ภาษีบุหรี่ 2 อัตราพ่นพิษ รัฐสูญรายได้กว่า 2 หมื่นล้าน สรรพสามิตจ่อปรับใหม่

จากการซักถามของกรรมาธิการ (กมธ.) วิสามัญพิจารณาร่างพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) งบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2570 นางสาวณัฐธิดา เทพสุทิน สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อและกรรมการบริหารพรรคเพื่อไทย รวมทั้งนายบุญชัย กิตติธาราทรัพย์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร จังหวัดเพชรบูรณ์ พรรคภูมิใจไทย ได้สอบถามผู้แทนกรมสรรพสามิต

นำทีมโดยอธิบดี ดร.พรชัย ฐีระเวช ถึงปัญหาของการจัดเก็บภาษีสรรพสามิตบุหรี่ภายใต้โครงสร้างแบบ 2 อัตรา ที่ส่งผลให้รายได้จากภาษีลดลงอย่างมีนัยสำคัญ คาดว่าสูญเสียรายได้ถึงปีละกว่า2 หมื่นล้านบาท สะท้อนถึงช่องโหว่ที่ไม่สามารถบรรลุเป้าหมายด้านการจัดเก็บรายได้ ขณะเดียวกันปัญหาบุหรี่เถื่อนและบุหรี่ไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้นยิ่งส่งผลกระทบต่อรายได้สรรพสามิต

จี้ถามกรอบเวลาปรับโครงสร้างภาษีบุหรี่

นางสาวณัฐธิดา เทพสุทิน ตั้งคำถามต่อตัวแทนกรมสรรพสามิตว่า ต้องการสอบถามว่ากรมสรรพสามิตมีกรอบระยะเวลาในการทบทวนและปรับโครงสร้างสรรพสามิตบุหรี่อย่างไร และได้มีการประเมินผลกระทบของโครงสร้างภาษี 2 อัตราอย่างเป็นระบบแล้วหรือไม่ มีผลการประเมินชี้ว่าควรปรับปรุงในประเด็นใดและมีแผนเร่งรัดในการปรับโครงสร้างภาษีในส่วนนี้หรือไม่ 

เช่นเดียวนายบุญชัย กิตติธาราทรัพย์ ที่ตั้งคำถามถึงการปรับโครงสร้างบุหรี่เช่นเดียวกัน เนื่องจากความเดือดร้อนของชาวไร่ยาสูบที่โดนตัดโควตาการปลูกจากการปรับภาษีและปัญหาราคาบุหรี่ที่ปัจจุบันราคาจะมากระจุกตัวกันอยู่ที่ประมาณ 70 บาท เรื่องภาษี 2 อัตรามีการพูดกันมาในกรรมาธิการวิสามัญฯ อย่างน้อย 2 ครั้งแล้ว แต่ยังไม่มีความคืบหน้าแต่อย่างใด รวมทั้งเกิดปัญหาหลายอย่างกับระบบภาษี อาทิ รายได้สรรพสามิตจากบุหรี่ลดลงถึง 31%

ขณะที่ชาวไร่ยาสูบถูกตัดโควต้าไปกว่า 50% ส่วนบุหรี่เถื่อนเพิ่มจาก 3% ไป 25% ตั้งแต่ปีที่มีการปรับโครงสร้างภาษีปี 2560

นายบุญชัย ยังถามต่อไปถึงประเด็นการเข้าเป็นสมาชิก OECD หรือองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (Organization for Economic Co-Operation and Development) ด้วยว่า ประเทศไทยตั้งเป้าเข้าเป็นสมาชิก OECD ให้ได้เร็วขึ้นจาก 5 ปี มาเป็นภายใน 3 ปี แต่ประเทศไทยยังเป็นหนึ่งในเจ็ดประเทศที่ยังใช้ภาษีหลายอัตรา เมื่อเข้าเป็นสมาชิก OECD แล้ว จะปรับโครงสร้างให้เป็นภาษีแบบสากลได้หรือไม่และได้เมื่อไร

ดร.พรชัย ฐีระเวช อธิบดีกรมสรรพสามิตชี้แจงต่อกรรมาธิการว่า โครงสร้างภาษีบุหรี่ที่แบ่งเป็นหลายอัตรา ทำให้ผู้บริโภคจำนวนหนึ่งหันไปเลือกบริโภคบุหรี่ในกลุ่มราคาต่ำ ส่งผลให้ประสิทธิภาพการจัดเก็บภาษีลดลงตามที่กรรมาธิการได้ตั้งข้อสังเกตไว้

ศึกษาภาษีอัตราเดียวเสร็จแล้ว

ทั้งนี้ ได้ศึกษาทางเลือกในการปรับโครงสร้างภาษีบุหรี่อัตราเดียวเสร็จสิ้นแล้ว แต่เพื่อให้การดำเนินนโยบายมีความรอบคอบที่สุด ขณะนี้อยู่ระหว่างการรับฟังความคิดเห็นจากนักวิชาการ ก่อนรวบรวมข้อเสนอประกอบการพิจารณาของกระทรวงการคลัง โดยกรอบระยะเวลาจะขึ้นอยู่กับผลการรับฟังความคิดเห็น เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่ออุตสาหกรรมยาสูบ การจัดเก็บรายได้ของรัฐและผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกฝ่าย

สำหรับปัญหาบุหรี่เถื่อน กรมสรรพสามิตยืนยันว่าไม่ได้ละเลยการบังคับใช้กฎหมาย โดยกำหนดมาตรการปราบปรามครอบคลุมทั้ง ต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ เริ่มจากการสกัดกั้นตามแนวชายแดน การติดตามเครือข่ายกระจายสินค้าและการขนส่ง ร่วมกับการสร้างความตระหนักแก่ผู้บริโภคถึงความเสี่ยงจากการใช้บุหรี่เถื่อน ซึ่งอาจไม่ได้มาตรฐานและเป็นอันตรายต่อสุขภาพ

การปราบปรามบุหรี่เถื่อนได้รับความร่วมมือจากหลายหน่วยงานและภาคเอกชน ทำให้ผลการจับกุมและการเชื่อมโยงเครือข่ายการกระทำผิดเพิ่มขึ้นจากปีก่อนประมาณ 30–40% สะท้อนถึงความเข้มข้นของการบังคับใช้กฎหมายควบคู่กับการเตรียมปรับปรุงโครงสร้างภาษียาสูบในอนาคต