เรามักจะได้ยินเสมอว่าวิสาหกิจขนาดกลางขนาดย่อมมีปัญหาการเข้าถึงแหล่งความรู้หรือการสนับสนุนของรัฐ แน่นอนครับ มีหลายปัจจัยในเรื่องนี้ ตั้งแต่การเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร ความเข้าใจถึงมาตรการของรัฐ และช่องทางโอกาสทางการตลาด รวมถึงสภาพธุรกิจที่อาจไม่เข้มแข็งเหมือนรายใหญ่ๆ และที่สำคัญบางครั้ง SMEs อาจไม่รู้ด้วยซํ้าว่าปัญหาหรือจุดแก้ไขของธุรกิจตนเองอยู่ตรงไหน การหาเงินทุนหมุนเวียนหรือลงทุนเครื่องจักรใหม่ ๆ อาจเป็นการแก้ปัญหาปลายเหตุ และยิ่งอาจทำให้ปัญหาซับซ้อนยิ่งขึ้น และยิ่งในสภาวะธุรกิจที่แข่งขันมากขึ้น วิทยาการใหม่ๆ ที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว ทำให้ตัวผู้ประกอบการเองต้องปรับตัวตลอดเวลาและมีความรู้เพียงพอในการปรับตัวให้ถูกต้อง รวดเร็ว เพราะไม่งั้นจะถูกทิ้งไว้ข้างหลัง นวัตกรรมที่ออกมาเป็นนวัตกรรมแบบทำลายล้างอย่างสร้างสรรค์ (Creative Destructive Innovation) สร้างสิ่งดีๆ ให้กับสังคมแต่ทำลายล้างผู้ที่ตามไม่ทัน
ผมเชื่อว่า SMEs ทุกรายตระหนักและทราบเรื่องเหล่านี้ และบางครั้งความคิดที่ต้องการเจียระไน การสนับสนุนทางวิชาการ หรือแม้ แต่การทดลองการผลิตแต่ยังไม่แน่ใจเรื่องลงทุนว่าจะคุ้มหรือประสบความสำเร็จหรือไม่ จะทำอย่างไร น่าจะมีสารพันปัญหาของ SMEs
ผมได้มีโอกาสไปดูงานที่ Damstat ของเยอรมนี เขามีศูนย์ปรับปรุงหรือช่วยเหลือพัฒนา SMEs ที่ส่วนหนึ่งเป็นเงินของรัฐ อีกส่วนเป็นของมหาวิทยาลัย และเอกชนร่วมกัน เพื่อพัฒนาหรือยกระดับ SMEs ให้มีขีดความสามารถเข้าสู่ 4.0 ของเขาศูนย์ของเขา จะมีเครื่องมือทดสอบ เครื่องจักรผลิต คล้ายๆ โรงงานจำลองเพื่อแสดงให้ผู้ประกอบการเห็นเป็นตัวอย่างหรือทดสอบการผลิตสินค้า ผมถามเขาว่าส่วนมากใช้ทำอะไร คำตอบคือ ทดลองนวัตกรรม และพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ ของผู้ประกอบการ แนวคิดนี้ถูกถอดมาด้วยความร่วมมือของ 3 กระทรวง คือ อุตสาหกรรม ดิจิตอล และวิทยาศาสตร์ ร่วมมือกับสถาบันเฉพาะทางต่างๆ ของกระทรวงอุตสาหกรรม และเอกชน ทั้งในและต่างประเทศจัดตั้งศูนย์ปฏิรูปอุตสาหกรรม หรือ Industrial Transformation Center หรือ ITC ขึ้นทั่วประเทศ ที่ศูนย์พัฒนาอุตสาหกรรมภาคต่างๆ รวมกว่า 14 แห่ง และของการนิคมอุตสาหกรรมที่จัดตั้งขึ้นตามแนวคิดนี้ เครือข่ายเบื้องต้น ทั้งหมดอีก 11 แห่ง และของการนิคมฯ เปิดตัวแห่งแรกที่นิคมแหลมฉบังไปแล้ว เพื่อช่วย SMEs และ Startup ในพื้นที่ระเบียงเศรษฐกิจภาคตะวันออก
