
ผู้เชี่ยวชาญเตือนทุนญี่ปุ่นชะลอลงทุนไทย จี้รัฐรื้อภาษี-ทบทวน JTEPA แข่งทุนจีน
ผู้เชี่ยวชาญเตือน ทุนญี่ปุ่นเริ่มชะลอขยายลงทุนในไทย หลังทุนจีนรุกหนักทุกภาคส่วน จี้รัฐบาลเร่งรื้อโครงสร้างภาษีรถยนต์ ทบทวน JTEPA ลดความเสียเปรียบทางการแข่งขัน พร้อมเร่งจูงใจ 6 ค่ายรถญี่ปุ่นปักฐานผลิต EV และรถยนต์เทคโนโลยีสูงในไทย รักษาห่วงโซ่อุตสาหกรรมที่สร้างเศรษฐกิจไทยมากว่า 50 ปี
KEY
POINTS
- ผู้เชี่ยวชาญชี้ว่าทุนญี่ปุ่นเริ่มชะลอการลงทุนในไทย เนื่องจากเผชิญการแข่งขันที่รุนแรงจากทุนจีน โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้า (EV)
- เสนอให้รัฐบาลรื้อโครงสร้างภาษีสรรพสามิตรถยนต์ที่บิดเบี้ยว ซึ่งทำให้รถยนต์ญี่ปุ่นที่ผลิตในไทยมีราคาสูงและแข่งขันกับรถ EV จีนได้ยาก
- เรียกร้องให้ทบทวนความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจไทย-ญี่ปุ่น (JTEPA) เพื่อลดความเสียเปรียบด้านภาษีนำเข้าเมื่อเทียบกับรถยนต์จากจีนที่ได้สิทธิภาษี 0%
ทุนญี่ปุ่นเริ่มชะลอขยายการลงทุนในไทย ท่ามกลางการแข่งขันที่รุนแรงจากทุนจีนที่รุกหนักทุกภาคส่วน โดยเฉพาะอุตสาหกรรมยานยนต์ที่ค่ายรถ EV จีนเข้ามาแย่งส่วนแบ่งตลาดจากค่ายรถญี่ปุ่น เตือนรัฐบาลต้องรื้อโครงสร้างภาษีสรรพสามิตรถยนต์ที่บิดเบี้ยว ทบทวนความตกลง JTEPA ลดความเสียเปรียบด้านภาษี พร้อมสร้างแรงจูงใจให้ 6 ค่ายรถยนต์ญี่ปุ่นขยายฐานผลิต EV และรถยนต์เทคโนโลยีสูงในไทย เพื่อรักษาห่วงโซ่อุตสาหกรรมที่ร่วมพัฒนาเศรษฐกิจไทยมากว่า 50 ปี
รศ.ดร.อัทธ์ พิศาลวานิช อาจารย์ประจำคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต และผู้เชี่ยวชาญด้านเศรษฐกิจระหว่างประเทศและอาเซียน เปิดเผยกับ “ฐานเศรษฐกิจ” ว่า ปัจจุบันการลงทุนของญี่ปุ่นในไทยเริ่มอยู่ในภาวะทรงตัว ไม่ได้ขยายตัวเพิ่มขึ้นเหมือนที่ผ่านมา ส่วนหนึ่งเป็นผลจากการแข่งขันของทุนจีนที่เข้ามารุกหนักในทุกภาคส่วน ประกอบกับทิศทางนโยบายของไทยที่ถูกมองว่ามีน้ำหนักเอนเอียงไปทางจีนมากขึ้น ส่งผลให้นักลงทุนญี่ปุ่นเริ่มลังเลที่จะขยายการลงทุนเพิ่มเติม
ทั้งนี้ นักลงทุนญี่ปุ่นให้ความสำคัญกับการลงทุนที่ถูกต้องตามกฎหมายและมาตรฐานการดำเนินธุรกิจ ขณะที่ทุนจีนมีทั้งธุรกิจที่ดำเนินการถูกต้องตามกฎหมายและธุรกิจที่มีปัญหาเข้ามาแข่งขันในหลายภาคส่วน ทำให้รัฐบาลไทยจำเป็นต้องสร้างความสมดุลในการดึงดูดการลงทุนจากต่างประเทศ และรักษาความเชื่อมั่นของนักลงทุนญี่ปุ่น ซึ่งเป็นพันธมิตรทางเศรษฐกิจที่มีบทบาทต่อประเทศไทยมายาวนานกว่า 50 ปี
ดึงค่ายรถญี่ปุ่นปักฐานผลิต EV
รศ.ดร.อัทธ์ กล่าวว่า การเดินทางเยือนญี่ปุ่นของนายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง พร้อมด้วยสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (บีโอไอ) และทีมภาคเอกชนไทย (กกร.) ระหว่างวันที่ 18-20 พฤศจิกายน 2569 เพื่อสร้างความเชื่อมั่นและดึงการลงทุนจาก 6 ค่ายรถยนต์ญี่ปุ่น(TOYOTA, HONDA,MITSUBISHI, ISUZU, NISSAN และ MAZDA) ถือเป็นภารกิจที่ถูกต้องและมีความสำคัญอย่างยิ่ง เนื่องจากทุนญี่ปุ่นมีส่วนช่วยเพิ่มผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) พัฒนาทักษะแรงงาน และสร้างห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain) ให้กับอุตสาหกรรมไทยอย่างมหาศาล
