ส.ป.ก.ส่งการบ้าน จัดสรร40ล้านไร่ ไล่บี้นายทุนรุกที่ดิน
กว่า 4 ปีนับตั้งแต่รัฐบาลชุดปัจจุบันภายใต้การนำของ พล.อ. ประยุทธ์ จันทร์โอชา ได้เข้ามาบริหารประเทศ หนึ่งในผลงานชิ้นโบแดงที่ได้รับคำชื่นชมมากคือ การใช้อำนาจหัวหน้า คสช.ลงนาม ม.44 ผ่านเว็บไซต์ราชกิจจานุเบกษา (วันที่ 5 ก.ค.61) ให้ยึดคืนที่ดินจากนายทุนที่รุกที่ ส.ป.ก.มาจัดสรรให้เกษตรกร ขับเคลื่อนโดยสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (ส.ป.ก.) ในสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ “ฐานเศรษฐกิจ” ฉบับนี้สัมภาษณ์พิเศษ “สุรจิตต์ อินทรชิต” เลขาธิการ ส.ป.ก.ถึงผลการดำเนินการ รวมถึงความยากลำบากในการต่อสู้กับนายทุนในช่วงที่ผ่านมา
กางแผนแจก40ล้านไร่
นายสุรจิตต์ กล่าวว่า ปัจจุบัน ส.ป.ก. ดูแลพื้นที่ทั้งหมด 40 ล้านไร่ ในจำนวนพื้นที่ 40 ล้านไร่ ได้จัดสรรให้กับเกษตรกรไปแล้ว 35 ล้านไร่ เหลือประมาณ 5 ล้านไร่ โดยจัดสรรให้กับเกษตรกรไปแล้ว ประมาณ 2.8 ล้านครอบครัวที่ได้สิทธิ์ไปทำกิน โดยต้องเข้าใจสภาพพื้นที่ของ ส.ป.ก.ส่วนใหญ่ ได้มาจากกรมป่าไม้เกือบ 30 ล้านไร่ จำแนกที่ดินเป็นพื้นที่ป่าเสื่อมโทรม จึงทำให้พวกแร่ธาตุ อาหาร ในดินก็ไม่ค่อยสมบูรณ์ และที่สำคัญเป็นรอยต่อกับพื้นที่ราบ เพราะฉะนั้นจะไม่ค่อยมีนํ้า หรือเก็บกักนํ้าไม่อยู่ แหล่งนํ้าก็ไม่ค่อยมี ทำให้ที่ดิน ส.ป.ก.ที่อยู่ในพื้นที่เขตชลประทานมีไม่ถึง 4% ถือเป็นปัญหาด้านโครงสร้างพื้นฐาน
ส่วนพื้นที่ป่าที่ได้รับมอบมาให้ ส.ป.ก. ก็ไม่ได้เป็นแปลงที่เป็นแปลงว่างเปล่าอยู่ปกติ แต่จะมีทั้งที่คนเข้าไปใช้ประโยชน์ สถานที่ราชการ วัด โรงเรียน อยู่ในนั้น ต้องมาดูแล้วมาคัดแยก คัดกรอง ต้องสำรวจรังวัด และสอบสวนสิทธิ์กรณีคนที่อยู่ก่อนมีสิทธิ์หรือไม่ หากบุกรุกจะต้องเคลียร์ให้ได้ก่อน งานของ ส.ป.ก. ค่อนข้างยาก เพราะฉะนั้นสิ่งที่จะต้องทำจะต้องรื้อสารบบที่ดิน
“คำว่า ‘สารบบที่ดิน’ ก็คือ ทำให้คล้ายๆ กับกรมที่ดิน ตั้งแต่การสำรวจรังวัด แบ่งแปลง การได้มา ซึ่งสิทธิ์ของแต่ละคนจะต้องมีความชัดเจน ซึ่งจะต้องประกอบกันหลายส่วน ต้องอัพเดตทุกวัน เหมือนกรมที่ดิน ตอนเช้าจะมีคนมารอที่จะขอรังวัดแบ่งแปลง มาขอบริการเยอะมากทุกวันโดยเฉพาะจังหวัดใหญ่ๆ เช่น นครราชสีมา เลย อุบลราชธานี ซึ่งตอนนี้ก็เป็นงานประจำที่สำคัญที่สุด”
