ทรัพยากรมนุษย์ โอกาสและความท้าทายอาเซียน
เมื่อวันพืชมงคลที่ผ่านมา (12 พ.ค.2560) สถาบันวิจัยเศรษฐกิจป๋วย อึ้งภากรณ์ (Puey Ungphakorn Institute for Economic Research: PIER) ธนาคารแห่งประเทศไทย ได้จัดงานประชุมเชิงปฏิบัติการระดับนานาชาติหัวข้อ International Workshop on Policy Development Research in the Greater Mekong Subregion โดยมีการเชิญนักวิจัยทางด้านเศรษฐกิจและสังคมศาสตร์จากไทยและประเทศเพื่อนบ้านของเราในประชาคมอาเซียน โดยเฉพาะจาก กัมพูชา สปป.ลาว เมียนมา และเวียดนามเข้ามาพบปะ พูดคุย นำเสนอผลงานวิจัย และแสดงความคิดเห็นกันในเชิงลึกและมีประโยชน์มากสำหรับวงการอาเซียนศึกษา
หนึ่งในประเด็นสำคัญซึ่งนักวิชาการจากภูมิภาคอาเซียนภาคพื้นทวีป (Mainland ASEAN) เห็นพ้องต้องกันก็คือ งานวิจัยที่จะดำเนินต่อไปในอนาคตคงต้องเป็นงานวิจัยที่ค้นคว้าและเสนอแนะนโยบายร่วมกันในระดับภูมิภาค ทั้งนี้เพราะหากต่างคนต่างทำเหมือนเช่นที่เคยปฏิบัติกันมา นโยบายของประเทศหนึ่งอาจส่งผลกระทบภายนอกทางด้านลบ (Negative Externality) ต่อประเทศเพื่อนบ้านได้ เพราะแต่ละประเทศในอาเซียนภาคพื้นทวีปไม่ได้อยู่โดดเดี่ยวในจักรวาล หากแต่มีพื้นที่ติดต่อกัน ใช้แม่น้ำร่วมกัน นั่นคือแม่น้ำโขง ใช้ทรัพยากรต่างๆ ร่วมกัน และมีผู้คนที่หลากหลาย แต่ก็มีความใกล้ชิดกันในทางสังคมและวัฒนธรรม
ดังนั้นนโยบายของประเทศหนึ่งส่งผลกระทบต่อประเทศเพื่อนบ้านอื่นๆ อย่างแน่นอนทั้งในทางลบและในทางบวก โดยเฉพาะในทางบวก หากที่การวางนโยบายร่วมกันอย่างจริงจัง โมเมนตัมของการพัฒนาการทางเศรษฐกิจก็จะเกิดความเจริญรุ่งเรืองยิ่งขึ้นในอัตราก้าวหน้า และนั่นหมายถึงผลประโยชน์ร่วมกันในระดับอนุภูมิภาค
อีกประเด็นที่พิจารณากันก็คือ ฐานข้อมูลที่จะใช้วิเคราะห์ในการค้นคว้าทำวิจัยในระดับภูมิภาคยังไม่ครบถ้วน และเท่าที่มีอยู่ก็มีความคลาดเคลื่อนไม่สอดคล้องพ้องกัน ตัวอย่างที่ผู้เขียนพบเองก็เช่น ข้อมูลการเคลื่อนย้ายแรงงาน ตัวเลขในเกือบทุกรายการมีความไม่สอดคล้องพ้องกันในระหว่างประเทศที่เป็นประเทศต้นทาง และประเทศปลายทางที่แรงงานเกิดการเคลื่อนย้าย
ฐานข้อมูลของธนาคารโลก และฐานข้อมูลขององค์กรแรงงานระหว่างประเทศ (International Labour Organisation: ILO) ก็ให้ตัวเลขที่แตกต่างกันในรายการข้อมูลเดียวกัน หรือแม้แต่ในกรณีของประเทศไทย ถ้าเราอยากรู้ว่าปัจจุบันมีแรงงานต่างด้าวที่อยู่ในประเทศทั้งหมดจำนวนเท่าใด ก็ดูเหมือนจะไม่มีใครสามารถให้ข้อมูลได้อย่างถูกต้องชัดเจน
