สภาพประเทศไทยตอนนี้ เห็นแล้วตกใจ ตอนที่ 3 สิ่งที่ควรจะเป็น : ออกแบบอนาคตไทยในยุค AI และภูมิรัฐศาสตร์ใหม่

สองตอนแรกของซีรีส์นี้ ผู้เขียนได้วินิจฉัย "อาการของโรค" ที่รุมเร้าประเทศไทยทั้งด้านเศรษฐกิจ ความมั่นคง และสังคม ซึ่งล้วนพันกันเป็นปมเดียว มาถึงตอนจบ ผู้เขียนขอเสนอ "สิ่งที่ควรจะเป็น" หรือทางออกเชิงออกแบบใน 3 มิติ ตั้งแต่การวางสถาปัตยกรรมเศรษฐกิจใหม่รับยุค Data Center และ AI ไปจนถึงการฟื้นสถาบันครอบครัวและการปฏิรูประบบราชการ เพื่อคงไว้ซึ่ง "ความเป็นไทย" ในอนาคตที่ท้าทายขึ้นทุกวัน

สิ่งที่ควรจะเป็น

1. การออกแบบอนาคตเศรษฐกิจของประเทศ

จากความท้าทายและปัญหาที่เกิดขึ้น ประเทศไทยและรัฐบาลต้องเร่งออกแบบโครงสร้างสถาปัตยกรรมของประเทศให้สอดรับกับบริบทแห่งการเปลี่ยนแปลง การออกแบบต้องคำนึงถึงภาคเกษตรกรรม ภาคอุตสาหกรรม ภาคธุรกิจ และภาค SME ซึ่งทั้งหมดต้องตอบโจทย์ทั้งการสร้างงานและการจ้างงาน

การคำนึงถึงตลาดและความสามารถในการแข่งขันถือเป็นพื้นฐานสำคัญ การพัฒนาต้องตอบโจทย์ลูกค้า การสร้างอุปสงค์ในพื้นที่และการควบคุมอุปทานคือเครื่องมือหลักของรัฐบาล ตัวอย่างเช่น:

• การส่งเสริมการลงทุน Data Center : การจะทำให้โครงการเหล่านี้กลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานและสร้างผลผลิตให้กับประเทศไทยได้นั้น จำเป็นต้องเข้าใจความต้องการของอุปสงค์ เช่น ความต้องการของภาครัฐและเอกชน โดยออกแบบปริมาณการส่งเสริมให้พอเหมาะและไม่กระทบต่อโครงสร้างของประเทศ 
  1.1 การสร้างอุปสงค์ : เช่น การส่งเสริมอุดหนุนค่าพลังงานไฟฟ้า เพื่อแลกกับ Capacity ของแต่ละแห่งที่ส่งมอบคืนกลับมาตอบสนองความต้องการของรัฐบาลและประชาชนไทย เพื่อลดปริมาณการใช้งบประมาณการลงทุน ซึ่งถือเป็นการบริหารงบประมาณที่ชาญฉลาด
  1.2 การพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัลปลายน้ำ : ต่อยอดจาก Data Center เช่น การกำหนดเงื่อนไขให้ Google หรือ Amazon ร่วมสร้าง Content ภาษาไทย หรือระบบ Streaming ทีวีไทยให้แก่รัฐบาล เพื่อนำไปเชื่อมต่อกับบริษัทพัฒนาบริการดิจิทัลในเมืองไทย อันจะช่วยลดต้นทุน Cloud และบริการ AI ให้กับบริษัทไทย
  1.3 การเข้าใจลูกค้าและการพัฒนาระบบบริการ : ให้แก่ผู้ลงทุน Data Center ที่เข้ามาลงทุนในไทย ซึ่งต้องแข่งกับเวลาและมีความต้องการสร้างระบบให้เสร็จสิ้นภายใน 8 เดือน

