ผมมีโอกาสไปเยี่ยมชมงาน SME Expo ของเมืองซูวะ จังหวัดนากาโนะ ประเทศญี่ปุ่นในช่วง 2 สัปดาห์ที่ผ่านมา มีรองผู้ว่าราชการจังหวัดมาให้การต้อนรับและอธิบายถึงจุดเด่นของจังหวัดของเขาว่า SMEs ของเขาเป็น SMEs ที่มีเทคโนโลยีสูง และพยายามสร้างความชำนาญด้านนี้มาตลอด คือ การผลิตชิ้นส่วน หรือสินค้าชิ้นเล็กๆ โดยผู้ประกอบการเหล่านี้พัฒนาความชำนาญและสะสมประสบการณ์จากการเป็นผู้ประกอบการที่อยู่ในเครือข่ายห่วงโซ่อุปทานของบริษัทนาฬิกาชื่อดัง คือ ไซโก และบริษัทเครื่องถ่ายเอกสาร เอพซอน (Epson) ซึ่งปัจจุบันรวมตัวกันเป็นบริษัทไซโก-เอพซอนฯ ความชำนาญของการเป็นผู้ผลิตชิ้นส่วนกลไกทั้งนาฬิกา อิเล็กทรอนิกส์ และชิ้นส่วนอื่นๆ ทำให้บริษัทต่างๆ ทั้งโลกมอง SMEs เมืองนี้มีความชำนาญและคุ้นเคยกับการผลิตของชิ้นเล็ก จึงมีธุรกิจเข้ามาเป็นลูกค้าจำนวนมาก ไม่ว่าอากาศยาน เครื่องมือการแพทย์ หรือยานยนต์ ซึ่งส่วนมากก็อาศัยความชำนาญในการผลิตของชิ้นเล็กๆ
บริษัทหนึ่งที่ผมไปเยี่ยมบูธในงาน SME Expo ของเมืองซูวะ ผลิตขดลวดสปริงเล็กๆ ขนาดเล็กกว่าลำตัวมดอีก มองตาเปล่าเหมือนขีดเล็กๆ พอส่องด้วยกล้องจุลทรรศน์ผมจึงเห็นเป็นขดลวดสปริง อีกรายหนึ่งผลิตเข็มเจาะโลหะที่มีความเล็ก รูที่เจาะเล็กกว่าเส้นผม และเข็มที่เจาะบางจนจับด้วยมือเปล่าไม่ได้ เขาแสดงการเจาะโดยเครื่องมือและใช้กล้องจุลทรรศน์ขยายถ่ายให้ดูทางจอภาพ ผมถามว่ามีคนใช้หรือไม่บางขนาดนี้ เลยรู้ว่าอุตสาหกรรมพวกอิเล็กทรอนิกส์และชิปต่างๆ มีความจำเป็นต้องใช้และปีหนึ่งๆ ก็มีคำสั่งให้ผลิตจำนวนมากทั่วโลก
มีรายหนึ่งที่มีการลงทุนในประเทศไทยแล้ว
หลังจากเป็นผู้ผลิตในห่วงโซ่ของบริษัทยักษ์ใหญ่ด้านนาฬิกามาพอประมาณ ได้ขยายธุรกิจมาผลิตชิ้นส่วน
ยานยนต์ชิ้นเล็กๆ ผลิตภัณฑ์ของเขาเป็นยางชิ้นเล็กๆ ที่ประกอบในส่วนที่ป้องกันการรั่วของน้ำมันในยานยนต์ ชิ้นเล็กและบางมาก เขาบอกอย่างภาคภูมิใจว่ามีไม่กี่บริษัทในโลกที่พัฒนาจนสามารถผลิตชิ้นส่วนที่มีขนาดเล็ก บาง เบา และเหนียว ตามมาตรฐานที่บริษัทยานยนต์ระดับโลกกำหนดมา และปัจจุบันของเขาทำได้เล็กที่สุดในโลก คนงานทั้งหมดที่เขามีเพียงกว่า 100 คน แต่ส่วนมากทำงานด้านพัฒนาและวิจัย ทดสอบสินค้ากว่าครึ่ง ส่วนการผลิตใช้เครื่องจักรอัตโนมัติเป็นสำคัญ เขาบอกว่าความชำนาญในการผลิตของชิ้นเล็กๆ ยังมีธุรกิจอีก
