เปิดไทม์ไลน์ 'ร่าง พ.ร.บ.กัญชา กัญชง' อนาคตกฎหมายหลังปิดประชาพิจารณ์

กระทรวงสาธารณสุข กำลังเร่งเครื่องขับเคลื่อนร่างพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) กัญชา กัญชง พ.ศ. .... อย่างเต็มสูบ เพื่อสร้างสมดุลระหว่างการใช้ประโยชน์ทางการแพทย์และการคุ้มครองสุขภาพประชาชน ความเคลื่อนไหวล่าสุด นายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข ระบุว่า ร่างกฎหมายฉบับนี้อาจมีการปรับปรุงชื่อเล็กน้อยเป็น "พ.ร.บ. ควบคุมกัญชา กัญชง พ.ศ. ..." เพื่อแสดงเจตนารมณ์ของรัฐบาลที่เน้นการควบคุมทุกกระบวนการตั้งแต่การปลูก เก็บเกี่ยว สกัด จนถึงการแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์

โดยยืนยันอย่างชัดเจนว่า กระทรวงสนับสนุนเฉพาะทางการแพทย์และเศรษฐกิจ แต่ไม่สนับสนุนในเรื่องของสันทนาการ ขณะที่บทลงโทษจะมีความเหมาะสมและเป็นสัดส่วนกับผู้กระทำความผิด

อย่างไรก็ดี การขยับตัวทางกฎหมายเกิดขึ้นมาต่อเนื่องหลังจากที่ราชกิจจานุเบกษาประกาศใช้ กฎกระทรวงว่าด้วยการอนุญาตให้ศึกษาวิจัย ส่งออก จำหน่าย หรือแปรรูปสมุนไพรควบคุมเพื่อการค้า (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2569 ซึ่งมีผลบังคับใช้ไปเมื่อวันที่ 30 เมษายน 2569 ที่ผ่านมาทำให้ช่วงที่กฎหมายแม่บท (พ.ร.บ.) ยังไม่ประกาศใช้ รัฐยังมีกลไกในการกำกับดูแลและได้นำเทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามาช่วยเสริมประสิทธิภาพในการแจ้งเบาะแสการกระทำผิด

นพ.เทวัญ ธานีรัตน์ รองอธิบดีกรมการแพทย์แผนไทยฯ ระบุถึง แผนการรับฟังความคิดเห็นภาคส่วนต่าง ๆ แบ่งออกเป็น 2 ช่วง โดยช่วงที่ 1 ซึ่งเป็นการเปิดรับฟังภาพรวมในเชิงของหลักการได้ดำเนินการเสร็จสิ้นไปแล้ว

สถานะล่าสุดอยู่ในช่วงที่ 2 คือ ระหว่างวันที่ 2 มิถุนายน – 1 กรกฎาคม 2569 เป็นการเปิดรับฟังความคิดเห็นต่อ รายละเอียดตัวร่าง พ.ร.บ.โดยตรงผ่านช่องทางออนไลน์หลัก คือ ระบบกลางทางกฎหมาย และเว็บไซต์ของกรมการแพทย์แผนไทยฯ เพื่อนำข้อกังวลจากทุกภาคส่วนมาปรับปรุงกฎหมายให้รัดกุมและสอดคล้องกับสถานการณ์จริงมากที่สุด

เมื่อมองถึงแผนงานและกรอบระยะเวลาหลังจากนี้จะดำเนินไปในทิศทางใดนั้น จากข้อมูล ดร.นพ.พงศธร พอกเพิ่มดี อธิบดีกรมการแพทย์แผนไทยฯ ได้เปิดไทม์ไล์ของร่างกฎหมายฉบับนี้ไว้ว่า หลังจากเปิดรับฟังความเห็นจากประชาชนและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียซึ่งแบ่งออกเป็น 2 ช่วง ในการเปิดรับฟังช่วงที่ 2 นี้ที่ได้ดำเนินการมาตั้งแต่วันที่ 2 มิถุนายน ปิดรับฟังวันสุดท้าย คือ 1 กรกฎาคม 2569 

จากนั้นเป็นขั้นตอนการวิเคราะห์ผลกระทบทางกฎหมาย (RIA) และปรับปรุงร่างกฎหมายให้สมบูรณ์โดยดำเนินการภายในเดือนกรกฎาคม 2569 คาดว่า ร่าง พ.ร.บ. จะผ่านการพิจารณาเห็นชอบจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข และเสนอเข้าสู่ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) จะเข้าสู่กระบวนการนิติบัญญัติอย่างเต็มรูปแบบ หากผ่านมติครม.แล้วช่วงเดือนมกราคม 2570 เป็นต้นไป  

กฎหมายฉบับนี้ถือเป็นฟันเฟืองและมาตรการควบคุมกัญชา กัญชงที่ชัดเจนโดยหน่วยงานสาธารณสุขมั่นใจว่าจะไม่เพียงแต่สร้างความมั่นคงทางสุขภาพและลดความขัดแย้งในสังคมได้แต่จะเป็นเครื่องมือในการรักษามาตรฐานกัญชาไทยให้เป็นประโยชน์ต่อระบบเศรษฐกิจของประเทศในระยะยาว