เมื่อโลกแตกแยกไม่ใช่เปลี่ยนผ่านโจทย์หินของไทยภายใต้ภูมิเศรษฐศาสตร์
เมื่อโลก ‘แตกแยก’ ไม่ใช่ ‘เปลี่ยนผ่าน’ โจทย์หินของไทยภายใต้ ‘ภูมิเศรษฐศาสตร์’ : บทบรรณาธิการ หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ฉบับที่ 4,169
KEY
POINTS
- ระเบียบโลกกำลังเปลี่ยนจากยุคเปลี่ยนผ่านสู่ยุคแห่งการแตกแยก ที่มหาอำนาจใช้เศรษฐกิจเป็นอาวุธในการต่อสู้เชิงภูมิรัฐศาสตร์
- สหรัฐฯ ภายใต้นโยบาย “America First” มีท่าทีแข็งกร้าวขึ้นและพร้อมใช้มาตรการทางเศรษฐกิจกดดันประเทศอื่นเพื่อผลประโยชน์ของตน
- กลุ่มประเทศขนาดกลางเริ่มรวมตัวกัน เพื่อสร้างอำนาจต่อรอง ซึ่งเป็นยุทธศาสตร์ที่ไทยต้องพิจารณาจุดยืนของตนเอง
- ทางรอดของไทย คือ การสร้างสมดุลระหว่างขั้วมหาอำนาจและหาพันธมิตร เพื่อไม่ให้ตกเป็นผู้เสียเปรียบในกติกาโลกใหม่
เวทีสภาเศรษฐกิจโลก (World Economic Forum - WEF) ณ เมืองดาวอส ปีนี้ ไม่ใช่เพียงการระดมสมองเพื่อหาทางออกให้เศรษฐกิจโลกเหมือนเช่นเคย แต่มันกลายเป็น “สมรภูมิทางการทูต” ที่สะท้อนให้เห็นถึงรอยร้าวลึกของระเบียบโลกเก่าที่กำลังพังทลายลง
สุนทรพจน์ของ มาร์ก คาร์นีย์ นายกรัฐมนตรีแคนาดา และ โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ คือ ภาพแทนของความขัดแย้งเชิงโครงสร้างที่ “ฐานเศรษฐกิจ” เห็นว่าประเทศไทยต้องจับตามองอย่างเร่งด่วน
ประโยคทองของนายคาร์นีย์ ที่ว่า “หากเราไม่อยู่บนโต๊ะอาหาร เราก็จะกลายเป็นเมนูอาหาร” คือ การยอมรับอย่างตรงไปตรงมาว่า “ระเบียบโลกเดิมจะไม่กลับมา” โลกไม่ได้กำลังเปลี่ยนผ่านสู่สิ่งที่ดีกว่าอย่างสันติ แต่กำลัง “แตกแยก” อย่างรุนแรง มหาอำนาจกำลังใช้เศรษฐกิจเป็นอาวุธ ไม่ว่าจะเป็นภาษีนำเข้า การควบคุมห่วงโซ่อุปทาน หรือโครงสร้างทางการเงิน เพื่อบีบบังคับประเทศที่เล็กกว่า
คำประกาศของแคนาดาในการระดมกลุ่ม “ประเทศอำนาจขนาดกลาง” อย่างออสเตรเลีย บราซิล เกาหลีใต้ รวมถึงนัยถึงประเทศในกลุ่มอาเซียน ถือเป็นยุทธศาสตร์การรวมกลุ่มเพื่อสร้างอำนาจต่อรองที่ไทยต้องพิจารณาจุดยืนของตนเองในระบบกติกาโลกใหม่นี้
ในทางกลับกัน สุนทรพจน์ความยาว 70 นาทีของ โดนัลด์ ทรัมป์ คือ การตอกย้ำนโยบาย “America First” ในรูปแบบที่ดุดันกว่าเดิม ท่าทีของเขาต่อกรณี “กรีนแลนด์” และการตำหนิเดนมาร์กว่า “อกตัญญู” ไม่ใช่แค่เรื่องตลกในวงสนทนา แต่มันคือ การส่งสัญญาณว่า สหรัฐฯ ภายใต้การนำของเขา จะไม่เกรงใจพันธมิตรเดิมอีกต่อไป หากผลประโยชน์ไม่ลงตัว
การขู่เก็บภาษีศุลกากรเป็นเครื่องมือต่อรองหลัก และการดูถูกยุโรปว่ากำลัง “ทำลายตัวเอง” ด้วยนโยบายพลังงานสะอาด สะท้อนว่าโลกกำลังก้าวเข้าสู่ยุคที่ “อำนาจนิยมทางเศรษฐกิจ” จะขึ้นมานำหน้าความร่วมมือพหุภาคี ใครที่พึ่งพาตลาดสหรัฐฯ หรือ ความมั่นคงจากสหรัฐฯ จะต้องเตรียมจ่าย “ค่าคุ้มครอง” ที่แพงขึ้น ไม่ว่าจะเป็นในรูปแบบของภาษีหรือการเลือกข้างทางการเมือง
สุนทรพจน์ที่ดาวอสในปีนี้ ยืนยันว่า “ภูมิรัฐศาสตร์” ได้เข้ามากลืนกิน “ภูมิเศรษฐศาสตร์” ไปโดยสมบูรณ์แล้ว สำหรับประเทศไทย การรักษาความสมดุลระหว่างมหาอำนาจที่พร้อมจะ “บีบคั้น” และการหาพันธมิตรในกลุ่มประเทศขนาดกลางที่มีชะตากรรมเดียวกัน คือ ทางรอดเดียวที่จะทำให้เรา “อยู่บนโต๊ะอาหาร” ในฐานะแขกผู้มีเกียรติ ไม่ใช่ในฐานะ “เมนู” ของใคร
บทบรรณาธิการ หน้า 4 หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจปีที่ 45 ฉบับที่ 4,169 วันที่ 25 -28 มกราคม พ.ศ. 2569