เปิด 4 แนวทางเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม ลุ้น ก.ค.นี้ ได้ฤกษ์เลือกตั้ง

การเลือกตั้งคณะกรรมการประกันสังคมชุดใหม่กำลังเป็นประเด็นสำคัญ หลังบอร์ดชุดปัจจุบันหมดวาระตั้งแต่วันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2569 และอยู่ในสถานะ “รักษาการ” โดยสำนักงานประกันสังคม (สปส.) เร่งหาทางออกเพื่อไม่ให้เกิดสุญญากาศในการบริหารกองทุนขนาดใหญ่ของประเทศ

ล่าสุด ที่ประชุมได้ข้อสรุปเสนอ “4 รูปแบบ” การเลือกตั้ง เพื่อให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานเป็นผู้ตัดสินใจ โดยมีทั้งแนวทางยกร่างใหม่และการใช้ระเบียบเดิม ซึ่งแต่ละแบบมีความแตกต่างทั้งในมิติ “ความเป็นธรรม” และ “ความเร็ว” ของการจัดเลือกตั้ง

รูปแบบที่ 1 ฉบับรับฟังความคิดเห็น

• กำหนดจำนวนผู้แทนฝ่ายนายจ้าง 7 คน โดยไม่แยกสัดส่วน แต่ฝ่ายผู้ประกันตน 7 คน โดย “แยกสัดส่วนเพิ่มเติม” เช่น มาตรา 33 จำนวน 5 คน มาตรา 39 จำนวน 1 คน และมาตรา 40 จำนวน 1 คน
• ด้านสิทธิเลือกตั้ง นายจ้าง 1 นิติบุคคล เลือกได้ 1 คน และผู้ประกันตน 1 คน เลือกได้ 1 คน
• กำหนดคุณสมบัติผู้สมัคร เช่น ต้องมีความรู้ความสามารถ มีความซื่อสัตย์สุจริต ไม่เป็นข้าราชการหรือมีตำแหน่งทางการเมือง และต้องสามารถปฏิบัติหน้าที่ได้เต็มเวลา

รูปแบบที่ 2 แยกสัดส่วน และขยายสิทธิเลือกตั้ง

• จำนวนผู้แทน 7 คนต่อฝ่าย
• ฝ่ายผู้ประกันตน “แยกสัดส่วน” เช่นเดียวกับรูปแบบที่ 1 ม.33 มี 5 คน, ม.39 มี 1 คน, ม.40 มี 1 คน
• ปรับ “สิทธิการเลือกตั้ง” โดยนายจ้างสามารถเลือกได้ 7 คน และผู้ประกันตนสามารถเลือกได้ 7 คน ตามสัดส่วน เช่น ม.33 เลือก 5 คน ม.39 และ 40 เลือกได้กลุ่มละ 1 คน
• คุณสมบัติผู้สมัครและเงื่อนไขเงินสมทบ ยังคงเช่นเดียวกับรูปแบบที่ 1

รูปแบบที่ 3 ไม่แยกสัดส่วนและเลือกแบบรวม

• กำหนดจำนวนผู้แทนฝ่ายละ 7 คน โดย “ไม่แยกสัดส่วน”
• ผู้ประกันตน สิทธิเลือกตั้ง นายจ้างเลือกได้ 7 คน และผู้ประกันตนเลือกได้ 7 คน
• กำหนดคุณสมบัติผู้สมัคร เช่น ต้องมีความรู้ ความสามารถ มีความสุจริต และไม่ดำรงตำแหน่งทางการเมือง
• เงื่อนไขเงินสมทบ 48 เดือนใน 60 เดือน เช่นเดียวกับรูปแบบที่ 1 และ 2

รูปแบบที่ 4 ใช้ระเบียบเดิม พ.ศ.2564

• กำหนดจำนวนผู้แทนฝ่ายละ 7 คน โดยไม่แยกสัดส่วน
• สิทธิเลือกตั้ง นายจ้างเลือกได้ 7 คน และผู้ประกันตนเลือกได้ 7 คน
• ไม่มีการกำหนดคุณสมบัติผู้สมัครเพิ่มเติมในลักษณะเดียวกับ 3 รูปแบบแรก
• เงื่อนไขเงินสมทบ กำหนดให้ส่งเงินสมทบต่อเนื่องไม่น้อยกว่า 36 เดือน นับถึงวันสมัคร
   

ทั้งนี้ รูปแบบที่ 1-3 จำเป็นต้องดำเนินการยกร่างระเบียบใหม่ตามขั้นตอนกฎหมาย ซึ่งอาจใช้เวลาเพิ่มเติม ขณะที่รูปแบบที่ 4 สามารถดำเนินการได้ทันที โดยสำนักงานสามารถกำหนดวันเลือกตั้งและเข้าสู่กระบวนการต่าง ๆ ได้โดยไม่ต้องแก้ไขกฎหมาย

สำนักงานประกันสังคมประเมินว่า กระบวนการจัดการเลือกตั้งจะใช้เวลาอย่างน้อย 120 วัน ตั้งแต่การเตรียมการ การเปิดรับสมัคร ไปจนถึงการลงคะแนนและประกาศผล โดยคาดว่าจะสามารถจัดการเลือกตั้งได้ภายในช่วงกลางปี 2569

ขณะเดียวกัน ผลการรับฟังความคิดเห็นจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้องพบว่า กว่า 95% สนับสนุนให้ใช้ระเบียบเดิมในการเลือกตั้ง โดยให้เหตุผลว่าสามารถดำเนินการได้รวดเร็วและเอื้อต่อการมีส่วนร่วมของผู้ประกันตน

ด้าน รศ.ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี กรรมการประกันสังคมฝ่ายผู้ประกันตน ให้ความเห็นว่า หากต้องรอการยกร่างระเบียบใหม่ อาจทำให้บอร์ดต้องอยู่ในสถานะรักษาการยาวนานเกิน 6 เดือน ซึ่งอาจส่งผลต่อประสิทธิภาพในการตัดสินใจ โดยเฉพาะการอนุมัติงบประมาณขนาดใหญ่และการผลักดันสิทธิประโยชน์ต่าง ๆ

ทั้งนี้ แนวทางการเลือกใช้รูปแบบใดจะขึ้นอยู่กับการพิจารณาของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน ซึ่งจะเป็นตัวกำหนดทั้งไทม์ไลน์การเลือกตั้งและทิศทางการบริหารกองทุนประกันสังคมในระยะต่อไป