เปิดเงื่อนไขลดภาษีสรรพสามิตดีเซล แต่ราคาน้ำมันอาจไม่ถูกลงอย่างที่คิด

ท่ามกลางวิกฤตราคาน้ำมันที่พุ่งสูงขึ้นจากความไม่สงบในตะวันออกกลาง รัฐบาลเตรียมงัดมาตรการลดภาษีสรรพสามิตน้ำมันดีเซลเพื่อพยุงค่าครองชีพประชาชน แต่ข้อเท็จจริงที่หลายคนอาจไม่รู้คือ การลดภาษีดังกล่าวอาจ ไม่ได้ทำให้ราคาน้ำมันหน้าปั๊มลดลง

“ฐานเศรษฐกิจ” ได้รับการยืนยันจากแหล่งข่าวจากกระทรรวงพลังงาน และกระทรวงการคลัง ว่า การลดภาษีสรรพสามิตน้ำมันนั้นไม่ได้มีเป้าหมายให้ราคาน้ำมันถูกลง เพราะข้อเท็จจริงคือเมื่อรัฐบาลประกาศลดภาษีสรรพสามิตน้ำมันดีเซล เช่น 1 บาทต่อลิตร สิ่งที่เกิดขึ้นในทางปฏิบัติคือ กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงจะ "ลดเงินชดเชย" ในอัตราที่ใกล้เคียงกันพร้อมกันทันที ทำให้ราคาขายปลีกน้ำมันเท่าเดิม

ยกตัวอย่างให้เห็นภาพ คือ ปัจจุบันน้ำมันดีเซลราคาลิตรละ 38.94 บาท โดยกองทุนน้ำมันฯ อุดหนุนอยู่ที่ 19.12 บาทต่อลิตร หากลดภาษีสรรพสามิตลง 1 บาท ราคาควรลดเหลือ 37.94 บาท แต่ในความเป็นจริง กองทุนฯ จะลดเงินชดเชยลง 1 บาทเช่นกัน เหลือ 18.12 บาทต่อลิตร ผลลัพธ์คือราคาหน้าปั๊มยังอยู่ที่ 38.94 บาทเท่าเดิม

สาเหตุที่ต้องมีบริหารด้วยวิธีนี้ เพื่อสามารถทำให้ราคาขายปลีกทรงตัว หรือลดลงเพียงเล็กน้อย ไม่ช็อกความรู้สึกประชาชน

ขณะที่กองทุนน้ำมันเองก็ลดภาระจ่ายเงินเพื่อตรึงราคาน้ำมันน้อยลง หรือมีเงินไหลกลับเข้ากองทุนมากขึ้น เพื่อนำไปชำระหนี้เงินกู้และดอกเบี้ย

ส่วนรัฐบาลจะสูญเสียรายได้จากภาษีสรรพสามิตไปทดแทนการอุดหนุนราคา 

อย่างไรก็ตามหากราคาน้ำมันในตลอดโลกปรับตัวสูงงขึ้นอีกรัฐบาลก็จะปรับกรอบการลดภาษีสรรพสามิตน้ำมันดีเชลไปอยู่ที่ไม่เกินลิตรละ 6 บาท เพื่อนำมาช่วยพยุงราคาน้ำมันและลดภาระของกองทุนน้ำมันควบคู่กันไป

แนวทางนี้เคยใช้มาแล้วในสมัยรัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ในช่วงราคาน้ำมันแพงจากสงครามรัสเซีย-ยูเครน

ข้อมูล ณ วันที่ 22 มีนาคม 2569 แสดงให้เห็นว่าฐานะกองทุนน้ำมันติดลบแล้ว 28,109 ล้านบาท แม้ในส่วนของน้ำมันยังเป็นบวก 9,302 ล้านบาท แต่ส่วน LPG ติดลบหนักถึง 37,411 ล้านบาท และในเวลาไม่กี่วันต่อมา คณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน (กบน.) ระบุว่ากองทุนน้ำมันติดลบแล่ว 35,000 ล้านบาท

นายลวรณ แสงสนิท ปลัดกระทรวงการคลัง ประเมินว่า การลดภาษีสรรพสามิตดีเซล 1 บาทต่อลิตร รัฐสูญรายได้ 2,000 ล้านบาทต่อเดือน และหากลดภาษีเบนซินด้วย จะสูญรายได้เพิ่มอีก 800 ล้านบาทต่อเดือน รวมกันเกือบ 2,800 ล้านบาทต่อเดือน

สรุปมาตรการลดภาษีสรรพสามิตน้ำมันที่รัฐบาลกำลังจะประกาศ มีเป้าหมายหลักเพื่อลดภาระกองทุนน้ำมันฯ  มากกว่าที่จะทำให้ราคาน้ำมันหน้าปั๊มลดลง ประชาชนจึงควรทำความเข้าใจกลไกนี้ก่อนคาดหวังว่าจะได้เติมน้ำมันในราคาถูกลง