ยอดใช้เช็ควูบภาคธุรกิจแห่ใช้ดิจิทัล

แบงก์ประสานเสียง ยอดใช้เช็คภาคธุรกิจ ประชาชน ทยอยปรับลดลง 5-8% ตอบรับนโยบาย National e-Payment แม้จะยังไม่ 100% เหตุใช้เป็นเอกสาร มีผลทางกฎหมาย ด้าน“กสิกรไทย” เผย 3 เดือนแรกยอดเช็คลดลง 7 แสนฉบับ เชื่อผลจากยกเว้น ค่าธรรมเนียมโอนหนุนลูกค้าใช้อิเล็กทรอนิกส์

การผลักดันนโยบายชำระเงินอิเล็กทรอนิกส์ของรัฐบาล ส่งผลให้ดูปริมาณการใช้เช็คของประเทศลดลงอย่างต่อเนื่อง โดยปี 2561 ปริมาณการใช้เช็คมีทั้งสิ้น 32.2 ล้านฉบับ ลดลงจากปี 2560 ที่มี 33.4 ล้านฉบับหรือลดลง 3.5% ต่อปี ถ้าเทียบกับเศรษฐกิจของประเทศที่มีการเติบโตอย่างโตเนื่องถือว่าเป็นสัดส่วนที่ลดลงค่อนข้างมาก โดยเฉพาะการยกเว้นค่าธรรมเนียมโอนเงินออนไลน์ เป็นตัวเร่งให้ลูกค้าธนาคารใช้เช็คน้อยลง เพราะนอกจากต้นทุนจะตํ่ากว่ามากแล้วยังไม่ต้องรอระยะเวลาขึ้นเงินด้วย เพราะการโอนเงินทางดิจิทัล ผู้รับเงินสามารถรับเงินได้ Real-time หรือใช้เวลาเพียงไม่กี่ชั่วโมง ก็สามารถใช้เงินได้ ขณะที่เช็คต้องมีระยะเวลาในการเคลียริ่ง ซึ่งแตกต่างไปแต่ละเขตและพื้นที่ของสาขาที่ขึ้นเงิน

ยอดใช้เช็ควูบภาคธุรกิจแห่ใช้ดิจิทัล
   นายศีลวัต สันติวิสัฎฐ์ รองกรรมการผู้จัดการอาวุโส ธนาคาร กสิกรไทย จำกัด(มหาชน) เปิดเผยกับ “ฐานเศรษฐกิจ” ว่า การใช้เช็คในช่วง 3 เดือนแรกของปี 2562 มีปริมาณ 8 ล้านฉบับ ลดลง 8% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของธนาคาร หรือลดลง 7 แสนฉบับ ซึ่งจากการวิเคราะห์พฤติกรรมการใช้งานเช็คของลูกค้าพบว่า ลูกค้าของกสิกรไทยเปลี่ยนมาใช้ช่องทางการชำระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
   อย่างไรก็ตาม การใช้ช่องทางดิจิทัลยังไม่สามารถแทนที่การชำระเงินด้วยเช็คได้ทั้งหมด เพราะกระบวนการทางธุรกิจส่วนใหญ่ของประเทศยังไม่เป็นอิเล็กทรอนิกส์ แบบ End-To-End ซึ่งเช็คถูกใช้เป็นส่วนหนึ่งของเอกสารทางธุรกิจ เช่น หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย ใบแจ้งหนี้ นอกจากนี้เช็คยังถูกใช้เพื่อวัตถุประสงค์อื่น เช่น เป็นเครื่องมือในการควบคุมภายในของธุรกิจ ใช้เป็นหลักประกัน และใช้แลกเปลี่ยนเป็นเงินสด (ขายลดเช็ค) ซึ่งยังไม่มีบริการช่องทางดิจิทัลใด มาตอบโจทย์ได้
   ขณะเดียวกัน ค่าธรรมเนียมการใช้เช็คในปัจจุบันยังไม่สะท้อนต้นทุนที่แท้จริงของธนาคาร โดยเก็บค่าธรรมเนียมการใช้เช็คค่อนข้างตํ่า ขณะที่ค่าธรรมเนียมการโอนเงินอิเล็กทรอนิกส์บางประเภทมีการเก็บค่าธรรมเนียมที่ค่อนข้างสูง(cross-subsidy)

