เมื่อพูดถึงอาหารท้องถิ่นแล้ว ทุกพื้นที่จะมีเอกลักษณ์ของตัวเอง ไม่ว่าจะเป็นเครื่องปรุง หรือรสชาติที่แตกต่างกันออกไป หลายคนเมื่อโตขึ้นมาก็ออกจากบ้าน ห่างถิ่นกำเนิด มาแสวงหาโอกาสชีวิตในเมืองใหญ่ ห่างบ้านห่างพ่อแม่ และห่างอาหารที่ตนเองคุ้นเคยมาทั้งชีวิต ผมว่าเมื่อมีเวลาว่างเมื่อไรหลายคนก็พยายามแสวงหาอาหารที่เป็นรสดั้งเดิมให้เหมือนรสมือแม่ รสชาติที่คุ้นลิ้นมาตั้งแต่เด็ก ซึ่งอาจจะพอหาได้บ้างหากตั้งใจหาจริงๆ
ผมนึกถึงที่โตเกียว จะมีอาคารใกล้ๆ กับสถานีรถไฟโตเกียว มีร้านขายของทั้งสด สำเร็จรูป เครื่องปรุง และของดี และดัง ของเมืองต่างๆ มาวางจำหน่ายเป็นเรื่องเป็นราว ผมไปมา 3-4 รอบ ชอบไอศกรีมนมสดของร้านฮอกไกโด หรือแยมส้มที่ใส่ลูกส้มทั้งลูกข้างใน ของร้านวากายามา ผมคิดว่าเขามาตั้งร้านที่นี่ในเมืองใหญ่ก็เพื่อโปรโมตสินค้าของเมืองเขาและเข้าตลาดที่ใหญ่อย่างโตเกียว แต่คำตอบที่ผมได้รับต่างจากที่คิดไว้ เขาบอกว่าลูกค้าเกือบทั้งหมดเป็นคนในท้องถิ่นที่เข้ามาทำงานในโตเกียว …. และนี่ก็คือช่องว่างทางการตลาดที่น่าสนใจ และตัวอย่างที่บ้านเรามีให้เห็นมากมาย เช่น ลาบเป็ดอุดร หรืออาหารเหนือแท้ หรือข้าวราดแกงนครฯ ที่หาได้ในเมืองใหญ่ ๆ
แนวความคิดข้างต้นนั้น ทำให้เด็กหนุ่มสาวสามพี่น้องของเมืองอุบลราชธานี คิดว่าจะทำอย่างไรให้ “ก๋วยจั๊บอุบล” ที่คนอุบลทุกคนคุ้นเคยและนักท่องเที่ยวที่ไปเมืองอุบลราชธานีต้องลิ้มลอง สามารถไปถึงคนที่ถวิลหาได้อย่างทั่วถึงในรสชาติแบบอุบลฯแท้และต้องสะดวกในการทาน ยุ้ย พี่สาวคนโตผู้มีนิสัยชอบที่จะแสวงหาและมุมานะในทุกเรื่องมองเห็นโจทย์นี้ และคิดว่า ถ้าสามารถทำให้ก๋วยจั๊บ ของอุบลรสดั้งเดิมมาอยู่ในถุงที่สะดวกทานเหมือนบะหมี่กึ่งสำเร็จรูป ก็น่าจะได้รับการตอบรับจากคนอุบลฯ ที่อยู่ไกลบ้านได้ดี รวมไปถึงคนอีสานในเมืองใหญ่ หรือแม้แต่ในต่างประเทศ “ยุ้ย” บอกว่าได้เข้าร่วมโครงการ Genius Academy รุ่นแรกของกรมส่งเสริมอุตสาหกรรม และไปออกงานที่ออสเตรเลีย ปรากฏว่า “จั๊บจั๊บ” ได้รับออร์เดอร์ในงาน และเผยโฉมในไทยทาวน์ และตอนนี้มีออเดอร์ซํ้าตามมา ซึ่งไม่แปลกใจที่ลูกค้าหลักที่นั่นคือคนอีสานที่อยู่ในออสเตรเลีย “จั๊บจั๊บ” เริ่มต้นจากงานวิจัยของมหาวิทยาลัยอุบลฯ ในเรื่องการทำเส้นก๋วยจั๊บให้แห้งและแข็ง แต่สามารถสุกได้เมื่อแช่นํ้าร้อน การทดลองอบแห้งหมูยอของอุบลฯ ของหลายยี่ห้อจนแน่ใจว่าสูตรของเจ้าไหนที่เข้ากับของเธอ ที่อบแห้งและเมื่อปรุงแล้วสุกพร้อมกับเส้นและเครื่องปรุงอื่นๆ ของเธอ
