แกะรอยเส้นทางเงิน-ไทม์ไลน์ หักหัวคิว โคบาลชายแดนใต้

ร้อนถึง “ร.อ.ธรรมนัส พรหมเผ่า” เจ้ากระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ต้องตั้งคณะกรรมการตรวจสอบข้อเท็จจริงโครงการโคบาลชายแดนใต้ด่วน

โครงการโคบาลชายแดนใต้ ได้รับการอนุมัติจากคณะรัฐมนตรี (ครม.) ให้จัดสรรเงินจากองทุนสงเคราะห์เกษตรกรในการดำเนินการ จำนวน 1,566 ล้านบาท 

ปัจจุบันอยู่ใน "ระยะนำร่อง" ให้กับกลุ่มวิสาหกิจโคไทย 60 กลุ่ม เกษตรกร 600 ราย แม่โคพื้นเมือง 3,000 ตัว ตัวละ “ไม่เกิน” 17,000 บาท จนนำมาสู่ปัญหา “ไม่ตรงปก” 

“ต้นเรื่อง” มาจากการประชุมคณะกรรมการยุทธศาสตร์ด้านการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ (กพต.) ครั้งที่ 2/2564 ที่มีพล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกรัฐมนตรีนั่ง "หัวโต๊ะ" 

เมื่อวันที่ 15 กรกฎาคม 2564 มีมติเห็นชอบใน “หลักการ” และ “กรอบวงเงิน” โครงการเมืองปศุสัตว์ภายใต้กรอบระเบียงเศรษฐกิจฮาลาลจังหวัดชายแดนภาคใต้ ตั้งแต่ปีงบประมาณ พ.ศ.2565-2569 (รวม 5 ปี) ส่งเสริมการเลี้ยงโคเป็นกิจการนำร่อง

โดยมอบหมายให้ ศอ.บต. กระทรวงเกษตรฯ กรมปศุสัตว์ กรมส่งเสริมการเกษตร กรมวิชาการเกษตร กรมตรวจบัญชีสหกรณ์ รับผิดชอบ 

นอกจากนี้ยังอนุมัติกรอบวงเงิน 700 ล้านบาท เพื่อให้หน่วยงานรับผิดชอบได้ใช้เป็นกรอบในการขอรับการจัดสรรงบประมาณประจำปี หรืองบประมาณแหล่งอื่น ๆ เพื่อขับเคลื่อนโครงการให้เกิดผลเป็นรูปธรรม 

โดย “กนกรัตน์ ขุนทอง” ที่ปรึกษาสำนักงบประมาณ แทนผู้อำนวยการสำนักงบประมาณ กรรมการ กพต. เสนอความเห็นและข้อเสนอแนะว่า 

“เนื่องจากเป็นโครงการที่มีลักษณะเป็นการผูกพันหลายปีงบประมาณจึงควรเสนอแนะครม.พิจารณาให้ความเห็นชอบในหลักการก่อน”  

หลังจากนั้นเป็นต้นมา ศอ.บต.และกระทรวงเกษตรฯ 2 หน่วยงานหลักที่ทำหน้าที่ขับเคลื่อนโครงการได้เดินหน้าประชุมจัดทำแผนงาน-เค้าโครงการอย่างต่อเนื่อง 

โดยในวันที่ 11 พฤษภาคม 2565 ศอ.บต. ก.เกษตรฯ โดยกรมปศุสัตว์สภาเกษตรแห่งชาติ เห็นชอบขับเคลื่อนกิจกรรมโคบาลฯ ผ่านการขอรับการสนับสนุนเงินกองทุนฯ

วันที่ 24 พฤษภาคม 2565 ศอ.บต. ก.เกษตรฯ โดยสำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัด 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ สภาเกษตรจังหวัด 5 จังหวัด เห็นชอบ “ร่างกิจกรรมโคบาลชายแดนใต้ ภายใต้โครงการเมืองปศุสัตว์ ภายใต้กรอบระเบียงเศรษฐกิจฮาลาลจังหวัดชายแดนภาคใต้ (พ.ศ.2565-2571)”  

ต่อมาที่ประชุม กพต. ครั้งที่ 3/2565 เมื่อวันที่ 8 มิถุนายน 2565 มีมติอนุมัติกิจกรรมโคบาลชายแดนใต้ ภายใต้โครงการเมืองปศุสัตว์ ภายใต้กรอบ “ระเบียงเศรษฐกิจฮาลาล” จังหวัดชายแดนภาคใต้ระยะ 7 ปี (พ.ศ.2565-2571)  โดยมอบหมายให้ ศบ.บต.แจ้งมติ กพต.ให้คณะกรรมการบริหารกองทุนฯ “กันเงิน” ไว้ 

