สศช. ประกาศ 13 แผนรีฟอร์มประเทศ ดันจีดีพี โต 3% พลัส ไทยติดท็อป 20 โลก

30 กันยายน 2569 นายดนุชา พิชยนันท์ เลขาธิการสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) เปิดเผยในงานสัมมนาประจำปี 2569 ของสศช. แผนฯ 14 เปลี่ยนไทยให้ไปไกลกว่าเดิม ว่า สศช.ได้กำหนดประเด็นปฏิรูปประเทศใน 13 เรื่องสำคัญ (Key Reform Priorities) ภายใต้แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 14 (พ.ศ. 2571-2575) เพื่อเปลี่ยนโครงสร้างประเทศ โดยตั้งเป้าให้เศรษฐกิจไทยขยายตัวระดับ 3 พลัส และให้อันดับความสามารถในการแข่งขันอยู่ในท็อป 20 ภายในปี 2572 ตามเป้าหมายของรัฐบาล สศช. ระบุว่าต้องเร่งเปลี่ยนเพราะผลิตภาพของประเทศต่ำ และไทยกำลังมีเงินลงทุนไหลเข้าต่อเนื่อง ขณะที่แผนฉบับนี้จะเริ่มใช้ในปี 2570

นายดนุชา ระบุว่าผลลัพธ์ของแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 13 ที่ประกาศใช้ในปี 2566 ยังห่างจากเป้าหมายค่อนข้างมาก โดยรายได้ประชาชาติต่อหัวตั้งเป้าไว้ที่ประมาณ 9,300 ดอลลาร์สหรัฐต่อปีในปี 2570 แต่ปี 2568 อยู่ที่ราว 8,300 ดอลลาร์สหรัฐเศษ สาเหตุหลักมาจากเศรษฐกิจที่โตต่ำกว่าที่ควรจะเป็นหลังโควิด-19 โดยตั้งแต่ปี 2565 ไทยเผชิญทั้งสงครามรัสเซีย-ยูเครนที่ดันราคาพลังงานสูงขึ้น เงินเฟ้อที่ปรับตัวขึ้น สงครามการค้า และสงครามในตะวันออกกลางล่าสุด

นายดนุชา กล่าวว่า ผลิตภาพการผลิตของไทยในปี 2568 ขยายตัวเพียง 1.2% ซึ่งไม่เพียงพอที่จะผลักดันเศรษฐกิจให้โตตามที่ต้องการ ส่วนด้านความสามารถในการแข่งขัน ปีนี้ไทยขยับขึ้นมาอยู่อันดับที่ 26 จากอันดับที่ 30 แต่ย้อนหลังไทยไม่เคยขึ้นไปสูงกว่าอันดับที่ 25 เลย

ขณะที่ดัชนีความก้าวหน้าของคน (Human Achievement Index) อยู่ที่ 0.64 จากเป้า 0.72 และช่องว่างรายได้ระหว่างกลุ่มรวย 10% บนกับกลุ่ม 40% ล่างอยู่ที่ 5.04 เท่า จากเป้าไม่เกิน 5 เท่า ขณะที่ตัวเลขด้านภาครัฐและสิ่งแวดล้อมที่ยังไม่เป็นไปตามเป้า โดยดัชนีประสิทธิภาพภาครัฐ (Government Efficiency) อยู่อันดับที่ 32 ทั้งที่ตั้งเป้าให้อยู่อันดับที่ 15 เมื่อสิ้นแผน 13

