เปิดหนังสือ ศอ.บต. ที่มา ธรรมนัส ตั้ง คกก.สอบ “หักหัวคิว” โคบาลชายแดนใต้

วันนี้ (29 มกราคม 2567) ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ภายหลัง ร.อ.ธรรมนัส พรหมเผ่า รมว.เกษตรและสหกรณ์ สั่งตั้งคณะกรรมการตรวจสอบข้อเท็จจริงกรณีมีเรื่องร้องเรียนการจัดซื้อพันธุ์แม่โคพื้นเมืองของเกษตรกรในจังหวัดปัตตานี ในโครงการโคบาลชายแดนใต้นั้น

แหล่งข่าวจากกระทรวงเกษตรและสหกรณ์เปิดเผยว่า สาเหตุดังกล่าวเนื่องจาก ศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) ได้ทำหนังสือไปถึง ร.อ.ธรรมนัส โดยหนังสือดังกล่าวระบุว่า 

ชี้แจงข้อเท็จจริง กรณี โครงการโคบาลชายแดนใต้ พบแม่พันธุ์วัวไม่ตรงกับสัญญาและคุณลักษณะเฉพาะไม่ตรงตามที่กำหนด พร้อมเสนอ กรมปศุสัตว์ปรับปรุงคู่มือการดำเนินงานให้สอดรับวิถีชีวิตการประกอบอาชีพของประชาชนในพื้นที่

จากกรณีมีการนำเสนอข่าว โครงการโคบาลชายแดนใต้ พบแม่พันธุ์วัวไม่ตรงกับสัญญาและคุณลักษณะเฉพาะไม่ตรงตามที่กำหนด จึงทำให้เกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการโคบาลชายแดนใต้ ในโครงการนำร่อง เริ่มกังวลใจ

เนื่องจากจำเป็นต้องขายวัวสภาพที่ไม่สมบูรณ์จึงได้ราคาที่ต่ำกว่าเกณฑ์หลายเท่า หากปล่อยให้ตายก็จะขาดทุน ส่วนวัวที่เหลืออยู่ มีค่าใช้จ่ายทั้งอาหารและยารักษาโรค เพราะแม่พันธุ์วัวที่ได้รับการส่งมอบ 50 ตัวต่อกลุ่ม น้ำหนักไม่ได้ตามเกณฑ์ที่สัญญาไว้ และบางตัวติดโรค

ขณะเดียวกัน เกษตรกรที่จะเข้าร่วมโครงการฯ ในระยะที่ 2 ที่ตั้งเป้าจะขยายเป็น 400 กลุ่ม เริ่มไม่มั่นใจจะเข้าร่วมโครงการดังกล่าว

คอกกลางแคบ-ไม่ได้มาตรฐาน

ทั้งนี้ ผลจากการดำเนินการในระยะนำร่องตั้งแต่เมษายน 2566 เป็นต้นมา มีกลุ่มวิสาหกิจชุมชนเข้าร่วมโครงการในระยะนำร่องแล้ว จำนวน 47 กลุ่ม (ร้อยละ 78.33) เบิกจ่ายสินเชื่อกองทุนสงเคราะห์เกษตรกร จำนวน 37,601,700 บาท (ร้อยละ 40.43) และได้ดำเนินการก่อสร้างโรงเรือนพร้อมลานปล่อย (คอกกลางประจำหมู่บ้าน) จำนวน 40 หลัง (ร้อยละ 66.67)

จัดซื้อแม่โคพันธุ์พื้นเมือง กลุ่มละ 50 ตัว จำนวน 1,150 ตัว (ร้อยละ 38.33) จัดทำแปลงพืชอาหารสัตว์ กลุ่มละ 10 ไร่ จำนวน 780 ไร่ (ร้อยละ 65.00) แต่ยังไม่มีการจัดจ้างเจ้าหน้าที่ฟาร์มซึ่งเป็นสมาชิกขององค์กรเกษตรกร สำหรับดูแลแม่โคในคอกกลาง 

และจากลงพื้นที่ติดตามการดำเนินการของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน พบว่า คอกกลางตามแบบในโครงการแคบไม่เหมาะสมกับการพักฟื้นของโคแม่พันธุ์พื้นเมือง

เกษตรกรไม่ชอบการเลี้ยงโคแม่พันธุ์พื้นเมืองในคอกกลาง เนื่องจากจัดการดูแลโคแม่พันธุ์พื้นเมืองให้ทั่วถึงทำได้ยาก จึงแยกกันนำไปเลี้ยงในสวนปาล์มน้ำมันของตนเอง เกษตรกรส่วนใหญ่ไม่มีการทำแปลงหญ้าที่ชัดเจน อาหารเลี้ยงโคแม่พันธุ์พื้นเมืองยังไม่สมบูรณ์ จึงทำให้โคแม่พันธุ์พื้นเมืองทรุดโทรม อ่อนแอ และตายบางส่วน และพื้นที่จัดคอกกลางบางส่วนอยู่ในเขตพื้นที่สงวน ซึ่งไม่สอดรับกับหลักเกณฑ์คู่มือในโครงการ จึงทำให้ไม่สามารถเบิกจ่ายเงินได้