ทั้งนี้ “ยุ้ย” มองว่าจะทำอย่างไรให้ก๋วยจั๊บของอุบลฯ เป็นของฝากสำหรับคนที่กลับมาเยี่ยมบ้านหรือนักท่องเที่ยวสามารถนำติดตัวกลับไป และสามารถทานได้สะดวก ซองเดียวจบ ต้องการนํ้าร้อนเท่านั้น ตอนนี้มีออกแบบ cup มาด้วย ยิ่งสะดวก โดยวางตำแหน่งของผลิตภัณฑ์ระดับบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปของเกาหลีหรือบะหมี่กึ่งสำเร็จรูประดับพรีเมียมของไทย เพราะตั้งราคาที่ซองละ 20 กว่าบาท
แต่การเดินทางบนถนนสายธุรกิจนี้ไม่ง่ายอย่างที่คิด ทุกขั้นตอน “ยุ้ย” เล่าให้ฟังว่ามีปัญหาที่ต้องแก้ทุกขั้นตอน ตั้งแต่การหาวัตถุดิบที่ดีไปจนถึงเรื่อง การออกแบบหีบห่อ การตลาด หลังจากที่ดิ้นรนทำทุกอย่างด้วยตัวเอง ค่อยๆ แก้ปัญหาทีละอย่าง ปัญหาแต่ละอย่างบางครั้งยุ่งยากจนเธอตัดสินใจเดินเข้าหาหน่วยงานของรัฐที่มีการให้บริการอยู่หลายหน่วยงาน ทั้งสถาบันการศึกษา และหน่วยงานอื่นๆ และนั่นทำให้เธอเหมือนเสือติดปีก เธอได้เจอเพื่อนที่ช่วยเหลือ เครือข่ายธุรกิจและได้รับโอกาสในการออกสู่ตลาด ขยายช่องทางการตลาดโดยทำด้าน on line เช่น เฟซบุ๊ก หรือเว็บไซต์ ทำให้คนรู้จัก “จั๊บจั๊บ” มากขึ้นอย่างรวดเร็ว และเป็นช่องทางที่ติดต่อกับลูกค้าได้ง่าย และเมื่อสินค้าเริ่มเป็นที่รู้จัก ก็เริ่มทำในส่วน off line โดยได้วางที่สนามบินในแถบอีสาน ไม่ว่าอุบลฯขอนแก่น ซึ่งกลายเป็นของฝากที่คนอีสานที่กลับมาเยี่ยมบ้านต้องหยิบติดมือกลับไปด้วย
เมื่อผมขอให้ “ยุ้ย” ฝากข้อคิดถึงเพื่อน SME ที่กำลังทำธุรกิจหรือคิดจะโดดเข้ามาบนถนนสายนี้ว่าควรทำอย่างไรถึงจะเดินมาถึงจุดที่เธอยืนอยู่ตอนนี้ เธอบอกว่า ปัญหามีตลอด แต่อย่าท้อ ทุกปัญหาแก้ได้ทั้งนั้น และให้หาตัวช่วยจากภาครัฐ เธอบอกว่า แทบไม่น่าเชื่อว่ามีหน่วยงานจำนวนมากที่พร้อมช่วยเรา ตอนแรกเธอก็ก้มหน้าหาข้อมูลจากเว็บไซต์ แก้ปัญหาด้วยตัวเอง แต่เมื่อเข้าหาหน่วยงานต่างๆ และอบรมในโครงการต่างๆ ทำให้มีผู้เชี่ยวชาญ เพื่อนๆ และเครือข่ายจำนวนมากที่พร้อมจะแลกเปลี่ยนความรู้และช่วยเหลือกัน ซึ่งผมก็ไม่แปลกใจที่รับรู้ว่า “ยุ้ย” เข้าร่วมโครงการความรู้และการพัฒนาต่างๆ ทั้งผลิตภัณฑ์และการตลาด การอบรมต่างๆ จำนวนมาก และวันนี้ “ยุ้ย” เข้ามาเป็นผู้สนับสนุนและหัวเรี่ยวหัวแรงในการช่วยเหลือน้องๆ รุ่นใหม่ในโครงการต่างๆ ของหน่วยงานที่เธอเคยได้รับการดูแลช่วยเหลือมาก่อน เธอบอกว่าอยากตอบแทนความช่วยเหลือที่เธอเคยได้รับมาก่อนให้กับคนรุ่นใหม่ต่อไป ผมคุยกับเธอประมาณชั่วโมงกว่าๆ ผมก็รู้ว่าเด็กคนนี้มีครบทั้งใจ และความคิดที่ไม่ธรรมดาและผมมั่นใจว่าเธอจะพา “จั๊บจั๊บ” ไปไกลกว่าที่เป็นอยู่ในวันนี้
จากหนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ปีที่ 38 ฉบับที่ 3,345 วันที่ 4 - 7 มีนาคม พ.ศ. 2561
