สร้างทางด่วน กระทบทางเดินรถแคบลง ละเมิดผู้ใช้ถนนหรือไม่?

การสร้างและบำรุงรักษาทางพิเศษ หรือที่เราเรียกว่า “ทางด่วน” เพื่อให้ประชาชนได้รับความสะดวกในการเชื่อมโยงการเดินทางจากทางพิเศษไปยังถนนสายอื่นๆ โดยไม่ต้องใช้ถนนพื้นราบเพื่อช่วยลดระยะทางและระยะเวลาในการเดินทางของประชาชน เป็นอำนาจหน้าที่ของการทางพิเศษแห่งประเทศไทย (กทพ.) ตามที่กำหนดไว้ในพ.ร.บ.การทางพิเศษแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2550

มีประเด็นที่น่าสนใจว่า หากในการสร้างทางพิเศษได้มีการปรับปรุงถนนแล้วทำให้ถนน “แคบลง” ส่งผลให้การจราจรบางช่วงติดขัดมากขึ้น การดำเนินการดังกล่าวทำให้ผู้ใช้ถนนได้รับความเดือดร้อนเสียหายที่จะถือเป็น การกระทำละเมิดต่อผู้ใช้ถนนหรือไม่?

คำตอบอยู่ในอุทาหรณ์คดีปกครอง กรณีการทางพิเศษแห่งประเทศไทยดำเนินการก่อสร้างและปรับปรุงถนนที่ได้รับโอนมาจากกรมทางหลวง โดยปรับปรุงช่องจราจร 1 ช่องทางเพื่อเป็นช่องทางขึ้นทางพิเศษ ทำให้ถนนซึ่งเดิมรถยนต์วิ่งได้ 2 ช่องจราจร เหลือ 1 ช่องจราจร เป็นระยะทางประมาณ 50 เมตร ส่งผลให้การจราจรติดขัดในบริเวณดังกล่าว

ผู้ฟ้องคดีเห็นว่า ตนเองได้รับความเดือดร้อนเสียหายจากการจราจรที่ติดขัดมากขึ้น เนื่องมาจากถนนที่แคบลง จึงยื่นฟ้องการทางพิเศษฯ ต่อศาลปกครองขอให้มีคำพิพากษาให้การทางพิเศษฯ ดำเนินการขยายถนนพิพาทบริเวณดังกล่าวให้มีช่องจราจรเท่าเดิม!!       

ประเด็นดังกล่าวศาลปกครองสูงสุดวินิจฉัยว่า การที่ผู้ถูกฟ้องคดีได้ดำเนินการก่อสร้าง และปรับปรุงถนนพิพาท เหลือ 1 ช่องจราจร ระยะทางประมาณ 50 เมตร แม้อาจทำให้เกิดความไม่สะดวกในบริเวณทางพิพาท แต่ถือเป็นผลกระทบส่วนน้อยเมื่อเทียบกับประโยชน์ส่วนใหญ่ที่ประชาชนโดยทั่วไปจะได้รับจากการที่มีถนนเพิ่มมากขึ้นเพื่อใช้ในการเชื่อมต่อไปยังถนนเส้นต่างๆ ได้ อีกทั้งผู้ใช้ทางยังสามารถเดินทางเข้าออกได้ในลักษณะของการเดินรถแบบวนรอบ

เมื่อการดำเนินการของผู้ถูกฟ้องคดีเป็นไปเพื่อประโยชน์สาธารณะเป็นหลัก รวมทั้งยังเป็นไปตามมาตรฐานหลักวิศวกรรมจราจรและมาตรฐาน การออกแบบสากลที่มุ่งเน้นความปลอดภัยของผู้ใช้ทาง รวมทั้งมีความเหมาะสมสอดคล้องกับลักษณะทางกายภาพที่เป็นช่วงทางขึ้นสะพานที่มีโครงสร้างปรับการทรุดตัว ซึ่งหากมีการขยายช่องทางจราจรอาจเป็นอันตรายต่อผู้ใช้ทางได้

ดังนั้น เมื่อการปรับปรุงทางหลวงพิพาทของผู้ถูกฟ้องคดีเป็นไปเพื่อประโยชน์สาธารณะ โดยมีความเหมาะสมสอดคล้องกับสภาพพื้นที่และเป็นไปตามมาตรฐานสากลจึงไม่เป็นการกระทำละเมิดต่อผู้ฟ้องคดีซึ่งเป็นผู้ใช้รถใช้ถนน

คดีนี้ศาลปกครองสูงสุดได้วินิจฉัยวางแนวทางในการปฏิบัติราชการที่ดีสำหรับหน่วยงานของรัฐ รวมถึงเจ้าหน้าที่ของรัฐ ซึ่งมีอำนาจหน้าที่ตามกฎหมายในการจัดทำบริการสาธารณะ เช่น การสร้างถนน ซึ่งนอกจากต้องยึดถือประโยชน์ส่วนรวมเป็นหลักแล้ว ยังต้องคำนึงถึงความจำเป็นเพื่อความปลอดภัยของผู้ใช้ทาง โดยดำเนินการตามมาตรฐานสากลและพิจารณาถึงสภาพความเหมาะสมของแต่ละพื้นที่ประกอบด้วย นอกจากนี้ผลกระทบที่เอกชนหรือปัจเจกชนได้รับจะต้องน้อยกว่าเมื่อเทียบกับประโยชน์ของประชาชนโดยส่วนรวม

ดังนั้นการใช้อำนาจหน้าที่ตามกฎหมายของหน่วยงานของรัฐที่เป็นไปตามแนวทางดังกล่าว แม้จะทำให้เอกชนขาดความสะดวกหรือได้รับความเดือดร้อนเสียหายบ้าง แต่ก็ไม่ถือเป็นการกระทำละเมิดต่อเอกชนนั่นเองครับ

(ผู้ที่สนใจสามารถอ่านได้จากคำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดที่ อ. 904/2561 และปรึกษาคดีปกครองได้ที่สายด่วนศาลปกครอง 1355 หรือสืบค้นเรื่องอื่น ๆ ได้จากwww.admincourt.go.th เมนูวิชาการ เมนูย่อยอุทาหรณ์จากคดีปกครอง)

อุทาหรณ์จากคดีปกครอง โดย นายปกครอง

หน้า 7 หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ฉบับที่ 3474 วันที่ 30 พฤษภาคม-1 มิถุนายน 2562