หลายอย่างที่เปิดกว้างให้เรา หากมีความสามารถในด้าน
นั้นจริงๆ
ทั้งหมดเป็นเพียงตัวอย่างของผลิตภัณฑ์ที่อาศัยความชำนาญและประสบการณ์ที่ทำของชิ้นเล็กๆ มาก่อน เพิ่มการพัฒนาและวิจัยเพื่อขยายต่อไปยังธุรกิจอื่นๆ ในสาขากว้างมากขึ้น แต่ยังอาศัยจุดเด่นของความชำนาญเรื่องผลิตของเล็กนี้ ขนาดมาคุยกับประธานองค์กรพัฒนา SMEs ของญี่ปุ่น หรือ SMRJ ยังบอกเลยว่าหากพูดถึงของชิ้นเล็กๆ ต้องจังหวัดนี้เท่านั้น
ผู้ประกอบการที่เมืองนี้บอกผมว่า เขาผลิตสินค้าทุกวัน ปรับเปลี่ยนเครื่องจักรทุกวัน จากวันเป็นเดือน เป็นปี จนมีความรู้มากพอและเชื่อมั่นว่าตัวเองสามารถออกแบบเครื่องจักรที่ผลิตสินค้าของตนเองได้ดีกว่าคนอื่น เลยขยายมาเป็นอีกธุรกิจหนึ่ง และตอนนี้มีผู้ประกอบการที่ทำเครื่องจักรหรือวัสดุพิเศษสำหรับใช้ผลิตชิ้นงานที่มีขนาดเล็กออกมามากในเมืองนี้ ในงานก็มีตัวอย่างให้เห็น อาทิ นอกจากที่เคยทำเลนส์ที่เล็กและบางมาก
ความชำนาญเฉพาะด้านที่มีการสั่งสมประสบการณ์ของผู้ผลิตแต่ละรายไม่ใช่เรื่องแปลก แต่การสร้างอัตลักษณ์ของกลุ่ม cluster จากความชำนาญเฉพาะด้านเป็นเรื่องที่น่าสนใจ และการนำเอาความชำนาญนั้นมาต่อ
ยอด และขยายขอบเขตและคุณค่าธุรกิจ ไปยังธุรกิจอื่นๆ ที่อาศัยอัตลักษณ์ดังกล่าวเป็นเรื่องที่น่าสนใจสำหรับการพัฒนา SMEs Cluster ในบ้านเรา พื้นที่แต่ละพื้นที่ เราสร้างอัตลักษณ์ของสินค้า SMEs มามากมาย แต่การสร้างอัตลักษณ์จากความชำนาญเฉพาะด้านอาจจะยังมีน้อย ส่วนมากเราใช้ความได้เปรียบเชิงเปรียบเทียบจากพื้นที่ และทรัพยากรธรรมชาติเป็นหลัก ไม่ใช่ความชำนาญของคนที่สั่งสมทีละเล็กละน้อย
ผมคิดว่าเราอาจสร้าง SMEs Cluster ที่มีมูลค่า จากอัตลักษณ์ความชำนาญเฉพาะด้านของพื้นที่ให้เพิ่มและขยายกรอบธุรกิจให้กว้างขึ้น จากปั้นหม้อ เจียระไนเพชร หรือตีเหล็ก เป็นกิจกรรมหรือผลิตภัณฑ์อย่างอื่นที่ใกล้เคียงกัน แต่มีมูลค่าสูงและสนองตลาดกว้างขึ้น
ก็น่าสนใจครับ
ขอบคุญภาพจาก : http://jpninfo.com
จากหนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ปีที่ 37 ฉบับที่ 3,311 วันที่ 5 - 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2560