นอกจากนี้ ไทยอยู่อันดับที่ 17 ของดัชนีความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Risk Index) ซึ่งเป็นอันดับต้นๆ ของโลก นอกจากนี้ยังตั้งข้อสังเกตด้วยว่า ช่องว่างรายได้ที่ลดลงต่อเนื่องอาจมาจากการที่รัฐเข้าไปประคองกลุ่มเปราะบางมากขึ้น ไม่ใช่การกระจายโอกาสทางเศรษฐกิจที่ทั่วถึงขึ้น ทั้งนี้ในการยกร่างแผน 14 สศช. เปิดรับฟังความเห็นจากภาคการเมือง ภาคเอกชน ภาคประชาชน และเยาวชน ตั้งแต่ปี 2567 พร้อมศึกษาร่วมกับองค์กรระหว่างประเทศ ได้แก่ ADB, World Bank, UNFPA และ UNDP เพื่อประเมินฉากทัศน์การพัฒนา และยังเปิดแพลตฟอร์มรับความเห็นประชาชนอย่างต่อเนื่อง โดยลงพื้นที่รับฟังความเห็นใน 18 จังหวัด รวมถึงพูดคุยกับนักศึกษาในมหาวิทยาลัยต่างจังหวัด ข้อเสนอที่ได้รับมีทั้งการเพิ่มมูลค่าสินค้าท้องถิ่น การเพิ่มโอกาสให้ SME เข้าถึงแหล่งเงินทุน การกระจายรายได้ การสร้างงานที่ดี ระบบเตือนภัยพิบัติที่ทันเวลา และการปราบปรามทุจริตทุกรูปแบบ

นายดนุชา กล่าวว่า ขั้นต่อไป สศช. จะยกร่างรายละเอียดแนวทางในแต่ละด้านและดำเนินกระบวนการจัดทำแผนให้แล้วเสร็จเพื่อใช้ในปี 2570 พร้อมย้ำว่าการประกาศใช้แผนเป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลง เพราะโอกาสที่มีเงินลงทุนไหลเข้าไทยต่อเนื่อง 2-3 ปีและเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ รวมถึงการที่ไทยเป็น safe zone นั้นไม่ได้เกิดขึ้นบ่อย และอาจเป็นโอกาสสุดท้ายในการปลดล็อกประเทศ

ด้านกลไกการจัดทำแผน สศช. ตั้งคณะกรรมการจัดทำร่างแผนฯ 5 คณะ ครอบคลุมด้านเศรษฐกิจ ปฏิรูปภาครัฐ ยกระดับทุนมนุษย์ เทคโนโลยีและนวัตกรรม และทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยมีคณะกรรมการกลางที่นายศุภวุฒิ สายเชื้อ ประธานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ เป็นประธาน ทำหน้าที่วางกรอบและบูรณาการเนื้อหาให้เป็นทิศทางเดียวกัน แผนนี้ยึดหลักคิด 4 ประการ ได้แก่ การสร้างผลิตภาพ (Productivity) การกระจายประโยชน์ให้ทั่วถึง (Inclusivity) ความสามารถในการปรับตัว (Adaptability) และการสร้างภูมิคุ้มกัน (Immunity)

สำหรับ 13 Key Reform Priorities กลุ่มแรกด้านเศรษฐกิจ ประกอบด้วยการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจรายสาขาให้มีมูลค่าสูงขึ้น โดยต่อยอดฐานเดิมอย่างเกษตร เกษตรแปรรูป และท่องเที่ยว ควบคู่กับการสร้างเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่จากเงินลงทุนต่างประเทศ เช่น ยานยนต์แห่งอนาคต อุตสาหกรรมเทคโนโลยีขั้นสูง อุตสาหกรรมสุขภาพและ wellness และเศรษฐกิจสร้างสรรค์

นอกจากนี้ยังมีการปฏิรูปความร่วมมือระหว่างภาครัฐ เอกชน และวิชาการ รวมถึงการปฏิรูปการเงิน การคลัง และตลาดทุน เพื่อกระจายเงินทุนไปยังจุดที่มีผลิตภาพสูง

