เป็นข้อห่วงที่ดี ในห่วงโซ่

ผมได้มีโอกาสฟังวิสัยทัศน์ของนายฮิโรชิเกะ เซโกะ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเศรษฐกิจการค้าและอุตสาหกรรมญี่ปุ่น (METI) เรื่อง Connected Industry คราวที่นำนักธุรกิจญี่ปุ่นกว่า 500 บริษัทมาเยือนประเทศไทยตามคำเชิญของดร.สมคิด จาตุศรีพิทักษ์ รองนายกรัฐมนตรี เมื่อปลายเดือนกันยายนที่ผ่านมา ทำให้รู้ว่าโลกกำลังเปลี่ยนไปอย่างรวดเร็วภายใต้อิทธิพลของเทคโนโลยีดิจิตอลและนวัตกรรมนี้ทำให้โลกของเราแคบลงแต่หมุนเร็วขึ้น ผมว่าโลกแคบลง เพราะทุกคนและทุกเรื่องเชื่อมถึงกันไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง เราสามารถติดต่อกันได้เร็วขึ้น ซึ่งสิ่งหนึ่งเกิดขึ้น ณ ที่หนึ่งห่างไกลออกไป แต่กระทบเราเหมือนเกิดใกล้ๆ กับเรา และเกิดการเปลี่ยนแปลงสิ่งต่าง ๆ รวดเร็วแบบก้าวกระโดด ทำให้เรากำลังอยู่ในโลกที่ไม่คุ้นเคยและไม่เคยเห็นมาก่อน

ในปัจจุบัน การผลิตสินค้าที่มีความซับซ้อน ละเอียดอ่อน และหลายมิตินั้น มีกิจกรรมที่เกี่ยวข้อง ส่วนผสม หรือชิ้นส่วน จำนวนมากที่ผสมผสานจนเกิดผลิตภัณฑ์หรือบริการที่สามารถตอบสนองความต้องการของลูกค้าได้ และที่สำคัญไม่มีใครคนใดคนหนึ่งหรือองค์กรใดองค์กรหนึ่งสามารถผลิต ทำ หรือสร้างทุกส่วนออกมาได้ครบถ้วน จำต้องร่วมมือและร้อยเรียงคนที่ชำนาญแต่ละด้านมาเป็นห่วงโซ่คุณค่า (Value Chain) เพื่อให้ได้สินค้าและบริการตามที่ต้องการ และหากมีการเปลี่ยนแปลงอะไรสักอย่าง หรือที่จุดใดจุดหนึ่ง ทั้งหมดห่วงโซ่ต้องตอบสนองและเปลี่ยนแปลงให้โซ่นั้นยังทำหน้าที่ของมันได้อย่างสมบูรณ์เช่นเดิม และวันนี้แนวคิดของ Connected Industry ที่อาศัยเทคโนโลยีดิจิทตอลในการทำให้การส่งข้อมูลข่าวสารดีขึ้นและเร็วขึ้น และการเชื่อมต่อของโซ่มีความแนบแน่นและเข้มแข็งต่อการเปลี่ยนแปลงจากภายนอกได้รับการตอบสนอง เช่น การเปลี่ยนแปลงคำสั่งซื้อของลูกค้า รสนิยม การตลาด หรือการแข่งขันที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว เพื่อให้เราสามารถตอบโจทย์ดังกล่าวได้ ผู้เล่นทั้งระบบห่วงโซ่ต้องขยับพร้อมกัน หากโซ่ข้อใดข้อหนึ่งอ่อนแอ อาจทำให้โซ่ขาดหรือขยับไม่ทันการเปลี่ยนแปลง ดังนั้นการพัฒนาขีดความสามารถ การเสริมศักยภาพให้กับทุกข้อในห่วงโซ่การผลิตของเราเป็นสิ่งจำเป็น