• การกำหนดพื้นที่อุตสาหกรรมต้นน้ำที่ต่อเนื่องกับ Data Center : เช่น Local Content ของระบบ Hardware ที่ไม่ใช่ Chips โดยกำหนดแผนยุทธศาสตร์ที่เข้าใจธุรกิจแห่งอนาคต อาทิ อายุของรอบการลงทุน (Investment Generation) ของ Data Center ซึ่งมีอายุประมาณ 4 ปี ตามรอบ Generation ของ AI และอุปกรณ์ประมวลผล โดยเราสามารถกำหนดปริมาณ Local Content ของ Gen 1, Gen 2, Gen 3 ได้ตามศักยภาพการผลิตอุปกรณ์ต้นน้ำภายในประเทศไทย
• การกำหนดมาตรฐานอุปกรณ์สื่อสารและระบบขับเคลื่อนอัตโนมัติ : ที่สามารถเข้ารหัสเฉพาะในประเทศไทย เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการผลิตอุปกรณ์เชื่อมต่อภายในประเทศ
• การพัฒนา SMEs เพื่อสร้างงานให้กับคนไทย : โดยคำนึงถึงภาคการท่องเที่ยวและการบริการ ส่งเสริมขีดความสามารถในการเข้าถึงแรงงานและเงินทุน พร้อมกำหนดกฎเกณฑ์และกรอบการเข้าถึงตลาด ด้วยการขีดเส้นแบ่งส่วนตลาด ไม่ให้บริษัททุนใหญ่ที่มีศักยภาพด้านต้นทุนทางการเงินเข้ามาแย่งตลาดและแสวงหากำไรในพื้นที่ของธุรกิจ SMEs
• การดูแลอุปทานของภาคเกษตรกรรมอย่างชัดเจน : ผ่านการบูรณาการข้อมูลการผลิตและอุปสงค์ของตลาดล่วงหน้า ลดการปลูกพืชไร้ราคาหรือรายได้ต่ำ แล้วพัฒนาพื้นที่ไปสู่พืชเกษตรราคาสูง การพัฒนาผลิตภัณฑ์และคุณภาพแบรนด์ยังคงมีความจำเป็นต่อการอยู่รอด การสร้างระบบสหกรณ์และการรับผิดชอบผลผลิตสู่ตลาดเป็นสิ่งจำเป็นยิ่งยวดต่อความเป็นอยู่ของเกษตรกร และจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีผู้รับผิดชอบ หากเกษตรกรรมยังคงเป็นหัวใจของประเทศไทย เช่นเดียวกับในสหรัฐอเมริกาและฝรั่งเศส เป็นต้น

2. การออกแบบสภาพสังคมและความมั่นคงของประเทศ

ประเทศไทยต้องเริ่มจากการปฏิรูปสถาบันครอบครัว สร้างความปลอดภัย และยกระดับสถาบันครอบครัว เช่น การกระตุ้นให้เกิดการสร้างครอบครัวที่มีบุตรเกินสองคน ซึ่งจะช่วยกระตุ้นการซื้อบ้าน การกระจายงานออกนอกพื้นที่เมือง การพัฒนาโรงเรียนในพื้นที่อยู่อาศัยเพื่อไม่ให้ผู้ปกครองต้องเหน็ดเหนื่อยจากการเดินทาง ตลอดจนการสร้างพื้นที่ปลอดภัยให้กับเยาวชน (เพราะแม้แต่ในพื้นที่ กทม. ชั้นใน ปัญหาโรงเรียนอาชีวะทะเลาะวิวาทกันมา 20 ปีก็ยังแก้ไม่ได้)

ปัญหาพื้นที่ชุมชนแออัด อาชญากรรม และแก๊งรถซิ่ง ล้วนเกิดจากข้อจำกัดเรื่องเวลาและรายได้ที่ไปบั่นทอนความสัมพันธ์ระหว่างผู้ปกครองและบุตร ซึ่งบ่อนทำลายสภาพครอบครัวและสังคม การออกแบบสังคมต่อจากนี้จึงต้องเริ่มจากสภาพครอบครัวและความปลอดภัยในชุมชนเป็นหลัก โดยในชุมชนต้องมีสถานศึกษาที่มีคุณภาพ มีงานที่หล่อเลี้ยงคุณภาพชีวิต และมีบริการสาธารณสุขพื้นฐานที่ไม่แพ้ในเมืองใหญ่ หากจะมีการใช้งบประมาณก็ควรนำมาระดมลงทุนกับสิ่งเหล่านี้

นอกจากนี้ การบริการและค่าสัมปทานที่แพงเกินความเป็นจริงก็เป็นอีกส่วนหนึ่งที่กระทบต่อการเดินทางและเวลาที่ผู้คนจะได้ใช้ร่วมกับครอบครัว ความรุนแรงที่เกิดจากสภาวะความเครียด อาชญากรรมที่เกิดจากปัญหาหนี้สิน การพนัน หรือการเสี่ยงโชค ล้วนเป็นปัจจัยที่ต้องนำมาพิจารณาในการออกแบบสังคมไทยทั้งสิ้น

