่ตัดสินใจ แต่จะรอดู ลูกพี่ใหญ่ เพราะไทยจะห้าวหาญเกินไปสำหรับที่จะร่วมหรือไม่ร่วมเราต้องยอมรับว่าไทยไม่ใช่คนระดับโลกถามว่าภูมิรัฐศาสตร์เป็นอย่างไร ง่ายๆ การขึ้นภาษี ของสหรัฐฯตามข้อเท็จจริงตลาดไทยมีหลายที่ที่หลายคนยังไม่รู้

“ผมใช้ชีวิตที่ประเทศ แองโกลา (แอฟริกากลาง)  เจาะนำมัน คองโก ทราบหรือไม่ว่าข้าวไทยแพงมากและไม่ได้สั่งผ่านไทย แต่สั่งผ่านจีน ไม่รู้กี่เด้ง แต่ของไทย มีจีนมาสวมสิทธิ์ไทยก็ถูกเขาสวมสิทธิ์ เหมือนกันอยู่ที่อินโดนีเชียถามว่าทำไมไทยข้าวแพง จากช้อปปี้ ลาซาดาเพราะอินโดนีเชียเขาใช้ ช้อปปี้ในจากาต้าและมีนโยบายขายของในประเทศ และทวีปตะวันออก ช้อปปี้ลาซาดาที่จะเข้ามาในประเทศอินโดนีเซีย ก็ห้ามสุดท้ายช้อปปี้ลาซาดาก็ต้องไปขอเอี่ยวทำธุรกิจด้วย แต่ ข้องใจไทยไม่เคยทำของตนเองทั้งที่ไทยติดกับการช้อปปิ้งรูปแบบนี้มาก แล้วเงินก็ออกจากต่างประเทศ บางครั้งอยากจะซื้อข้าวไทยดีๆไม่รู้จะไปหาร้านไหน"

นายภาณุรัชมองว่าทำใมเอสเอ็มอี เกษตรกรไทยไม่มีเงินซึ่งตอบโจทย์วงจรพ่อค้าคนกลางแต่ไทยกลับไม่มี ถามว่าอนาคตจะเป็นอย่างไร เอาแบบชีวิตจริงๆ สหรัฐฯชอบแต่สร้างเทคโนโลยีแล้วเขียน ลิขสิทธิ์ของตัวเอง เลยปกป้องลิขสิทธิ์ของตัวเอง คนจีน เป็นอย่างไรบ้างคือเคยสร้างระบบขุดเจาะของตนเองเกือบสำเร็จ ผมไปถามคนจีนมันมีให้เลือกทุกเกรด ราคาถูกกว่า สหรัฐฯ 3เท่า

"ถ้าเป็นผม จะคุยกับจีนถ้าเป็นโนฮาวผมอยู่ สามารถร่วมกันได้แต่ผมจะไม่ทิ้งสหรัฐฯจะเรียนรู้จากสหรัฐฯผมทำงานบริษัทในอเมริกา เข้าใจดี คนจีนมีทั้งของดีและไม่ดี เราแค่เรียนรู้สิ่งที่เรามีโลกอนาคตมากขึ้นใช้เทคโนโลยีมากขึ้น ใช้คนให้น้อยลงแต่มีประสิทธิภาพ มากขึ้นและอนาคตเชื่อว่า ภูมิรัฐศาสตร์ ตัวเรารอดได้ต้องพึ่งพาตัวเองก่อน"

โดยสรุปต้องถามทรัมป์ว่าจะเอาอย่างไรแต่ไทยต้องมีจุดยืนของตัวเองและสินค้าไทยเป็นที่ต้องการของโลกดีลจีนได้และอย่าทิ้งสหรัฐฯ นี่คือจุดยืนของพรรค ไทยก้าวใหม่