ด้านกลุ่มที่ 2 ด้านภาครัฐ นายดนุชากล่าวว่าต้องขจัดคอร์รัปชันให้หมดไป โดยเฉพาะเมื่อไทยจะเข้าเป็นสมาชิก OECD พร้อมปฏิรูปภาครัฐให้มีขนาดเล็กลงเพื่อลดรายจ่ายที่ไม่จำเป็น หน่วยงานที่มีภารกิจซ้ำซ้อนอาจต้องควบรวม และหน่วยที่ไม่จำเป็นอาจต้องยกเลิก เพื่อให้มีงบประมาณเพียงพอสำหรับการลงทุนพัฒนาประเทศ

ขณะเดียวกันต้องยกเลิกกฎหมายและกฎระเบียบที่ล้าสมัย รวมทั้งเงื่อนไขที่จำกัดการแข่งขันในตลาดเสรี เพื่อให้ผู้ประกอบการรายเล็กเดินหน้าทำธุรกิจได้

ส่วนกลุ่มที่ 3 ด้านทุนมนุษย์ อัตราการเกิดของไทยอยู่ที่ประมาณ 1.1% และอาจต่ำกว่านั้น จึงต้องออกแบบสิทธิประโยชน์ที่ช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายด้านการเงิน การงาน การดูแล การศึกษา และที่อยู่อาศัย เพื่อให้คนรุ่นใหม่มีบุตรได้ พร้อมยกระดับผลิตภาพแรงงานและออกแบบเส้นทางสู่งานที่ดี (Good Jobs) รวมถึงพลิกโฉมอาชีวศึกษาโดยจูงใจให้ภาคเอกชนร่วมแบ่งปันทรัพยากร และให้มหาวิทยาลัยปรับหลักสูตรข้ามศาสตร์ ควบคู่กับการมีมหาวิทยาลัยเฉพาะทางมากขึ้น

ทั้งนี้กลุ่มที่ 4 ด้านการผลิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม สศช. ระบุว่า ต้องฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติ และสร้างระบบรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ทั้งโครงสร้างพื้นฐาน การจัดการน้ำ และระบบความปลอดภัย พร้อมจัดการมลพิษที่ต้นทาง ประเด็นเร่งด่วนที่สุดคือการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน (Energy Transition) เพื่อสร้างภูมิต้านทานด้านพลังงานให้ประเทศ ซึ่งต้องปรับปรุงระบบไฟฟ้า Smart Grid และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง เพื่อเร่งเปลี่ยนผ่านและลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

อย่างไรก็ดี 13 เรื่องดังกล่าวต้องทำไปพร้อมกันทั้งระบบผ่าน 5 เสาหลักภายใต้แนวคิด TRUST โดย T แรกคือ Transform เศรษฐกิจ ทั้งสาขาเป้าหมาย ระบบนิเวศธุรกิจ และเสถียรภาพด้านการเงิน การคลัง และตลาดทุน R คือ Reform ภาครัฐ ทั้งโครงสร้าง การบริหารจัดการ กฎหมาย และกำลังคน พร้อมสร้างความโปร่งใสและขจัดคอร์รัปชัน ส่วน U คือ Upgrade ทุนมนุษย์ ครอบคลุมการปฏิรูปการศึกษา การเพิ่มผลิตภาพแรงงาน และระบบสวัสดิการที่เหมาะสมกับสถานะของประชาชน S ใน TRUST คือ Sustainability ซึ่งมุ่งบริหารจัดการทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ ลดความเสี่ยง บูรณาการการจัดการน้ำและภัยพิบัติ จัดการมลพิษ และเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำและเศรษฐกิจสีเขียว

ส่วน T ตัวสุดท้ายคือ Technology โดยจะใช้โอกาสจากการลงทุนต่างประเทศในสาขาไฮเทคถ่ายทอดองค์ความรู้สู่คนไทยและธุรกิจไทย พร้อมหนุนการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานด้านวิจัยและนวัตกรรม ปรับระบบเงินทุนวิจัยให้ตอบโจทย์เชิงพาณิชย์ของภาคเอกชนมากขึ้น