ทั้งนี้เมื่อมารับตำแหน่งเมื่อวันที่ 26 กันยายน 2560 ก็พยายามปรับให้ทันสมัยขึ้นใช้ระบบการสำรวจสากล ก็คือระบบที่มีมาตรฐาน กรมที่ดิน กรมแผนที่ทหาร และจัดการทำงานโครงสร้างใหม่เพื่อให้องค์กรโปร่งใส และตรวจสอบได้ ต้องยอมรับว่าก่อนหน้า ส.ป.ก.มี เรื่องทุจริตเนื่องจากมีนักการเมืองเข้ามาใช้เป็นเครื่องมือแต่ตอนนี้ไม่มีแล้ว พยายามทำทุกอย่างให้เคลียร์ เห็นได้จากบางคนเกษียณไปแล้วก็ถูกดำเนินคดีก็มี เนื่องจากหลักฐานไปมัดตัว ชี้ให้ดูเป็นตัวอย่างเพื่อที่จะไม่ให้กระทำผิดซํ้ารอยเดิม จะเน้นยํ้ามาก
ปักป้ายยึดคืน4.4แสนไร่
ขณะที่ผลการดำเนินงานโครงการจัดที่ดินให้ชุมชนตามประกาศ คสช.ที่ 36/2559 ใช้คำสั่ง ม.44 เนื้อที่ประกาศ 4.43 แสนไร่ ซึ่งได้ยึดคืนแล้วจึงได้ดำเนินการจัดที่ดิน 2 รูปแบบ ได้แก่ แบบที่ 1 ตามคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (คทช.) จำนวน 46 แปลง เนื้อที่ 3.68 หมื่นไร่ มีการจัดที่ดินแล้ว 18 แปลง เนื้อที่กว่า 1 หมื่นไร่ รองรับเกษตรกรได้ 1,030 ราย เข้าทำประโยชน์แล้ว 709 ราย สหกรณ์ขอใช้ประโยชน์ที่ดิน 10 แห่ง ส่วนรูปแบบที่ 2 เป็นเกษตรกรรายย่อยอยู่ในพื้นที่ที่คำสั่ง คสช. (ไม่ได้ยึด มีเกษตรกรอยู่แล้ว) จะใช้ตามระเบียบ ของ ส.ป.ก.จัดให้พื้นที่ไม่เกิน 50 ไร่
ปัจจุบันรังวัดแล้ว 1.6 แสนไร่ สอบสวนสิทธิ์ 9.56 หมื่นไร่ จัดทำบัญชีคัดเลือก 6.79 หมื่นไร่ ผ่านคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (คปก.) 3.97 หมื่นไร่ ผ่านคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัด (คปจ.) จำนวน 3.16 หมื่นไร่ มอบให้ ส.ป.ก.4-01 จำนวน 1.55 หมื่นไร่ อยู่ระหว่างการสำรวจรังวัด 1.03 แสนไร่ จะจัดตั้งเป็นศูนย์เรียนรู้ฯ 536 ไร่ สรุปภาพรวมการจัดที่ดิน คทช. 50 แปลง 4.2 หมื่นไร่ รองรับเกษตรกรได้ 4,021 ราย เข้าทำประโยชน์แล้ว 1,039 ราย ขณะที่มีผู้ยากไร้และเกษตรกรมายื่นความจำนงต้องการที่ดิน จำนวน 4 แสนราย
“ยอมรับว่ามีปัญหาบ้างในเรื่องของการพัฒนาเนื่องจากเกษตรกรที่เข้ามาใช้พื้นที่เป็นคนยากไร้บางคนไม่มีความรู้ความสามารถในการทำเกษตรก็ต้องนำหน่วยงานต่างๆ ไปพัฒนาอบรม พัฒนาอาชีพ ได้ทุกภาคส่วนมาร่วมดำเนินการจัดสร้างพื้นฐานแบบบูรณาการกับการทำงานร่วมกับส่วนอื่นๆ ทั้งในส่วนที่ดินพื้นฐานและแหล่งสร้างนํ้า ไฟฟ้า