นายแพทย์ พรหมินทร์ เลิศสุริย์เดช  พรรคเพื่อไทยสะท้อนว่าความขัดแย้งไทยเราควรแสดงจุดยืนอย่างไรในภูมิรัฐศาสตร์เพื่อลดผลกระทบขอย้อนไปในประวัติศาสตร์ที่ประเทศไทยยืนอยู่ได้ อย่างดีสิ่งสำคัญคือความเข็มแข็งและจุดภูมิศาสตร์ที่ไทยเชื่อมกับประเทศต่างๆได้เป็นศูนย์กลางทางภูมิศาสตร์ ภูมิรัฐศาสตร์ตัวที่สองคือการต่างประเทศ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่5 ท่านทรงพระปรีชาสามารถในการดำรงความเป็นไม่ ขวักไขว้ด้านไหนแม้เสียดินแดน

เพื่อรักษาเอกราชของประเทศมาได้โดยไม่เป็นเมืองขึ้นใคร ฉันใดฉันนั้นถ้าล้อกับประเทศในปัจจุบัน การเลือกที่จะไม่เป็นศัตรูของใคร สันติภาพคือต้นทุนของเศรษฐกิจถ้าไทยเพียงแต่ไปรบกับเขา และไปอยู่กับฝ่ายใดฝ่ายหนี่งคุณอาจจะเสียทั้งหมดแต่ตรงกันข้าม คือเป็นเพื่อกับทุกฝ่ายคำถามกลับมาก็คือว่า เราจะดำรงอย่างนั้นได้จริงหรือ

 ในขณะนี้ต้องเข้าใจเสียก่อนในขณะนี้คือรู้เขารู้เรา สหรัฐฯกับจีนดูเหมือนจะแข่งขันทางการค้าแต่ด้านหลัง จีนก็ใส่การลงทุนที่สหรัฐคือต้องพึ่งพิง เศรษฐกิจด้าน ตราสารหนี้ของจีนเช่นเดียวกัน ในระหว่างที่เขาทะเลาะกันอยู่ข้างนอก เขาคุยกันข้างในโดยเร็วๆนี้ มีการเชื่อมผู้นำของสองประเทศและมีกำหนดการที่จะเจอกับสหรัฐฯทรัมป์เจอสีจิ้นผิง เดือนเมษายน ที่จะถึงนี้ถ้าเข้าใจในเรื่องนี้ คำตอบทำไมไทยต้องไปยืนให้มันชัดเจนขนาดนั้น

“ผมว่าทางรัฐบาลแม้ว่าเป็นคนละฝ่ายแต่อย่างลืมว่า คนไทยอย่าผูกขาดความรักชาติ นั่นหมายความว่าเราสามารถที่จะยืนบนจุดยืนเดียวกันในเรื่องของต่างประเทศ เพราะฉะนั้นเรื่องต่างประเทศเราต้องศึกษาและขอดูรายละเอียดเสียก่อนไม่จำเป็นต้องรีบร้อนไม่มีใครกล้าตอบได้ว่าจะยืนข้างไหน”

ทั้งนี้ต้องรอดูว่าเขาจะโตอย่างไรท่ามกลางสิ่งเหล่านี้ไทยต้องรู้ด้วยว่าแต่ละประเทศมีปัญหาอะไร ที่หลายท่านพูดถึงญี่ปน เกาหลี ซึ่งญี่ปุ่นกับจีนก็มีปัญหากันอยู่เกาหลีเองก็มีปัญหา ดังนั้นเราคบค้าโดยไม่ได้พูดถึงเรื่องความขัดแย้ง มีอะไรก็ค้าขายกันไปสหรัฐฯจะพยายามบีบ แต่ในทางที่เป็นจริง เรามาจากความเป็นจริงสะท้อนจากอดีตรัฐมนตรีต่างประเทศ (มาริษ เสงี่ยมพงษ์) ไปพบกับรัฐมนตรีของอินเดีย

ในขณะที่พรรคเพื่อไทยไม่ได้เป็นรัฐบาล เพื่อเชื่อมกันซึ่งอินเดียวระบุว่าเป็นที่น่าเสียดายที่ประเทศไทยเรื่องการเมืองไม่มีเสถียรภาพ  แต่อย่างไรก็แล้วแต่เราต้องเชื่อม เพราะข้างบ้านเราอย่างเวียดนามจะก้าวหน้าไปมาก ผมคิดว่ารู้เขารู้เรา เหมาะสมกว่า โดยสรุปเราจะเลือกทำไมเพราะเรารอดูอยู่