แน่นอนครับว่าประเทศไทยต้องพึ่งพิงทรัพยากรมนุษย์จากประเทศเพื่อนบ้าน ทั้งแรงงานฝีมือ กึ่งฝีมือ และไร้ฝีมือ เขตเศรษฐกิจพิเศษหลายๆ แห่งของไทยและเพื่อนบ้าน รวมทั้งระเบียงเศรษฐกิจตะวันออก (Special Eastern Economic Corridor) ความหวังใหม่ในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยให้หลุดพ้นจากกับดักของการเป็นประเทศรายได้ระดับกลาง ต่างก็หวังจะใช้ทรัพยากรบุคคลจากประเทศเพื่อนบ้านเหล่านี้ แต่การวางแผนธุรกิจและการวางนโยบายจะไม่มีความถูกต้องแม่นยำเลย หากวางแผนอยู่บนฐานข้อมูลที่ผิดพลาด
เมื่อฐานข้อมูลที่มีอยู่มีความผิดพลาด ก็คงเป็นหน้าที่ของนักเศรษฐศาสตร์อย่างพวกเราครับที่ต้องช่วยกัน ในกรณีของการเคลื่อนย้ายแรงงานนั้น ปัจจุบัน ศูนย์เศรษฐกิจระหว่างประเทศ คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาฯ และศูนย์อาเซียนศึกษา จุฬาฯ กำลังทำงานวิจัยร่วมกับนักวิจัยจากประเทศเพื่อนบ้านในภูมิภาคอาเซียนภาพพื้นทวีป ไม่ว่าจะเป็น Economic Research Institute for Trade แห่ง สปป.ลาว, Yangon University of Economics แห่งเมียนมา, Vietnam Academy of Social Science ณ กรุงฮานอย ประเทศเวียดนาม และนักวิชาการจาก Saitama University ประเทศญี่ปุ่น กำลังเร่งทำงานวิจัยหัวข้อ Human Resource Landscape in Mainland ASEAN กันอยู่ครับ
งานวิจัยโครงการนี้จะบอกเล่าถึงสถานการณ์แรงงานและทรัพยากรมนุษย์ในอาเซียนภาคพื้นทวีป 5 ประเทศไทยคือ ไทย กัมพูชา เมียนมา สปป.ลาว และเวียดนาม สถานการณ์การเคลื่อนย้ายแรงงานและข้อตกลงของประชาคมอาเซียนที่เกี่ยวข้อง
[caption id="attachment_150246" align="aligncenter" width="503"]
ทรัพยากรมนุษย์ โอกาสและความท้าทาย[/caption]
และที่สำคัญที่สุดคือคณะผู้วิจัยจะจัดทำฐานข้อมูลแรงงานและการเคลื่อนย้ายแรงงานในอาเซียนภาคพื้นทวีปขึ้น เพื่อให้เป็นข้อมูลที่ถูกต้อง แม่นยำ สามารถนำไปใช้ในการทำงานวิจัยและการวางแผน วางนโยบายต่อไปได้อย่างถูกต้อง และเพื่อให้ทุกภาคส่วนสามารถนำฐานข้อมูลนี้ไปใช้ได้อย่างสะดวกที่สุด เราจะทำฐานข้อมูลนี้บน Microsoft Excel และมีคู่มือการใช้งาน 3 ภาษา นั่นคือ ภาษาไทย ภาษาอังกฤษ และภาษาญี่ปุ่น รวมทั้งจะมีการแสดงตัวอย่างการใช้ฐานข้อมูลนี้ในแบบจำลองเศรษฐมิติ (Econometric Model) และแบบจำลองวิเคราะห์ดุลยภาพทั่วไป (Computable General Equilibrium Model: CGE)