ปรับคู่มือ โคบาลชายแดนใต้ เฟสสอง

ในการนี้ ศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) ในฐานะฝ่ายเลขานุการคณะกรรมการยุทธศาสตร์ด้านการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ (กพต.) จึงมีข้อเสนอการดำเนินการกิจกรรมโคบาลชายแดนใต้ ภายใต้โครงการเมืองปศุสัตว์ภายใต้กรอบระเบียงเศรษฐกิจฮาลาลจังหวัดชายแดนภาคใต้ ระยะ 7 ปี (พ.ศ. 2565-2571) ระยะที่ 2

เพื่อพิจารณามอบหมายกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดยกรมปศุสัตว์ปรับปรุงคู่มือการดำเนินงานให้สอดรับวิถีชีวิตการประกอบอาชีพของประชาชนในพื้นที่ และแก้ไขข้อจำกัดการดำเนินงานในระยะนำร่อง ในประเด็น ดังต่อไปนี้

• ประเด็นที่ 1 เกษตรกรในฐานะผู้กู้ สามารถพิจารณาคัดเลือกคู่ค้า ในการทำสัญญาซื้อ-ขาย เพื่อจัดหาแม่โคพื้นเมืองพันธุ์ดีตามโครงการ 

ทั้งนี้ ในการจัดแม่โคพื้นเมืองพันธุ์ดี เพื่อให้ได้หลักประกันว่า เป็นแม่พันธุ์ที่จัดซื้อนั้น สามารถให้กำเนิดลูกวัวได้ ดังนั้น ควรจัดหาหรือกำหนดแม่โคพื้นเมืองพันธุ์ดีที่มีลูกติดเป็นลำดับแรก เพื่อให้เกษตรกรผู้กู้มั่นใจในความสามารถของแม่พันธุ์ที่สามารถตั้งครรภ์และให้กำเนิดลูกวัวได้ 

โดยในกระบวนการตรวจตรวจรับ เห็นควรให้สถาบันวิชาการที่มีผู้เชี่ยวชาญ ตัวแทนเกษตรกรผู้เลี้ยงโค และตัวแทนสมาชิกกลุ่มที่ทำการกู้ มีส่วนร่วมในกระบวนการพิจารณา

• ประเด็นที่ 2 ให้สมาชิกกลุ่ม สามารถแยกนำแม่พันธุ์โคพื้นเมืองไปเลี้ยงในพื้นที่ของตนเอง ซึ่งเป็นที่ที่มีอาหารสมบูรณ์และต้องปลอดภัยต่อสุขภาพสัตว์ได้รายละ 5 ตัว
• ประเด็นที่ 3 เกษตรกรสามารถผสมพันธุ์โคแม่พันธุ์พื้นเมือง โดยใช้พ่อพันธุ์ หรือน้ำเชื้อสายพันธุ์ที่ตนเองประสงค์และสะดวกทันท่วงทีกับการเป็นสัตว์ของโคแม่พันธุ์พื้นเมืองได้ ทั้งนี้ ต้องเป็นสายพันธุ์ที่มีตลาดรองรับแน่นอน
• ประเด็นที่ 4 ให้ใช้พื้นที่คอกกลาง เป็นคอกสำหรับการขุนลูกที่โคแม่พันธุ์พื้นเมืองคลอด และเป็นไปตามมาตรฐานที่กรมปศุสัตว์กำหนด
• ประเด็นที่ 5 วงเงินกู้หมวดกิจกรรมการจ้างแรงงาน เพื่อดูแลโคแม่พันธุ์พื้นเมืองในคอกกลาง สามารถปรับเปลี่ยนเป็นเงินทุนหมุนเวียนได้ หากยังไม่มีการขุนโคในคอกกลาง

ทั้งนี้ ทาง ศอ.บต. ได้จัดทำข้อเสนอไปยังปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์เพื่อขอให้มีการปรับปรุงคู่มือการให้เงินกองทุนจากกองทุนสงเคราะห์เกษตรกร

โดยมีเรื่องสำคัญที่จะต้องปรับปรุงตามปัญหาและผลกระทบที่เกิดขึ้นแก่ประชาชน อาทิ เอกสารสิทธิที่ดินทำกินที่จำเป็นตามกำหนดในคู่มือ ยังไม่สอดคล้องกับข้อปฏิบัติจริงในพื้นที่ การพัฒนาศูนย์ผลิตอาหารสัตว์หรือฟรีตเซ็นเตอร์ซึ่งเป็นความจำเป็นเร่งด่วนสำหรับประชาชนในพื้นที่ เนื่องจากยังไม่สามารถผลิตอาหารสัตว์ด้วยตนเองได้ ปัญหาการตรวจรับแม่วัวที่ไม่ได้รับมาตรฐานตามที่คู่มือกำหนด