จัดตั้งสหกรณ์ แล้วพัฒนาอาชีพให้อยู่ได้ยั่งยืนต่อไปด้วย อาทิ สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) (พอช.) กระทรวงมหาดไทย สนับสนุนเกษตรกรที่ได้รับสิทธิ์รายละ 4 หมื่นบาท ต่อ 1 หลัง บวกค่าแรง สร้างที่อยู่อาศัย การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคก็มาขยายเขตใช้ไฟ ฝ่ายกรมชลประทานไปขุดบ่อให้”
ส่งพี่เลี้ยงตามประกบ
หลังจากนั้นก็จะมาประชุมกันว่าเกษตรกรจะทำการเกษตรแบบไหน ถ้าปลูกพืชก็ให้จะส่งเจ้าหน้าที่กรมส่งเสริมการเกษตร กรมวิชาการเกษตร มาเป็นพี่เลี้ยง ถ้าเลี้ยงสัตว์ให้กรมปศุสัตว์ ถ้าประมง ก็ให้กรมประมงมาดูแล แต่ต้องเข้าใจว่าคนที่มาอยู่เริ่มแรกไม่ได้เข้าใจเรื่องการเกษตรมากนักต้องปรับตัวมาอยู่ในที่รัฐจัดให้ ไม่ใช่คิดว่า แค่หิ้วกระเป๋าก็เข้าอยู่ได้เหมือนโรงแรม ไม่ใช่แบบนั้น บางครั้งก็ต้องอยู่แบบอดทนไปก่อน เพราะไฟฟ้ายังไม่เข้าถึง นํ้าประปายังไม่มี ต้องค่อยๆ แก้ปัญหาไป บางพื้นที่ก็ขอร้องให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) นั้นใช้รถขนนํ้าให้อุปโภคบริโภคพลางก่อน แต่วันนี้ก็ดีขึ้นเยอะแล้ว เพราะทุก
คนเริ่มเข้าใจกระบวนการหมดแล้ว
“สิ่งที่จะฝากผู้ที่ใช้พื้นที่ ส.ป.ก. ตามข้อกฎหมายนี้ “ซื้อขายไม่ได้” เรียกว่า “คนซื้อไม่ได้ คนขายสิ้นสิทธิ์” ดังนั้นอยากจะฝากผู้ที่ได้รับสิทธิ์ไปแล้วขอให้ใช้ที่ดินอย่างมีศักยภาพ”
หน้า 9 หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ปีที่ 38 ฉบับที่ 3,395 วันที่ 26-29 สิงหาคม 2561
กางแผนแจก40ล้านไร่
นายสุรจิตต์ กล่าวว่า ปัจจุบัน ส.ป.ก. ดูแลพื้นที่ทั้งหมด 40 ล้านไร่ ในจำนวนพื้นที่ 40 ล้านไร่ ได้จัดสรรให้กับเกษตรกรไปแล้ว 35 ล้านไร่ เหลือประมาณ 5 ล้านไร่ โดยจัดสรรให้กับเกษตรกรไปแล้ว ประมาณ 2.8 ล้านครอบครัวที่ได้สิทธิ์ไปทำกิน โดยต้องเข้าใจสภาพพื้นที่ของ ส.ป.ก.ส่วนใหญ่ ได้มาจากกรมป่าไม้เกือบ 30 ล้านไร่ จำแนกที่ดินเป็นพื้นที่ป่าเสื่อมโทรม จึงทำให้พวกแร่ธาตุ อาหาร ในดินก็ไม่ค่อยสมบูรณ์ และที่สำคัญเป็นรอยต่อกับพื้นที่ราบ เพราะฉะนั้นจะไม่ค่อยมีนํ้า หรือเก็บกักนํ้าไม่อยู่ แหล่งนํ้าก็ไม่ค่อยมี ทำให้ที่ดิน ส.ป.ก.ที่อยู่ในพื้นที่เขตชลประทานมีไม่ถึง 4% ถือเป็นปัญหาด้านโครงสร้างพื้นฐาน