ยอดใช้เช็ควูบภาคธุรกิจแห่ใช้ดิจิทัล
   “หากดูตัวเลขการใช้เช็คภาคธุรกิจของธนาคารปี 2562 มีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่อง ปัจจัยหลักน่าจะมาจากประชาชนและภาคธุรกิจตอบรับนโยบาย National E-Payment ของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) พ่วงไปกับวิสัยทัศน์ของรัฐบาลที่ต้องการให้เกิดภาพไทยแลนด์ 4.0 ในประเทศไทย”
   นายสารัชต์ รัตนาภรณ์ ผู้จัดการใหญ่ ธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด (มหาชน) กล่าวว่า หากดูตัวเลขปริมาณการใช้เช็คของลูกค้าไทยพาณิชย์ จะพบว่า ปรับลดลงต่อเนื่อง โดยปี 2561 ปริมาณการใช้เช็คอยู่ที่ 11.7 ล้านใบ ลดลงจากปี 2561 ที่ 12.3 ล้านใบ ลดลงประมาณ 4.5% ขณะที่ภาพรวมจะเห็นว่า ช่วงเดือนมกราคม-กุมภาพันธ์ การใช้เช็คมีอัตราลดลงค่อนข้างมาก ปกติจะลดลงเฉลี่ย 13% และช่วงมีนาคม-เมษายนจะกลับมาขยายตัวอีกครั้ง และจะเติบโตค่อนข้างมากในช่วงเดือนพฤษภาคม-กรกฎาคม โดยทั้งปีคาดว่า อัตราการใช้เช็คจะปรับลดลงราว 5% เมื่อเทียบกับปีก่อน
   ทั้งนี้ แนวโน้มการใช้เช็คในการทำธุรกิจของลูกค้ายังคงมีอยู่ แต่อัตราจะทยอยลดลง และไม่ได้ลดลงเร็วมากนัก เนื่องจากลูกค้าบางรายคิดว่า การใช้เช็คเป็นข้อผูกมัดทางกฎหมาย ขณะที่อัตราการทำธุรกรรมผ่านสาขาถือเป็นช่องทางที่ถูกทุจริตได้ง่ายกว่าช่องทางดิจิทัล และอัตราโทษค่อนข้างรุนแรง เช่น การใช้เช็คเด้ง มีความผิดทางอาญา
   “หากต้องการลดการใช้เช็คหรือลดปริมาณการใช้เช็คให้เร็วขึ้นนั้น ธนาคารพาณิชย์อาจจะต้องร่วมมือกันลดการใช้เช็ค และส่งเสริมให้ลูกค้าหันมาใช้บริการผ่านช่องทางดิจิทัลมากขึ้น ซึ่งที่ผ่านมาธนาคารและสมาคมธนาคารไทย (TBA) มีการพูดคุยเรื่องนี้อย่างต่อเนื่อง แต่ยังไม่สามารถหาข้อสรุปได้”
   นายรัชกร ชยาภิรัต หัวหน้าเจ้าหน้าที่บริหารนวัตกรรมทางดิจิทัล(ลูกค้าธุรกิจ) บมจ.ธนาคารทหารไทยกล่าวว่า แนวโน้มการใช้เช็คในการรับ-จ่ายเงินของลูกค้าธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม(เอสเอ็มอี)ทยอยปรับลดลงต่อเนื่อง โดยปี 2561 ลดลงราว 6% และปี 2562 คาดว่า ทิศทางยังคงลดลงต่อเนื่อง แต่อัตราจะเป็นในลักษณะค่อยเป็นค่อยไป เนื่องจากลูกค้าบางกลุ่มยังคงนิยมใช้เช็คในการทำธุรกิจมากกว่าการใช้ระบบอิเล็กทรอนิกส์
   อย่างไรก็ดี แนวโน้มการใช้เช็คที่ทยอยลดลง สอดคล้องกับทิศทางจำนวนการทำธุรกรรมผ่านอินเตอร์เน็ตแบงกิ้งในส่วนของธุรกิจเอสเอ็มอีที่มีอัตราเติบโตค่อนข้างสูงถึงกว่า 200% ในปี 2561 และคาดว่าปีนี้จะเติบโตเพิ่มขึ้นตามจำนวนการใช้เช็คที่ลดลง โดยธุรกรรมที่ทำผ่านระบบอินเตอร์เน็ตแบงกิ้งส่วนใหญ่จะเป็นการโอนเงินผ่านบัญชีเงินเดือนผ่านธนาคาร(Payroll) การจ่ายบิลค่าสินค้าและบริการต่างๆ รวมถึงจ่ายเงิน-รับเงินให้กับซัพพลายเออร์
   “ตอนนี้เราไม่คิดค่าธรรมเนียมลูกค้าธุรกิจที่ใช้เช็คข้ามเขต เมื่อเทียบกับธนาคารอื่นจะคิดที่ 0.1% ของมูลค่าวงเงิน และลูกค้าที่ซื้อเช็คจะมีโปรโมชัน ซื้อ 1 แถม 1 จากราคาเช็คใบละ 15 บาทต่อใบ ซึ่งปัจจุบัน TBA อยู่ระหว่างหารือการปรับอัตราค่าธรรมเนียมการใช้เช็ค หรือการฝากเงินสดผ่านเคาน์เตอร์ธนาคาร เพื่อสนับสนุนให้คนหันมาใช้อิเล็กทรอนิกส์มากขึ้น”