สอดคล้องกับดร.การดี  เลียวไพโรจน์ พรรคประชาธิปัตย์ สะท้อนว่า จุดยืนของประเทศไทยคือเราต้องมีความเป็นกลาง  

1.ความเป็นกลางอย่างมีกลยุทธ์ ความเป็นกลางสุดๆไม่มีแต่เห็นด้วยกับพรรคเพื่อไทยว่าเราไม่มี ความจำเป็นต้องไปสร้างศัตรูขนาดเศรษฐกิจของเราเล็กและเศรษฐกิจของเราเป็นระบบเปิดเพราะฉะนั้นเรามีหนทางที่จะอยู่ภายใต้สงครามนี้ได้อย่างชาญฉลาดอย่างเช่นในอดีตที่เรารอดมาได้

2.เราน่าจะดูต่อไป และควรตั้งจุดยืนเชื่อมั่นการเป็นศูนย์กลางของอาเซียน เป็นยุทธศาสตร์ที่สอง ด้วยเช่นกัน เนื่องจากประเทศไทยเล็กเกินไปแต่อาเซียนไทยเคยมีบทบาทนำ ในประชาคมอาเซียนมาแล้ว ซึ่งเรียนตามตรงว่า เราแทบไม่มีบทบาทอะไรแต่โอกาสกำลังจะมาถึงอีกครั้งนั่นคือประเทศไทยจะเป็นประธานอาเซียนในไม่ช้านี้เพราะเราต้องใช้โอกาสนี้ที่จะสร้างบทบาทนำและสร้างศูนย์รวมสร้างความเข้าใจให้ตรงกันกับประเทศสมาชิกอาเซียนทั้งหมดว่าเราจะอยู่จุดนี้ได้อย่างไร เราจะร่วมกันเป้นห่วงโซ่อุปทานให้กับสิ่งสำคัญของโลกได้อย่างไรแทนที่เราจะมาแข่งขันกันเอง

และ3. เมื่อเราไม่สร้างศัตรูแล้วไทยรวมตัวกันในอาเซียนเราจะต้องเน่งในการสร้างความแตกต่างอย่าลืมว่าประเทศไทยมีความเป็นไปได้ทางด้านความมั่นคงรูปแบบใหม่ ความมั่นคงทางด้านที่1. ในเวทีดีเบทเราอาจพูดเรื่องทำนองนี้กันน้อยมาก แต่จริงๆแล้วเรายังมีโอกาสในด้านต่างๆ สุดท้ายเรื่องที่สำคัญที่สุดคือเรื่องของพลังงาน และพลังงานที่โลกต้องการคือพลังงานสีเขียวพลังงานสะอาด วันนี้ถ้าเราตั้งตัวเราสร้างอาเซียนเกต เชื่อมต่อพลังงานสะอาดมาจากสปป.ลาว เราน่าจะมีบทบาทนั้นได้ 2.ความมั่นคงทางด้านอาหารและความมั่นคงด้านเดต้า มันคือสิ่งที่เรามีความแข็งแรงที่เราค่อยๆสร้างขึ้นมาเรื่องของความมั่นคงของอาหารและความปลอดภัยอาหารเรามีความจำเป็นให้ความสำคัญอย่างมากในภูมิภาคเช่นเดียวกัน

"เศรษฐกิจเราเล็ก  ดูท่าทีอย่างสร้างศัตรูกับใคร เราควรเพิ่มบทบาทตัวเองในอาเซียนและสร้างความแตกต่างในเวทีโลไม่ว่าใครจะตีกันอย่างไรเราพร้อมที่จะเป็นแหล่งรวมการลงทุนการค้าให้กับโลกใบนี้"

อาจารย์อัทธ์ ถามเพิ่มเติม ดร.สิทธิพล พรรคประชาชนว่า ในการเปิดเสรีสุดท้ายเกษตรกร ท่านเป็นรัฐบาลกระแสเอฟทีเอเป็นดาบสองคมเป็นตัวเลขเอฟดีไอที่สูง หน่วยงาน ราชการ รู้สึกที่ดีแต่กระทบกับเอสเอมอีและเกษตรกรไทย