ส่วนพื้นที่ป่าที่ได้รับมอบมาให้ ส.ป.ก. ก็ไม่ได้เป็นแปลงที่เป็นแปลงว่างเปล่าอยู่ปกติ แต่จะมีทั้งที่คนเข้าไปใช้ประโยชน์ สถานที่ราชการ วัด โรงเรียน อยู่ในนั้น ต้องมาดูแล้วมาคัดแยก คัดกรอง ต้องสำรวจรังวัด และสอบสวนสิทธิ์กรณีคนที่อยู่ก่อนมีสิทธิ์หรือไม่ หากบุกรุกจะต้องเคลียร์ให้ได้ก่อน งานของ ส.ป.ก. ค่อนข้างยาก เพราะฉะนั้นสิ่งที่จะต้องทำจะต้องรื้อสารบบที่ดิน
“คำว่า ‘สารบบที่ดิน’ ก็คือ ทำให้คล้ายๆ กับกรมที่ดิน ตั้งแต่การสำรวจรังวัด แบ่งแปลง การได้มา ซึ่งสิทธิ์ของแต่ละคนจะต้องมีความชัดเจน ซึ่งจะต้องประกอบกันหลายส่วน ต้องอัพเดตทุกวัน เหมือนกรมที่ดิน ตอนเช้าจะมีคนมารอที่จะขอรังวัดแบ่งแปลง มาขอบริการเยอะมากทุกวันโดยเฉพาะจังหวัดใหญ่ๆ เช่น นครราชสีมา เลย อุบลราชธานี ซึ่งตอนนี้ก็เป็นงานประจำที่สำคัญที่สุด”
ทั้งนี้เมื่อมารับตำแหน่งเมื่อวันที่ 26 กันยายน 2560 ก็พยายามปรับให้ทันสมัยขึ้นใช้ระบบการสำรวจสากล ก็คือระบบที่มีมาตรฐาน กรมที่ดิน กรมแผนที่ทหาร และจัดการทำงานโครงสร้างใหม่เพื่อให้องค์กรโปร่งใส และตรวจสอบได้ ต้องยอมรับว่าก่อนหน้า ส.ป.ก.มี เรื่องทุจริตเนื่องจากมีนักการเมืองเข้ามาใช้เป็นเครื่องมือแต่ตอนนี้ไม่มีแล้ว พยายามทำทุกอย่างให้เคลียร์ เห็นได้จากบางคนเกษียณไปแล้วก็ถูกดำเนินคดีก็มี เนื่องจากหลักฐานไปมัดตัว ชี้ให้ดูเป็นตัวอย่างเพื่อที่จะไม่ให้กระทำผิดซํ้ารอยเดิม จะเน้นยํ้ามาก
ปักป้ายยึดคืน4.4แสนไร่
ขณะที่ผลการดำเนินงานโครงการจัดที่ดินให้ชุมชนตามประกาศ คสช.ที่ 36/2559 ใช้คำสั่ง ม.44 เนื้อที่ประกาศ 4.43 แสนไร่ ซึ่งได้ยึดคืนแล้วจึงได้ดำเนินการจัดที่ดิน 2 รูปแบบ ได้แก่ แบบที่ 1 ตามคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (คทช.) จำนวน 46 แปลง เนื้อที่ 3.68 หมื่นไร่ มีการจัดที่ดินแล้ว 18 แปลง เนื้อที่กว่า 1 หมื่นไร่ รองรับเกษตรกรได้ 1,030 ราย เข้าทำประโยชน์แล้ว 709 ราย สหกรณ์ขอใช้ประโยชน์ที่ดิน 10 แห่ง ส่วนรูปแบบที่ 2 เป็นเกษตรกรรายย่อยอยู่ในพื้นที่ที่คำสั่ง คสช. (ไม่ได้ยึด มีเกษตรกรอยู่แล้ว) จะใช้ตามระเบียบ ของ ส.ป.ก.จัดให้พื้นที่ไม่เกิน 50 ไร่