ฐานข้อมูล แบบจำลอง และรายวิจัยดังกล่าวคาดว่าจะแล้วเสร็จ และสามารถเปิดให้ทุกภาคส่วนสามารถนำไปใช้ได้ในราวต้นเดือนสิงหาคมนี้ ทั้งนี้เพื่อร่วมเฉลิมฉลอง 2 วาระสำคัญนั่นคือ 100 ปีแห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และ 50 ปีการก่อตั้งสมาคมประชาชาติแห่งเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ (ASEAN)
จากหนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ปีที่ 37 ฉบับที่ 3,262 วันที่ 18 - 20 พฤษภาคม พ.ศ. 2560
หนึ่งในประเด็นสำคัญซึ่งนักวิชาการจากภูมิภาคอาเซียนภาคพื้นทวีป (Mainland ASEAN) เห็นพ้องต้องกันก็คือ งานวิจัยที่จะดำเนินต่อไปในอนาคตคงต้องเป็นงานวิจัยที่ค้นคว้าและเสนอแนะนโยบายร่วมกันในระดับภูมิภาค ทั้งนี้เพราะหากต่างคนต่างทำเหมือนเช่นที่เคยปฏิบัติกันมา นโยบายของประเทศหนึ่งอาจส่งผลกระทบภายนอกทางด้านลบ (Negative Externality) ต่อประเทศเพื่อนบ้านได้ เพราะแต่ละประเทศในอาเซียนภาคพื้นทวีปไม่ได้อยู่โดดเดี่ยวในจักรวาล หากแต่มีพื้นที่ติดต่อกัน ใช้แม่น้ำร่วมกัน นั่นคือแม่น้ำโขง ใช้ทรัพยากรต่างๆ ร่วมกัน และมีผู้คนที่หลากหลาย แต่ก็มีความใกล้ชิดกันในทางสังคมและวัฒนธรรม
ดังนั้นนโยบายของประเทศหนึ่งส่งผลกระทบต่อประเทศเพื่อนบ้านอื่นๆ อย่างแน่นอนทั้งในทางลบและในทางบวก โดยเฉพาะในทางบวก หากที่การวางนโยบายร่วมกันอย่างจริงจัง โมเมนตัมของการพัฒนาการทางเศรษฐกิจก็จะเกิดความเจริญรุ่งเรืองยิ่งขึ้นในอัตราก้าวหน้า และนั่นหมายถึงผลประโยชน์ร่วมกันในระดับอนุภูมิภาค
อีกประเด็นที่พิจารณากันก็คือ ฐานข้อมูลที่จะใช้วิเคราะห์ในการค้นคว้าทำวิจัยในระดับภูมิภาคยังไม่ครบถ้วน และเท่าที่มีอยู่ก็มีความคลาดเคลื่อนไม่สอดคล้องพ้องกัน ตัวอย่างที่ผู้เขียนพบเองก็เช่น ข้อมูลการเคลื่อนย้ายแรงงาน ตัวเลขในเกือบทุกรายการมีความไม่สอดคล้องพ้องกันในระหว่างประเทศที่เป็นประเทศต้นทาง และประเทศปลายทางที่แรงงานเกิดการเคลื่อนย้าย
ฐานข้อมูลของธนาคารโลก และฐานข้อมูลขององค์กรแรงงานระหว่างประเทศ (International Labour Organisation: ILO) ก็ให้ตัวเลขที่แตกต่างกันในรายการข้อมูลเดียวกัน หรือแม้แต่ในกรณีของประเทศไทย ถ้าเราอยากรู้ว่าปัจจุบันมีแรงงานต่างด้าวที่อยู่ในประเทศทั้งหมดจำนวนเท่าใด ก็ดูเหมือนจะไม่มีใครสามารถให้ข้อมูลได้อย่างถูกต้องชัดเจน
แน่นอนครับว่าประเทศไทยต้องพึ่งพิงทรัพยากรมนุษย์จากประเทศเพื่อนบ้าน ทั้งแรงงานฝีมือ กึ่งฝีมือ และไร้ฝีมือ เขตเศรษฐกิจพิเศษหลายๆ แห่งของไทยและเพื่อนบ้าน รวมทั้งระเบียงเศรษฐกิจตะวันออก (Special Eastern Economic Corridor) ความหวังใหม่ในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยให้หลุดพ้นจากกับดักของการเป็นประเทศรายได้ระดับกลาง ต่างก็หวังจะใช้ทรัพยากรบุคคลจากประเทศเพื่อนบ้านเหล่านี้ แต่การวางแผนธุรกิจและการวางนโยบายจะไม่มีความถูกต้องแม่นยำเลย หากวางแผนอยู่บนฐานข้อมูลที่ผิดพลาด