“อภัย สุทธิสังข์” หัวหน้าผู้ตรวจราชการกระทรวงเกษตรฯ (แทน) รมว.เกษตรฯ ให้ความเห็นว่า “ปัจจุบันอยู่ระหว่างขออนุมัติกรอบวงเงินกองทุนฯ วงเงินประมาณ 1,500 ล้านบาท คาดว่าจะคืนทุนและเกิดประโยชน์แบบครบวงจร” 

วันที่ 19 ธันวาคม 2565 กพต. ครั้งที่ 5/2565 มีมติรับทราบความก้าวหน้ากิจกรรมโคบาลฯ ด้านการขอยืมเงินจากกองทุนฯ รมว.เกษตรฯ มอบหมายให้กรมปศุสัตว์ เป็นหน่วยดำเนินการ “ยืมเงิน” วงเงิน 1,547.32 ล้านบาท

ต่อมาเมื่อวันที่ 15 ธันวาคม 2565 คณะกรรมการกองทุนฯ มีมติเห็นชอบให้ใช้เงินกองทุนฯ

วันที่ 20 ธันวาคม 2565 คณะกรรมการสงเคราะห์เกษตรประชุม ครั้งที่ 8/2565 มีมติเห็นชอบอนุมัติโครงการโคบาลชายแดนใต้ วงเงิน 1,566.20 ล้านบาท โดยให้กรมปศุสัตว์รายงานความก้าวหน้าโครงการฯ ทุกรายไตรมาส 

วันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2566 กพต. ครั้งที่ 1/2566 มีมติรับทราบรายงานความก้าวหน้ากิจกรรมโคบาลฯ ด้านงบประมาณ กระทรวงเกษตรฯ ได้เสนอเรื่องขออนุมัติจัดสรรเงินจากกองทุนฯ จำนวน 1,566.2 ล้านบาท ต่อเลขาธิการครม. เพื่อเรียนนายกรัฐมนตรีเสนอครม.ต่อไป ขณะนี้อยู่ระหว่างการแจ้งเวียนรับทราบความคิดเห็นของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

โดย “นิพนธ์ บุญญามณี” ที่ปรึกษารมว.พาณิชย์ แทนรมว.พาณิชย์ กรรมการ กพต. ให้ความเห็นในที่ประชุม ว่า 

“เห็นควรให้กระทรวงเกษตรฯ พิจารณากิจกรรมต้นน้ำ คือ การส่งเสริม/จัดหาพ่อพันธุ์แม่พันธุ์โคในพื้นที่ ที่สามารถส่งต่อให้เกษตรกรสามารถดำเนินกิจกรรมได้ตลอดห่วงโซ่ โดยใช้พันธุ์โคในพื้นที่ สามารถดำเนินกิจกรรมตามห่วงโซ่คุณค่าแบบครบวงจรและต่อเนื่อง” 

“เป็นที่มา” ของการประชุม ครม. วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2566  มีมติเห็นชอบจัดสรรเงินกองทุนสงเคราะห์เกษตรกรโครงการโคบาลชายแดนใต้ ของกรมปศุสัตว์ วงเงินรวมทั้งสิ้น 1,566.2 ล้านบาท แบ่งออกเป็น จำนวน 1,550 ล้านบาท และเงินจ่ายขาด จำนวน 16.2 ล้านบาท อัตราดอกเบี้ยร้อยละ 0 ระยะเวลา 7 ปี นับตั้งแต่กรมปศุสัตว์ได้รับเงินยืมจากกองทุนสงเคราะห์เกษตรกร

“ศอ.บต.” ให้ข้อสังเกตแบบมติครม.อนุมัติจัดสรรเงินกองทุนฯ ว่า เห็นสมควรให้ก.เกษตรฯ ดำเนินการตามมติและแนวทางการปฏิบัติที่ กพต.กำหนดไว้อย่างเคร่งครัด

รวมทั้ง ประสานงานร่วมกับ ศอ.บต.อย่างจริงจังและต่อเนื่อง เพื่อให้การทำงานบรรลุวัตถุประสงค์ตามเป้าหมายที่กำหนดสร้างการยอมรับและการมีส่วนร่วมจากประชาชนด้วยกระบวนการทำงานที่มีความโปร่งใส เป็นธรรม ตรวจสอบได้และเกิดประโยชน์แก่ประชาชนอย่างแท้จริง

“หากจะดำเนินการปรับปรุงกลไก แนวทางและขั้นตอนการปฏิบัติงานใดใด ขอให้พิจารณาหารือร่วมกับ ศอ.บต.เพื่อให้ได้ข้อยุติและเสนอคณะอนุกรรมการและ กพต.พิจารณา และรายงาน กพต.เพื่อทราบ และ/หรือแก้ไขปัญหาและอุปสรรคต่อไป”

