ผ่าแผนบริหารงบ 2569 ประคองเศรษฐกิจรับสุญญากาศการเมือง

การบริหารงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ 2569 กำลังติดล็อคใหญ่เกี่ยวกับการขับเคลื่อนการบริหารราชการแผ่นดิน หลังจากรัฐบาลตัดสินใจยุบสภา ทำให้กลไกในการใช้งบประมาณทำได้ไม่เต็มศักยภาพ เพราะต้องรอให้มีรัฐบาลใหม่เข้ามาบริหารประเทศ ดังนั้นในช่วงระหว่างนี้ จึงจำเป็นที่จะต้องหากลไกที่มีอยู่จำกัดเข้ามาบริหารจัดการงบประมาณเพื่อประคับประคองเศรษฐกิจของประเทศให้ขยายตัวใกล้เคียงเป้าหมายให้มากที่สุด

รายงานข่าวจากทำเนียบรัฐบาล เปิดเผยว่า เพื่อเป็นการบริการงบประมาณให้เกิดประโยชน์สูงสุด ล่าสุดนายอนันต์ แก้วกำเนิด ผู้อำนวยการสำนักงบประมาณ ในฐานะของหน่วยงานสำคัญของประเทศ ได้จัดทำข้อเสนอแนะต่อคณะรัฐมนตรี (ครม.) เพื่อพิจารณารับทราบข้อเสนอในการบริหารงบประมาณ ณ ปัจจุบัน โดยเสนอประเด็นสำคัญไว้หลายเรื่อง

เรื่องแรก สำนักงบประมาณเสนอว่า หน่วยรับงบประมาณต้องเร่งรัดดำเนินการก่อหนี้ผูกพันและเบิกจ่ายงบประมาณ พ.ศ. 2568 ที่กันไว้เบิกเหลื่อมปี และจัดทำแผนเพื่อเตรียมรองรับสถานการณ์ที่อาจเกิดผลกระทบต่อการปฏิบัติงานและ การใช้จ่ายงบประมาณอย่างรอบคอบและเหมาะสม หากรายการใดมีแนวโน้มล่าช้ากว่าแผนการดำเนินงานที่กำหนด ควรต้องเร่งรัดคู่สัญญาให้มีการปฏิบัติงานตามแผนการดำเนินงานที่กำหนด

ต่อมาเพื่อลดผลกระทบที่เกิดจากมาตรการกีดกันทางการค้าของสหรัฐฯ สำนักงบประมาณเสนอว่า ควรมีการขยายตลาดใหม่ เพื่อกระจายความเสี่ยงและลดการพึ่งพาการส่งออกไปยังสหรัฐฯ และส่งเสริมให้ภาคธุรกิจบริหารจัดการความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน และทบทวนสิทธิประโยชน์เพื่อดึงดูดการลงทุนจากต่างประเทศให้เข้ามาส่งเสริมการสร้างธุรกิจเกี่ยวเนื่องในไทยให้เกิดการฟื้นตัวของภาคการท่องเที่ยวและบริการที่เกี่ยวเนื่อง 

รวมไปถึงการสนับสนุนความรู้และเทคโนโลยีแก่ผู้ประกอบการไทยและให้ความช่วยเหลือทางการเงินให้แก่ภาคธุรกิจ โดยเฉพาะเอสเอ็มอี (SMEs) ที่ประสบปัญหาด้านสภาพคล่องและได้รับผลกระทบจากมาตรการกีดกันทางการค้า สำหรับการดูแลการผลิตภาคเกษตรและรายได้เกษตรกร ภาคเกษตรเผชิญความเสี่ยงจากอุทกภัยและส่งผลกระทบต่อผลผลิตเกษตร โดยเฉพาะในพื้นที่เพาะปลูกในเขตลุ่มนํ้าและพื้นที่นํ้าท่วมซํ้าซาก ควรดำเนินการเตรียมการรองรับผลกระทบจากความผันผวนของสภาพภูมิอากาศ

ขณะเดียวกัน สำนักงบประมาณ ยังเสนออีกว่า หน่วยรับงบประมาณควรวางแผนและเตรียมความพร้อมรองรับสถานการณ์ที่อาจเกิดผลกระทบต่อการปฏิบัติงานและการใช้จ่ายงบประมาณ โดยต้องดำเนินการควบคุมและเร่งรัดการดำเนินงานโครงการ/รายการ การเบิกจ่ายงบประมาณ การส่งมอบงาน และดำเนินการตรวจรับงานสำหรับโครงการ/รายการที่ผู้รับจ้างได้ส่งมอบงาน เพื่อให้การใช้จ่ายงบประมาณมีความคุ้มค่า สามารถสนับสนุนการกระตุ้นเศรษฐกิจในภาพรวมของประเทศ เพื่อช่วยเสริมสภาพคล่องและส่งผลให้เกิดการหมุนเวียนทางเศรษฐกิจของประเทศต่อไป