วันนี้ ศูนย์ทุกศูนย์ที่เริ่มดำเนินการไปบ้างบางส่วนนั้นอาจจะมีเครื่องไม้เครื่องมือที่จำเป็นในการผลิต การทดสอบ หรือการเรียนรู้ให้กับ SMEs หรือวิสาหกิจชุมชน แตกต่างกันออกไปตามความเหมาะสม เช่น 3D printer เครื่องพิมพ์ฉลาก เครื่องบรรจุหีบห่อ เครื่อง Dry Freeze หรือเครื่องวัดมาตรต่างๆ บางเครื่องเป็นของรัฐ บางเครื่องเป็นของเอกชนที่นำไปให้ผู้ประกอบการทดลองใช้ หรือบางชิ้นนำมาเพื่อให้บริการในที่นั้นในต้นทุนที่ตํ่าและบางส่วนของรายจ่ายอาจได้รับการสนับสนุนจากรัฐในโครงการต่างๆ พวกคูปองต่างๆ ของกระทรวงวิทยาศาสตร์ฯ หรือกระทรวงอุตสาหกรรม ทั้งนี้ก็ขึ้นกับโครงการที่มีอยู่ แต่ที่สำคัญเรามีการบริการให้หรือติดต่อเครือข่ายเพื่อสนับ
สนุน SMEs
ที่สำคัญของการเป็นศูนย์แก้ไขสารพันปัญหาของ SMEs คือ ทุกแห่งมีการให้คำปรึกษาฟรีกับวิสาหกิจทุกรายที่เข้ามา ปัญหาของทุก SMEs ที่เข้ามาจะถูกดูแลโดยผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านที่เป็นนักอุตสาหกรรม วิศวกร หรืออื่นๆ ที่เป็นอาสาสมัครให้กับศูนย์ และหากต้องการความช่วยเหลือเฉพาะทางที่ศูนย์นั้นไม่มีก็สามารถติดต่อประสานงานผ่าน e-consult ไปยังศูนย์อื่นที่มีผู้เชี่ยวชาญด้านนั้นให้กับวิสาหกิจนั้นได้ ทั้งหมดเป็นแนวทางประชารัฐการพัฒนา SMEs และวิสาหกิจ เรายังมีความร่วมมือกับสถาบันการศึกษาในพื้นที่ที่มีทั้งเครื่องไม้เครื่องมือ ห้องทดสอบ หรือวิชาการ สนับสนุนและเป็นเครือข่าย มีเอกชนหลายแห่งให้การสนับสนุนเต็มที่
นโยบายของรัฐที่ให้หน่วยงานทำงานเชิงบูรณาการและลดการซํ้าซ้อน ทำให้ศูนย์นี้มีเครือข่ายมากขึ้นตามลำดับ มีการปรับปรุงให้สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัด สาขาธนาคารเพื่อการพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทย รวมทั้งศูนย์บริการของ สสว. และเครือข่ายอื่น ๆ ให้ส่งต่อความช่วยเหลือกันได้ ตอนนี้เริ่มดำเนินการไปกับหน่วยงานบางหน่วยงานแล้ว มีการปรับปรุงความคล่องตัวและความสะดวกให้มากขึ้น แต่วันนี้อย่างน้อยเราเห็นภาพของการบูรณาการที่ดีอย่างที่ไม่เคยมี และการบริการที่ลงถึงภูมิภาคและท้องถิ่นมากกว่าแต่ก่อน สิ่งที่จะต้องทำต่อไปคือการให้วิสาหกิจและผู้ประกอบการรับรู้ และมีความมั่นใจสบายใจเดินเข้ามาหา และรับรู้ว่าความหวังที่รัฐทำนี้เป็นความหวังที่มีประสิทธิภาพต่อการแก้ปัญหาเรื่องความจนได้อย่างยั่งยืน
จากหนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ปีที่ 37 ฉบับที่ 3,319 วันที่ 3 - 6 ธันวาคม พ.ศ. 2560