เมื่อฐานข้อมูลที่มีอยู่มีความผิดพลาด ก็คงเป็นหน้าที่ของนักเศรษฐศาสตร์อย่างพวกเราครับที่ต้องช่วยกัน ในกรณีของการเคลื่อนย้ายแรงงานนั้น ปัจจุบัน ศูนย์เศรษฐกิจระหว่างประเทศ คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาฯ และศูนย์อาเซียนศึกษา จุฬาฯ กำลังทำงานวิจัยร่วมกับนักวิจัยจากประเทศเพื่อนบ้านในภูมิภาคอาเซียนภาพพื้นทวีป ไม่ว่าจะเป็น Economic Research Institute for Trade แห่ง สปป.ลาว, Yangon University of Economics แห่งเมียนมา, Vietnam Academy of Social Science ณ กรุงฮานอย ประเทศเวียดนาม และนักวิชาการจาก Saitama University ประเทศญี่ปุ่น กำลังเร่งทำงานวิจัยหัวข้อ Human Resource Landscape in Mainland ASEAN กันอยู่ครับ
งานวิจัยโครงการนี้จะบอกเล่าถึงสถานการณ์แรงงานและทรัพยากรมนุษย์ในอาเซียนภาคพื้นทวีป 5 ประเทศไทยคือ ไทย กัมพูชา เมียนมา สปป.ลาว และเวียดนาม สถานการณ์การเคลื่อนย้ายแรงงานและข้อตกลงของประชาคมอาเซียนที่เกี่ยวข้อง
[caption id="attachment_150246" align="aligncenter" width="503"]
และที่สำคัญที่สุดคือคณะผู้วิจัยจะจัดทำฐานข้อมูลแรงงานและการเคลื่อนย้ายแรงงานในอาเซียนภาคพื้นทวีปขึ้น เพื่อให้เป็นข้อมูลที่ถูกต้อง แม่นยำ สามารถนำไปใช้ในการทำงานวิจัยและการวางแผน วางนโยบายต่อไปได้อย่างถูกต้อง และเพื่อให้ทุกภาคส่วนสามารถนำฐานข้อมูลนี้ไปใช้ได้อย่างสะดวกที่สุด เราจะทำฐานข้อมูลนี้บน Microsoft Excel และมีคู่มือการใช้งาน 3 ภาษา นั่นคือ ภาษาไทย ภาษาอังกฤษ และภาษาญี่ปุ่น รวมทั้งจะมีการแสดงตัวอย่างการใช้ฐานข้อมูลนี้ในแบบจำลองเศรษฐมิติ (Econometric Model) และแบบจำลองวิเคราะห์ดุลยภาพทั่วไป (Computable General Equilibrium Model: CGE)
ฐานข้อมูล แบบจำลอง และรายวิจัยดังกล่าวคาดว่าจะแล้วเสร็จ และสามารถเปิดให้ทุกภาคส่วนสามารถนำไปใช้ได้ในราวต้นเดือนสิงหาคมนี้ ทั้งนี้เพื่อร่วมเฉลิมฉลอง 2 วาระสำคัญนั่นคือ 100 ปีแห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และ 50 ปีการก่อตั้งสมาคมประชาชาติแห่งเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ (ASEAN)
จากหนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ปีที่ 37 ฉบับที่ 3,262 วันที่ 18 - 20 พฤษภาคม พ.ศ. 2560