ขณะที่ “สภาพัฒน์” เสนอแนะว่า การจัดหาพันธุ์แม่โคโดยควบคุมและติดตามอย่างใกล้ชิดเพื่อให้เป็นไปตามแผนจัดหาแม่โคพันธุ์พื้นเมือง 

“รวมทั้งตรวจสอบตรวจรับให้ถูกต้องตามคุณลักษณะเฉพาะที่กำหนดควบคุมกำกับดูแลระบบการจัดการฟาร์มและการเลี้ยงโคเนื้อให้ได้คุณภาพ” 

กระบวนการคัดเลือกเกษตรกรนำร่อง ควรประเมินความพร้อมของพื้นที่และกลุ่มเกษตรกร ประสบการณ์ของผู้เลี้ยง และมีกระบวนการคัดเลือกที่โปร่งใส เป็นธรรมตามคุณสมบัติที่กำหนด 

ด้านสำนักงบประมาณเสนอว่า เพื่อให้การดำเนินโครงการเป็นไปได้ความเรียบร้อนและมีประสิทธิภาพขอให้กระทรวงเกษตรฯ ปฏิบัติตามขั้นตอนของกฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับและมติครม.ให้ถูกต้องครบถ้วน 

“กำกับดูแลและติดตามการดำเนินการของกรมปศุสัตว์ หน่วยงานสนับสนุนให้มีการบูรณาการกันอย่างมีประสิทธิภาพ เป็นไปตามเงื่อนไขและวัตถุประสงค์ของโครงการกำกับดูแลการชำระคืนเงินจากเกษตรกรตามระยะเวลากำหนดอย่างเคร่งครัด”

เส้นเงิน-ไทม์ไลน์ ยืมเงินกองทุนฯ 1.5 พันล้าน 

สำหรับเส้นทาง-ไทม์ไลน์ การขออนุมัติเงินกองทุนสงเคราะห์เกษตรการ เพื่อดำเนินโครงการ "โคบาลชายแดนใต้" ของกรมปศุสัตว์ จำนวน 1,566.2 ล้านบาท ตั้งแต่ “ต้นเรื่อง” จนถึงวันที่ครม.มีมติอนุมัติ จนเป็นที่มาของกลิ่นไม่ชอบมาพากลว่ามีการ “หักหัวคิว” จากเกษตรกรในการซื้อแม่พันธุ์โคหรือไม่ 

• วันที่ 15 กรกฎาคม 2564 กพต. ครั้งที่ 2/2564 มีมติเห็นชอบหลักการ-กรอบวงเงิน โครงการเมืองปศุสัตว์ ฯ ปีงบประมาณ พ.ศ.2565-2569 
• วันที่ 11 พฤษภาคม 2565 ศอ.บต. ก.เกษตรฯ กรมปศุสัตว์ สภาเกษตรแห่งชาติ เห็นชอบขับเคลื่อนกิจกรรมโคบาลฯ ผ่านเงินกองทุนฯ 
• วันที่ 24 พฤษภาคม 2565 ศอ.บต. ก.เกษตรฯ สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัด 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ สภาเกษตรจังหวัด 5 จังหวัด เห็นชอบ “ร่างกิจกรรมโคบาลชายแดนใต้ฯ”
• วันที่ 8 มิถุนายน 2565 กพต. ครั้งที่ 3/2565 มีมติอนุมัติกิจกรรมโคบาลชายแดนใต้ ฯ
• วันที่ 15 ธันวาคม 2565 คณะกรรมการกองทุนฯ มีมติเห็นชอบให้ใช้เงินกองทุนฯ 
• วันที่ 19 ธันวาคม 2565 กพต. ครั้งที่ 5/2565 มีมติรับทราบ รมว.เกษตรฯ มอบกรมปศุสัตว์ “ยืมเงิน” 1,547.32 ล้านบาท 
• วันที่ 20 ธันวาคม 2565 คณะกรรมการสงเคราะห์เกษตรประชุม ครั้งที่ 8/2565 เห็นชอบ วงเงิน 1,566.20 ล้านบาท โดยให้กรมปศุสัตว์รายงานความก้าวหน้า ทุกรายไตรมาส
• วันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2566 กพต. ครั้งที่ 1/2566 มีมติรับทราบรายงานความก้าวหน้ากิจกรรมโคบาลฯ ก.เกษตรฯ ขออนุมัติเงินกองทุนฯ 1,566.2 ล้านบาท ต่อเลขาธิการครม.
• วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2566 ครม. มีมติเห็นชอบจัดสรรเงินกองทุนฯ 1,566 ล้านบาท