การทำงานเรื่องนี้ จำเป็นต้องมีผู้เล่นที่เป็นปลายโซ่ หรือพูดง่าย ๆ ก็คือ ผู้ผลิตที่ต้องปะทะกับลูกค้ามาร่วมด้วยตัวอย่างง่ายๆ ถ้าเป็นอุตสาหกรรมรถยนต์ ก็ต้องเป็นผู้ผลิตยานยนต์ หรืออย่างน้อยเป็นบริษัท First tier ที่ส่งชิ้นส่วนให้กับผู้ประกอบยานยนต์ คือผู้เล่นสำคัญ เพราะผู้เล่นเหล่านี้คือผู้กำหนดเวลา เทคโนโลยี และคุณสมบัติของสินค้าและบริการที่ข้อต่างๆ ในห่วงโซ่ต้องเปลี่ยนแปลงและส่งการเปลี่ยนแปลงต่อๆ กันไป โดยส่วนมากจะเป็นขนาดกลางและขนาดเล็ก ซึ่งอาจมีปัญหาต่อความพร้อมของตัวเองในการเปลี่ยนแปลงได้ หากเป็นการเปลี่ยนแปลงที่รุนแรงและรวดเร็ว จึงจำเป็นที่จะต้องการเตรียมความพร้อมและเสริมความสามารถให้กับ SMEs เหล่านี้ให้มีความพร้อมระดับหนึ่งเพื่อเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงที่อาจจะเกิดขึ้นได้

ในอุตสาหกรรมที่การมีห่วงโซ่มูลค่าเป็นสิ่งจำเป็นและการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีด้านดิจิตอลที่กำลังมา อาทิ ยานยนต์ อิเล็กทรอนิกส์ และหุ่นยนต์ จำเป็นต้องได้รับการเพิ่มศักยภาพด้านนี้โดยเร็ว เพื่อให้สามารถพร้อมเข้าสู่กระบวนอุตสาหกรรมเชื่อมโยง (Connected Industry) ที่กำลังจะมาได้เป็นอย่างดี ความรู้ด้านการผลิตและการทำงานโดยเทคโนโลยีดิจิตอลต้องถูกนำมาใช้ในองค์กรทุกด้าน เพื่อให้สามารถปรับเปลี่ยนตัวเองเป็น Digital SMEs ได้ในระดับหนึ่ง

กระทรวงอุตสาหกรรมรับแนวคิดนี้มาร่วมดำเนินงานกับบริษัทชั้นนำในสาขาอุตสาหกรรมเป้าหมาย หรือ S-Curve โดยเร่งดำเนินการที่จะพัฒนา SMEs ที่อยู่ในห่วงโซ่มูลค่าต่างๆ ให้สามารถมีความพร้อมด้านดิจิตอล รวมทั้งความรู้และศักยภาพด้านอื่นๆ เพื่อรองรับ Connected Industry ที่กำลังมาเร็วและแรงในไม่ช้านี้ ซึ่งการเชื่อมโยงนี้ ไม่ใช่เพียงระหว่างผู้ผลิตหัวแถวกับบรรดาอุตสาหกรรมสนับสนุนในห่วงโซ่เท่านั้น แต่รวมถึงการเชื่อมโยงถึงผู้บริโภคกับผู้ผลิตคนสุดท้ายที่จะจำหน่ายสินค้าให้ การเชื่อมโยงที่สมบูรณ์ครบวงจรและรวดเร็วจะทำให้การผลิตแบบCustomization ในภาคอุตสาหกรรมเกิดขึ้นได้จริงๆ ในเร็ววัน และถ้าใครสามารถมีระบบเชื่อมโดยตลอดวงจรและรวดเร็วแล้วก็สามารถครองใจและครองตลาดได้ในที่สุด รวมทั้งยึดไว้ได้นานตราบที่ยังสามารถปรับเปลี่ยนตามรสนิยมและความต้องการของลูกค้าได้
ถึงเวลาที่เราต้อง Transform ตัวเรา โดยเฉพาะ SMEs ที่มีอาวุธและศักยภาพพร้อมที่จะเข้าสู่ Connected Business ที่กำลังคืบคลานเข้ามาอย่างรวดเร็ว หากไม่งั้น เราอาจจะกลายเป็นข้อโซ่ที่เก่า ล้าสมัย หมดยุค และไร้ค่า ที่โซ่สายนั้นจะสลัดเราทิ้งออกไป

จากหนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ปีที่ 37 ฉบับที่ 3,307 วันที่ 22 - 25 ตุลาคม พ.ศ. 2560