ดร.สิทธิพล ระบุว่า เอฟทีเอ ประเด็นที่เรามุ่งสู่การค้าเสรี เป็นส่วนหนึ่งของโลกเป็นเปิดอย่างไรให้ประเทศไทยได้ประโยชน์ วันนี้ไม่น่าแปลกใจที่เกษตรกรไม่เห็นด้วยกับการเจรจาเอฟทีเอ เพราะเขาได้รับผลกระทบ  เอสเอ็มอีไม่เห็นด้วย อย่างไรก็ตามฐานะเป็นกรรมาธิการทางด้านเศรษฐกิจ ได้ติดตามเรื่องเอฟทีเอโดยประเทศไทยมีกองทุนชื่อกองทุนปรับโครงสร้างทางการเกษตรที่ได้ผลกระทบจากข้อตกลงการค้าเสรี กองทุนนี้มีภารกิจช่วยให้เกษตรกรที่ได้รับผลกระทบสามารถปลูกพืชชนิดใหม่ ทราบหรือไม่20ปีที่ผ่านมาเราเจรจาเอฟทีเอไปค่อนข้างมาก นำเข้าอะไรมามากมายและคนล้มหายตายจากไปมาก กองทุนนี้ ใช้เงินดูแลพี่น้องเกษตรกรไปแค่1,000ล้านบาท ใน20ปีซึ่งน้อยมากไม่ได้สัดส่วนที่พี่น้องเกษตรกรได้รับผลกระทบ ไปดูจำนวนโครงการมีโครงการผ่านไปแค่ไม่ถึง40โครงการ แปลว่ารัฐบางไม่ได้จัดสรรงบประมาณหรือดูแล คนที่ได้รับผลกระทบตรงนั้นพอ

ดังนั้นจึงเป็นหน้าที่ของรัฐบาลต้องแก้ไข ต่อไปถ้าจะเปิดเสรีต้องบอกได้ว่าใครได้รับผลกระทบและช่วยเหลือเขา อย่างไรไม่เช่นนั้นหนทางจะนำไปสู่ เอฟทีเอหรือการค้าเสรีที่เห็นด้วยตลอดเวลา ถ้าพรรคประชาชนเป็นรัฐบาลเราจะทำให้ดีขึ้น จัดสรรงบประมาณอย่างเหมาะสม  สถานการณ์เฉพาะหน้า สินค้าต่างชาติที่เข้ามาทุ่มตลาด ในสินค้าเถื่อนรวมถึงนอมินี เป็นเรื่องสำคัญวันนี้เราเห็นตัวเลขแล้วว่า การบริโภคของประชาชนมากแต่โรงงานปิดตัว รัฐบาลกระตุ้นเศรษฐกิจทุกปีแต่โรงงานปิดตัว ก็เพราะเรื่องนี้ (สินต้าทุ่มตลาด) เพราะมีแพลตฟอร์มสินค้าเถื่อนเข้ามา

ถ้าพรรคประชาชนเป็นรัฐบาลจะจัดการเรื่องนี้อย่างจริงจัง เช่นถ้าเป็นประเด็นสินค้าทุ่มตลาดรัฐบาลกระทรวงพาณิชย์ มีนโยบายที่ทำได้คือมาตรการตอบโต้การทุ่มตลาดสินค้าไหนที่เข้าข่ายตัดราคาขายต่ำกว่า เราสามารถทำได้ตามหลักการWTO  

 “ที่ผ่านมาเราใช้น้อยไป จาก การดูสินค้าจากประเทศไทยใช้ได้ไทยใช้สินค้ากระจุกตัวคือเหล็ก แต่ประเทศรอบตัวเราเขาใช้หลายกลุ่มสินค้า นี่คือสาเหตุหนึ่งที่ทำให้โรงงานปิดตัว นอมินีก็เป็นอีกเรื่องที่ทำให้พ่อค้าแม่ค้าไม่สามารถแข่งขันกับเขาได้ดังันั้นกล่าวโดยรวมเรายังเชื่อเรื่องการเปิดเสรีหรือการค้าเสรี นำมาซึ่งประโยชน์แต่ในฐานะรัฐบาลจำเป็นต้องเตรียมการรับผลกระทบอย่างเพียงพอไม่ว่าจะในเชิงงบประมาณ และมาตรการดูแล”