ประเทศไทยต้องกลับมายืนเป็นหนึ่งในสังคมนานาชาติ มีส่วนร่วมในการกำหนดทิศทางของกลุ่ม ASEAN โดยเฉพาะในภูมิภาคพม่า ไทย ลาว และกัมพูชา การสร้างความสง่างามและการใช้สถาบันที่แข็งแกร่งมาเป็นจุดแข็ง ถือเป็น "ไพ่แห่งอำนาจ" ใบสำคัญในมือสำหรับการเจรจาต่อรอง ตลอดจนการสร้างที่ยืนอันมั่นคงให้กับความเป็นไทย และขีดความสามารถในการควบคุมตลาด การผลิต และการบริการดิจิทัลยุคใหม่ ซึ่งจะช่วยสร้างพื้นฐานความมั่นคงให้กับประเทศไทยได้อย่างยั่งยืนในอนาคต

3. การออกแบบระบบราชการและบริการประชาชนของประเทศ

ระบบราชการต้องปลดระวางตนเองจากบริบทที่มุ่งเน้นแต่การใช้งบประมาณ เปลี่ยนไปสู่บริบทของการให้บริการและการควบคุมคุณภาพ โดยปรับเปลี่ยนตัวชี้วัดจากการใช้งบประมาณ หรือการวัดเกรดกระทรวงด้วยปริมาณงบประมาณ มาเป็นบทบาทการให้บริการและการควบคุม โดยใช้ทรัพยากรบุคคลเป็นเครื่องมือหลัก

ต้องให้ความสำคัญกับฝ่ายนิติบัญญัติ ให้มีศักดิ์ศรีและเท่าเทียมกับฝ่ายบริหาร เพื่อลดการแย่งชิงตำแหน่งและแสวงหาอำนาจจากกลุ่มคนที่เข้ามาเป็นตัวแทนของประชาชน

นอกจากนี้ ต้องส่งเสริมระบบราชการที่ดีผ่านการสนับสนุนข้าราชการและครอบครัว ตอบโจทย์คุณภาพชีวิตและอนาคตของข้าราชการ ให้โอกาสที่เท่าเทียมเช่นเดียวกับภาคเอกชน และสร้างประโยชน์สูงสุดให้แก่ประชาชนผู้จ่ายภาษี ไม่ใช่การจ้างงานแบบกดราคาเพื่อแสวงหาอำนาจและประโยชน์ส่วนตน ปัจจัยพื้นฐานอย่างระบบสาธารณสุข ระบบการศึกษา การคมนาคม และคุณภาพที่อยู่อาศัย ซึ่งยากต่อการเข้าถึงในภาวะปัจจุบัน ล้วนเป็นปัจจัยกระตุ้นที่ทำให้ข้าราชการไม่มีทางเลือกที่ดีกว่า

ความสามารถในการสื่อสาร การสร้างความเชื่อมั่น การเข้าใจบริบทและสถานการณ์ ตลอดจนการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ของผู้นำ คือปัจจัยที่สำคัญที่สุด การสร้างอำนาจและศักดิ์ศรีให้กับฝ่ายนิติบัญญัติ รวมถึงการกระจายงบประมาณลงสู่ท้องถิ่นเพื่อการพัฒนา จะช่วยให้เกิดเอกภาพและอิสรภาพแก่ฝ่ายบริหารในการรับผิดชอบ OKRs ของประเทศได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยมีผู้นำเป็นตัวขับเคลื่อนความเชื่อมั่นและความไว้วางใจในระบบ ร่วมสร้างความหวังและพลังในการใช้ชีวิตและการทำงาน เพื่อเป็นส่วนหนึ่งเล็กๆ ให้กับประเทศไทย
อนาคตการบริหารประเทศและการคงไว้ซึ่งความเป็นไทย

ความมั่นคงทางเศรษฐกิจและสังคมคือปัจจัยสำคัญต่อความเป็นไทย การบริหารประเทศจำเป็นต้องมีผู้นำที่สามารถสร้างความหวังและพลังในการขับเคลื่อนประเทศให้เป็นเอกภาพของคนไทย ไม่ว่าจะเป็นรัฐบาล ระบบราชการ ภาคเอกชน ประชาชน หรือแม้กระทั่งคนต่างชาติที่มาอาศัยอยู่ในเมืองไทย เพราะทุกคนล้วนต้องการสิ่งเดียวกัน นั่นคือ ความมั่นคง ความปลอดภัย อิสรภาพ และอนาคต

ราชอาณาจักรไทยจะสามารถยืนเด่นเป็นหนึ่งในสังคมโลก และเป็นที่พักอาศัยของคนไทยทุกเชื้อชาติทุกศาสนาได้ ก็ด้วยระบบที่มีเอกภาพ และการที่ทุกคนร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการเสียสละทำหน้าที่ของตน เพื่อเป้าหมายเดียวกัน นั่นคือ ความสงบและความยั่งยืนของสังคมไทย ในอนาคตที่กำลังท้าทายขึ้นทุกวัน