อย่างไรก็ตาม หัวใจสำคัญในการรักษาฐานทุนญี่ปุ่นให้อยู่ในไทย คือการสร้างฐานการผลิตรถยนต์ EV ของค่ายญี่ปุ่นในประเทศ เนื่องจากปัจจุบันค่ายรถยนต์ญี่ปุ่นกำลังเผชิญการแข่งขันอย่างหนักจากค่ายรถ EV จีน ซึ่งไม่เพียงเข้ามาแย่งตลาดรถยนต์ไฟฟ้า แต่ยังขยายการแข่งขันไปถึงตลาดรถยนต์เครื่องยนต์สันดาปภายในที่ค่ายญี่ปุ่นมีฐานตลาดเดิมอยู่ด้วย
ที่ผ่านมา ค่ายรถ EV จีนมีความได้เปรียบด้านราคาและเทคโนโลยี โดยได้รับประโยชน์จากอัตราภาษีนำเข้าภายใต้กรอบ FTA อาเซียน-จีน ขณะที่ค่ายรถญี่ปุ่นที่นำเข้ารถ EV ต้องแบกรับภาระภาษีและจำเป็นต้องลดกำไรของตัวเองเพื่อแข่งขันด้านราคา จึงเห็นว่ารัฐบาลไทยต้องเร่งออกแบบสิทธิประโยชน์เพื่อจูงใจให้ค่ายรถญี่ปุ่นเข้ามาตั้งฐานผลิต EV ในไทย แทนที่จะเลือกย้ายการผลิตรถยนต์บางรุ่นไปยังประเทศอื่นในอาเซียน เช่น เวียดนาม
นอกจากนี้ การส่งเสริมการลงทุนต้องไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการประกอบรถยนต์ แต่ควรสนับสนุนให้เกิดการใช้ชิ้นส่วนภายในประเทศและการพัฒนาห่วงโซ่อุปทานที่เกี่ยวข้อง เพื่อรักษาความเชื่อมโยงของอุตสาหกรรมยานยนต์ไทยกับค่ายรถญี่ปุ่นในระยะยาว
รื้อภาษีสรรพสามิต ลดต้นทุนรถญี่ปุ่น
อีกประเด็นที่รัฐบาลต้องเร่งแก้ไขคือโครงสร้างภาษีสรรพสามิตรถยนต์ของไทย ซึ่ง รศ.ดร.อัทธ์ มองว่ามีความบิดเบี้ยวและส่งผลต่อความสามารถในการแข่งขันของค่ายรถยนต์ญี่ปุ่น โดยยกตัวอย่างรถยนต์ญี่ปุ่นบางรุ่นที่ผลิตในประเทศไทย มีราคาจำหน่ายในประเทศสูงถึง 1,289,000 บาท แต่เมื่อส่งออกไปจำหน่ายในประเทศญี่ปุ่นกลับมีราคาเพียงประมาณ 900,000-1,000,000 บาท
กรณีดังกล่าวสะท้อนความผิดปกติของโครงสร้างราคาและภาระภาษีที่ทำให้รถยนต์ซึ่งผลิตในไทยกลับมีราคาขายในประเทศสูงกว่าราคาส่งออกไปญี่ปุ่น ส่งผลให้ค่ายรถยนต์ญี่ปุ่นมีข้อจำกัดในการกำหนดราคาจำหน่าย และแข่งขันกับรถ EV จีนที่มีราคาถูกกว่าได้ยากขึ้น
จึงเสนอให้รัฐบาลพิจารณาปรับลดภาษีสรรพสามิตรถยนต์เครื่องยนต์สันดาปภายในและรถยนต์ไฮบริดของญี่ปุ่น เพื่อสร้างความเป็นธรรมในการแข่งขัน และช่วยให้ค่ายรถญี่ปุ่นสามารถรักษาฐานยอดขายในประเทศไทยได้ต่อไป
ขณะเดียวกัน การปรับโครงสร้างภาษีสรรพสามิตรถยนต์ EV นำเข้าทั้งคันเป็น 35% และการส่งเสริมการใช้ชิ้นส่วนในประเทศ ควรดำเนินควบคู่กับการสร้างแรงจูงใจให้เกิดการผลิตในประเทศ เพื่อให้ไทยสามารถรักษาฐานการผลิตเดิมและเปลี่ยนผ่านไปสู่อุตสาหกรรมยานยนต์แห่งอนาคตได้
ทบทวน JTEPA แก้แต้มต่อภาษีญี่ปุ่น
สำหรับความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจไทย-ญี่ปุ่น (JTEPA) รศ.ดร.อัทธ์ เสนอให้รัฐบาลเร่งทบทวนกรอบความตกลงดังกล่าว เนื่องจากเป็นข้อตกลงที่ใช้มาเป็นเวลานาน ขณะที่ปัจจุบันไทยยังจัดเก็บภาษีนำเข้ารถยนต์จากญี่ปุ่นสูงถึง 25% แตกต่างจากการนำเข้ารถยนต์จากจีนภายใต้ความตกลงการค้าเสรีอาเซียน-จีน ซึ่งมีอัตราภาษี 0%
ความแตกต่างด้านภาษีดังกล่าวทำให้ค่ายรถญี่ปุ่นเสียเปรียบด้านต้นทุนในการแข่งขันกับผู้ผลิตจากจีน จึงควรใช้โอกาสการเดินทางไปเจรจาและสร้างความร่วมมือกับญี่ปุ่น เพื่อทบทวนเงื่อนไขทางการค้าให้สอดคล้องกับสถานการณ์การแข่งขันในปัจจุบัน และสร้างแรงจูงใจให้ญี่ปุ่นขยายการลงทุนในไทยมากขึ้น
ส่วนโครงการ “รถเก่าแลกรถกระบะใหม่” ที่รัฐบาลเตรียมอุดหนุนเงินช่วยเหลือสูงสุด 40,000 บาทต่อคัน ใช้งบประมาณจากเงินกู้ประมาณ 6,000 ล้านบาท ตั้งเป้าหมายสนับสนุนรถกระบะใหม่ 150,000 คันนั้น มองว่าจะเป็นประโยชน์โดยตรงต่อค่ายรถยนต์ญี่ปุ่น เนื่องจากเป็นกลุ่มผู้ผลิตที่มีฐานตลาดรถกระบะหลักในประเทศไทย
มาตรการดังกล่าวจะช่วยกระตุ้นกำลังซื้อและเพิ่มยอดขายรถกระบะใหม่ให้กับค่ายรถญี่ปุ่นได้ในระดับหนึ่ง แต่ไม่ควรใช้เป็นมาตรการกระตุ้นตลาดเพียงอย่างเดียว เพราะยังจำเป็นต้องแก้ไขปัญหาโครงสร้างภาษีสรรพสามิตควบคู่กัน เพื่อให้เกิดความสามารถในการแข่งขันอย่างยั่งยืน
ขาดดุลญี่ปุ่น 2-3 แสนล้าน ทุนเริ่มทรงตัว
สำหรับสถานการณ์การค้าไทย-ญี่ปุ่น พบว่าไทยขาดดุลการค้ากับญี่ปุ่นเฉลี่ยประมาณ 200,000-300,000 ล้านบาทต่อปี โดยปี 2565 ขาดดุล 355,000 ล้านบาท ปี 2566 ขาดดุล 239,000 ล้านบาท ปี 2567 ขาดดุล 202,160 ล้านบาท และปี 2568 ขาดดุล 212,492 ล้านบาท ส่วน 9 เดือนแรกปี 2569 ขาดดุล 113,352 ล้านบาท
อย่างไรก็ตาม การขาดดุลการค้าดังกล่าวต้องพิจารณาควบคู่กับโครงสร้างการนำเข้า เนื่องจากสินค้านำเข้าจากญี่ปุ่น 5 อันดับแรก ได้แก่ เครื่องจักรกล เครื่องจักรไฟฟ้า เหล็ก แผงวงจรไฟฟ้า และชิ้นส่วนยานยนต์ ส่วนใหญ่เป็นสินค้าทุนและวัตถุดิบที่นำมาใช้ในกระบวนการผลิตของโรงงานญี่ปุ่นที่เข้ามาลงทุนในประเทศไทย
จึงสะท้อนความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจที่เชื่อมโยงกันระหว่างการค้ากับการลงทุน โดยการนำเข้าสินค้าจากญี่ปุ่นส่วนหนึ่งเป็นการนำเข้ามาสนับสนุนการผลิตและห่วงโซ่อุปทานของภาคอุตสาหกรรมในประเทศ
อย่างไรก็ตาม สิ่งที่น่ากังวลในระยะยาวคือการลงทุนของญี่ปุ่นในไทยเริ่มอยู่ในภาวะทรงตัว ไม่ได้ขยายตัวเพิ่มขึ้นเหมือนที่ผ่านมา ท่ามกลางการแข่งขันของทุนจีนและข้อจำกัดด้านนโยบายการค้าและการลงทุน ดังนั้น รัฐบาลไทยจำเป็นต้องสร้างสมดุลในการดึงดูดการลงทุนจากต่างประเทศ ไม่ให้กระจุกตัวอยู่กับประเทศใดประเทศหนึ่ง พร้อมเร่งปรับปรุงกฎเกณฑ์และมาตรการสนับสนุนให้เอื้อต่อการลงทุนของญี่ปุ่น เพื่อรักษาฐานอุตสาหกรรมเดิมและดึงดูดการลงทุนใหม่ โดยเฉพาะอุตสาหกรรมยานยนต์ EV และเทคโนโลยีขั้นสูง ซึ่งจะเป็นส่วนสำคัญในการรักษาขีดความสามารถการแข่งขันของไทยในระยะยาว