พร้อมกันนี้ยังเสนอด้วยว่า หน่วยรับงบประมาณควรให้ความสำคัญกับการเตรียมความพร้อมโครงการในขั้นตอนการจัดซื้อจัดจ้าง โดยเฉพาะการพิจารณาความสอดคล้องกับสภาพพื้นที่ที่จะดำเนินการก่อสร้างก่อนการขอรับการจัดสรรงบประมาณ อาทิ การจัดทำแบบรูปรายการ การประมาณราคา การจัดทำรายละเอียดค่าใช้จ่าย การกำหนดขอบเขตของงาน (Terms of Reference : TOR) และรายละเอียดคุณลักษณะเฉพาะ (Specification) รวมทั้งการประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการขออนุญาตเข้าใช้พื้นที่ 

ทั้งนี้ หน่วยรับงบประมาณ ควรจัดลำดับความสำคัญของการดำเนินงานให้เหมาะสมและสอดคล้องกับสถานการณ์และศักยภาพในการปฏิบัติงาน พร้อมทั้งเร่งรัดการดำเนินการตามขั้นตอนและหลักเกณฑ์ของระเบียบและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง โดยติดตามความคืบหน้าอย่างใกล้ชิด รวมถึงวางแผนและเตรียมความพร้อมแนวทางการปรับแผนการดำเนินงานไว้ล่วงหน้า เพื่อให้การใช้จ่ายงบประมาณเป็นไปตามเป้าหมาย และลดความเสี่ยงต่อการเกิดเงินพับตกเมื่อสิ้นปีงบประมาณ

นอกจากนี้หน่วยรับงบประมาณและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ควรสร้างความรู้ความเข้าใจให้แก่บุคลากร ของหน่วยรับงบประมาณอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะขั้นตอนและวิธีการปฏิบัติตามพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้าง และการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 และพระราชบัญญัติวินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ. 2561รวมถึงแนวทางปฏิบัติหรือหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้หน่วยรับงบประมาณดำเนินงานเป็นไปอย่างถูกต้อง และลดข้อผิดพลาด สามารถใช้จ่ายงบประมาณได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุดและป้องกันมิให้เงินพับตกไปเมื่อสิ้นปีงบประมาณ

สำหรับการดำเนินงานในปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 โดยเฉพาะรายจ่ายลงทุนและรายการผูกพันข้ามปีงบประมาณ สำนักงบประมาณ ได้ขอให้หน่วยรับงบประมาณเร่งรัดการจัดส่งรายละเอียดที่เกี่ยวข้องให้สำนักงบประมาณพิจารณาความเหมาะสมของราคา ควบคู่กับการเร่งรัดดำเนินการจัดซื้อจัดจ้าง 

ทั้งนี้ หากหน่วยรับงบประมาณได้รับผลการจัดซื้อจัดจ้างแล้ว และวงเงินไม่เกินกว่าที่สำนักงบประมาณให้ความเห็นชอบ ขอให้แจ้งสำนักงบประมาณทราบและดำเนินการลงนามในสัญญาตามขั้นตอนต่อไป เพื่อให้การดำเนินงานเป็นไปอย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ 

ส่วนในกรณีที่คาดว่ารายการใดไม่สามารถก่อหนี้ได้ทันภายในปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 ขอให้หน่วยรับงบประมาณแจ้งสำนักงบประมาณทราบโดยเร็ว เพื่อร่วมพิจารณาแนวทางแก้ไขเป็นรายกรณี ทั้งนี้ เพื่อให้การบริหารงบประมาณเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด และป้องกันมิให้เกิดกรณีเงินพับตกเมื่อสิ้นปีงบประมาณ รวมทั้งหน่วยรับงบประมาณควรให้ความสำคัญและถือปฏิบัติตามมาตรการเร่งรัดการเบิกจ่ายและการใช้จ่ายภาครัฐ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 อย่างเคร่งครัด

สำหรับรายการก่อหนี้ผูกพันข้ามปีงบประมาณรายการใหม่ ที่มีวงเงินเกิน 1,000 ล้านบาท หน่วยรับงบประมาณควรดำเนินงานและเร่งรัดการเบิกจ่ายให้เป็นไปตามแผนการปฏิบัติงานและแผนการใช้จ่ายงบประมาณ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหน่วยรับงบประมาณที่ต้องจัดทำแบบรูปรายการ กำหนดขอบเขตของงาน หรือรายละเอียดคุณลักษณะเฉพาะร่วมกับหน่วยงานอื่น ควรมีการกำหนดแผนการดำเนินงานร่วมกันและเร่งรัดการดำเนินงาน เพื่อไม่ให้งบประมาณพับตกไปโดยผลของกฎหมาย ซึ่งเป็นการเสียโอกาสในการใช้จ่ายงบประมาณ ในการสนับสนุนให้มีเงินหมุนเวียนในระบบเศรษฐกิจ