กล้ามั้ย! ถ้าจะไม่จ่าย

ค่าตอบแทนเป็นเรื่องที่เกี่ยวกับอารมณ์ความรู้สึกสำหรับทั้งเจ้าของธุรกิจและพนักงาน สุดท้ายคงเป็นเรื่องของความพอใจของคนทั้ง 2 ฝ่าย ปัจจุบันบริษัทต่างก็พยายามอย่างต่อเนื่องที่จะสร้างความสมดุลโดยการจ่ายค่าตอบแทนให้พนักงานอย่างยุติธรรม ซึ่งการสร้างสมดุลดังกล่าวอาจกลายเป็นเรื่องยากมากขึ้นในธุรกิจครอบครัว หากไม่ได้มีการกำหนดกลยุทธ์ค่าตอบแทนเอาไว้อย่างชัดเจน ซึ่งเมื่อธุรกิจครอบครัว เติบโตขึ้น โครงสร้างค่าตอบแทนและรางวัลจะเป็นเครื่องผูกมัดและจูงใจให้กับทรัพยากรที่มีค่าที่สุดซึ่งก็คือพนักงานของบริษัทนั่นเอง โดยในระยะเริ่มต้นที่มีพนักงานไม่กี่คนอาจจะมีโครงสร้างน้อยและส่วนใหญ่สมาชิกในทีมเป็นส่วนหนึ่งของครอบครัว แต่เมื่อบริษัทเติบโตขึ้นจำเป็นต้องมีโครงสร้างและกระบวนการทางธุรกิจมากขึ้น ซึ่งในระยะนี้พนักงานที่ไม่ใช่สมาชิกในครอบครัวมักจะมีอำนาจและการควบคุมเพิ่มขึ้น จึงเป็นโอกาสที่เจ้าของธุรกิจจะหาแนวทางในเรื่องต่อไปนี้

การจ่ายค่าตอบแทนให้พนักงานที่ไม่ใช่สมาชิกในครอบครัว ซึ่งถือเป็นความท้าทายอย่างต่อเนื่อง สำหรับธุรกิจครอบครัวในการกำหนด แพ็กเกจค่าตอบแทนเพื่อดึงดูดและรักษาคนเก่งที่ไม่ใช่สมาชิกในครอบครัวที่มีทักษะและประสบการณ์ที่จำเป็นต่อการดำเนินธุรกิจ

การจ่ายค่าตอบแทนอย่างยุติธรรมและจ่ายให้สมาชิกในครอบครัวแตกต่างกัน จำเป็นต้องสร้างสมดุลให้กับค่าตอบแทนที่เหมาะสมสำหรับสมาชิกในครอบครัวที่ทำงานหนักและผลงานดีซึ่งต้องทำงานกับสมาชิกในครอบครัวที่มีแรงจูงใจและความสามารถน้อยกว่า บริษัทที่ไม่สามารถวางแผนได้อย่างรอบคอบจะพ่ายแพ้การต่อสู้ในที่สุด จากการศึกษาแสดงให้เห็นว่ามีธุรกิจ ครอบครัวน้อยกว่า 5% เท่านั้นที่สามารถอยู่รอดไปถึงรุ่นที่ 3 ได้ ดังนั้นหากธุรกิจครอบครัวสามารถพัฒนากลยุทธ์ค่าตอบแทนที่มีแนวทางชัดเจนให้กับพนักงานได้ก็จะทำให้มีโอกาสอยู่รอดมากขึ้น โดยที่ปรึกษาด้านธุรกิจครอบครัวแนะนำหลักปฏิบัติที่ดีของกลยุทธ์ค่าตอบแทน ดังต่อไปนี้  

สมาชิกในครอบครัวควรอยู่ในแผนค่าตอบแทนเช่นเดียวกับพนักงานที่ไม่ใช่สมาชิกในครอบครัว (มักมีข้อยกเว้นสำหรับแผนค่าตอบแทนจูงใจระยะยาวที่สมาชิกในครอบครัวที่มีหุ้นส่วนของเจ้าของอยู่ อาจไม่เข้าร่วมในโปรแกรมค่าตอบแทนจูงใจระยะยาวที่ทำสำหรับพนักงานคนสำคัญที่ไม่ใช่เจ้าของ)

มีการกำหนดบทบาทของพนักงานทุกคนตามลักษณะงานและเป้าหมายการปฏิบัติงานที่ได้รับการพัฒนาฐานเงินเดือนขึ้นอยู่กับหน้าที่การทำงานและกำหนดตามราคาตลาด