ปัจจุบันรังวัดแล้ว 1.6 แสนไร่ สอบสวนสิทธิ์ 9.56 หมื่นไร่ จัดทำบัญชีคัดเลือก 6.79 หมื่นไร่ ผ่านคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (คปก.) 3.97 หมื่นไร่ ผ่านคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัด (คปจ.) จำนวน 3.16 หมื่นไร่ มอบให้ ส.ป.ก.4-01 จำนวน 1.55 หมื่นไร่ อยู่ระหว่างการสำรวจรังวัด 1.03 แสนไร่ จะจัดตั้งเป็นศูนย์เรียนรู้ฯ 536 ไร่ สรุปภาพรวมการจัดที่ดิน คทช. 50 แปลง 4.2 หมื่นไร่ รองรับเกษตรกรได้ 4,021 ราย เข้าทำประโยชน์แล้ว 1,039 ราย ขณะที่มีผู้ยากไร้และเกษตรกรมายื่นความจำนงต้องการที่ดิน จำนวน 4 แสนราย
“ยอมรับว่ามีปัญหาบ้างในเรื่องของการพัฒนาเนื่องจากเกษตรกรที่เข้ามาใช้พื้นที่เป็นคนยากไร้บางคนไม่มีความรู้ความสามารถในการทำเกษตรก็ต้องนำหน่วยงานต่างๆ ไปพัฒนาอบรม พัฒนาอาชีพ ได้ทุกภาคส่วนมาร่วมดำเนินการจัดสร้างพื้นฐานแบบบูรณาการกับการทำงานร่วมกับส่วนอื่นๆ ทั้งในส่วนที่ดินพื้นฐานและแหล่งสร้างนํ้า ไฟฟ้า จัดตั้งสหกรณ์ แล้วพัฒนาอาชีพให้อยู่ได้ยั่งยืนต่อไปด้วย อาทิ สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) (พอช.) กระทรวงมหาดไทย สนับสนุนเกษตรกรที่ได้รับสิทธิ์รายละ 4 หมื่นบาท ต่อ 1 หลัง บวกค่าแรง สร้างที่อยู่อาศัย การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคก็มาขยายเขตใช้ไฟ ฝ่ายกรมชลประทานไปขุดบ่อให้”
ส่งพี่เลี้ยงตามประกบ
หลังจากนั้นก็จะมาประชุมกันว่าเกษตรกรจะทำการเกษตรแบบไหน ถ้าปลูกพืชก็ให้จะส่งเจ้าหน้าที่กรมส่งเสริมการเกษตร กรมวิชาการเกษตร มาเป็นพี่เลี้ยง ถ้าเลี้ยงสัตว์ให้กรมปศุสัตว์ ถ้าประมง ก็ให้กรมประมงมาดูแล แต่ต้องเข้าใจว่าคนที่มาอยู่เริ่มแรกไม่ได้เข้าใจเรื่องการเกษตรมากนักต้องปรับตัวมาอยู่ในที่รัฐจัดให้ ไม่ใช่คิดว่า แค่หิ้วกระเป๋าก็เข้าอยู่ได้เหมือนโรงแรม ไม่ใช่แบบนั้น บางครั้งก็ต้องอยู่แบบอดทนไปก่อน เพราะไฟฟ้ายังไม่เข้าถึง นํ้าประปายังไม่มี ต้องค่อยๆ แก้ปัญหาไป บางพื้นที่ก็ขอร้องให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) นั้นใช้รถขนนํ้าให้อุปโภคบริโภคพลางก่อน แต่วันนี้ก็ดีขึ้นเยอะแล้ว เพราะทุก
คนเริ่มเข้าใจกระบวนการหมดแล้ว
“สิ่งที่จะฝากผู้ที่ใช้พื้นที่ ส.ป.ก. ตามข้อกฎหมายนี้ “ซื้อขายไม่ได้” เรียกว่า “คนซื้อไม่ได้ คนขายสิ้นสิทธิ์” ดังนั้นอยากจะฝากผู้ที่ได้รับสิทธิ์ไปแล้วขอให้ใช้ที่ดินอย่างมีศักยภาพ”
หน้า 9 หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ปีที่ 38 ฉบับที่ 3,395 วันที่ 26-29 สิงหาคม 2561