การจ่ายค่าตอบแทนอย่างมีประสิทธิภาพสำหรับระบบการปฏิบัติงานนั้นถูกนำมาใช้เพื่อจ่ายค่าตอบแทนแบบจูงใจประจำปีซึ่งเชื่อมโยงกับผลประกอบการทางการเงินและการดำเนินงานของบริษัทและพนักงานแต่ละคน

มีการจัดทำแผนค่าตอบแทนจูงใจระยะยาวเพื่อดึงดูด รักษา จูงใจและให้รางวัลแก่พนักงานคนสำคัญที่ไม่ใช่สมาชิกในครอบครัวซึ่งช่วยขับเคลื่อนการเติบโตและความสำเร็จของธุรกิจ

เจ้าของมีความมุ่งมั่นที่จะสื่อสารอย่างซื่อสัตย์ เปิดเผยและสร้างสรรค์กับพนักงานเกี่ยวกับการคาดหวังผลงานและข้อมูลย้อนกลับเพื่อเป็นเกณฑ์ในการตัดสินใจจ่ายค่าตอบแทน

แผนการจ่ายค่าตอบแทนระยะยาวกำลังแพร่หลายมากขึ้นในกลุ่มธุรกิจครอบครัว โดยแผนเหล่านี้เป็นเครื่องมือในการสรรหาบุคลากรที่มีความสามารถและรักษาพนักงานคนสำคัญเอาไว้ เนื่องจากธุรกิจครอบครัวได้รับประโยชน์จากการมีบุคคลสำคัญเข้าร่วมในการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ตามหน้าที่รับผิดชอบเพื่อการเติบโตอย่างยั่งยืนในระยะยาวตามมูลค่าของบริษัท ดังนั้นการมีแผนค่าผลตอบแทนระยะยาวที่สอด คล้องกับความสนใจของพนักงานคนสำคัญและเจ้าของจึงนับเป็นสิ่งที่ดีสำหรับทั้ง 2 ฝ่าย ธุรกิจครอบครัวมีการออกแบบแผนค่าตอบแทนจูงใจระยะยาวหลายรูปแบบตามแต่ละวัตถุประสงค์ และส่วนใหญ่ใช้แผนไม่ถือหุ้นโดยตรง ตัวอย่างเช่น การกระจายหุ้นแบบ phantom (phantom stock-การ จ่ายค่าตอบแทนที่อิงกับมูลค่าหุ้น) สิทธิในมูลค่าเพิ่มของหุ้น (Stock appreciation Rights :SARs) และแผนหน่วยผลการดำเนินงาน เป็นต้น ซึ่งมูลค่าของรางวัลที่จูงใจนั้นเชื่อมโยงกับมูลค่าของบริษัทด้วย อย่างไรก็ตามโดยทั่วไปแล้วแผนเหล่านี้จะหลีกเลี่ยงการให้เป็นเจ้าของหุ้นโดยตรงและความข้องเกี่ยวใดๆ และโดยทั่วไปแผนจะมีกำหนดการมอบสิทธิประโยชน์ซึ่งผูกติดอยู่กับการบริการในอนาคตโดยมีข้อกำหนดในการริบคืนหากพนักงานคนสำคัญออกจากงานหรือถูกยกเลิกไป ทั้งนี้ธุรกิจครอบครัวจะกำหนดตำแหน่งตัวเองให้ประสบความสำเร็จได้ดีกว่าหากให้เวลากับการกำหนดกลยุทธ์ค่าตอบแทนที่ชัดเจน แผนสมดุลที่ให้ค่าตอบแทนและรางวัลที่สามารถแข่งขันได้เชื่อมโยงกับผลการดำเนินงานทั้งระยะสั้นและระยะยาวจะช่วยให้ธุรกิจครอบครัวแข่งขันกันเพื่อแย่งชิงคนเก่งและตำแหน่งของบริษัทเพื่อการเติบโตอย่างต่อเนื่องต่อไป 

ที่มา : Hurley, T. 2018. Compensation Strategies for Family Business. 10 December. Available: https://www.familybusinesscenter.com/compensation-strategies-for-family-business/

คอลัมน์ หน้า 31 หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ | ฉบับ 3449 ระหว่างวันที่ 3 - 6 มีนาคม 2562