thansettakij
thansettakij
ดัชนีค้าปลีก ต.ค. 69 พุ่ง 53.3 จุด สะท้อนการเติบโตกระจุกตัวแบบ K-Shaped

ดัชนีค้าปลีก ต.ค. 69 พุ่ง 53.3 จุด สะท้อนการเติบโตกระจุกตัวแบบ K-Shaped

22 พ.ย. 69 | 02:39 น.
อัปเดตล่าสุด :22 พ.ย. 69 | 02:40 น.

ดัชนี RSI เดือนต.ค. 2569 พุ่งขึ้น 53.3 จุด จากอุปสงค์ฉุกเฉินซ่อมแซมหลังน้ำท่วมในกรุงเทพฯ-ปริมณฑล ขณะที่กำลังซื้อที่แท้จริงของภาคตะวันออกเฉียงเหนือลดลงต่ำสุด สะท้อนภาพการเติบโตแบบกระจุกตัวหรือ K-Shaped Recovery อย่างชัดเจน

การปรับตัวเพิ่มขึ้นของดัชนีความเชื่อมั่นผู้ประกอบการค้าปลีก (Retail Sentiment Index: RSI) ประจำเดือน ต.ค. 2569 ที่พุ่งขึ้น 5.3 จุด จนยืนเหนือระดับ 50 จุดสำเร็จ ไม่ได้สะท้อนการฟื้นตัวของกำลังซื้อรากหญ้าหรือเศรษฐกิจฐานรากอย่างยั่งยืน หากแต่เป็นผลกระทบชั่วคราวจากแรงซื้อฟื้นฟูอุทกภัยและฤดูกาลท่องเที่ยวปลายปี ซึ่งตอกย้ำปัญหาความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจระหว่างภูมิภาคและหมวดธุรกิจอย่างมีนัยสำคัญ

เจาะตัวเลข ต.ค.2569: การเติบโตชั่วคราวบนความระมัดระวัง

การเคลื่อนไหวของดัชนี RSI เดือน ต.ค. 2569 ปรับตัวเพิ่มขึ้น 5.3 จุด จากระดับ 48.0 จุดในเดือนก่อนหน้า ขยับขึ้นมาอยู่ที่ระดับ 53.3 จุด ซึ่งถือเป็นการกลับมายืนเหนือเส้นเกณฑ์มาตรฐาน 50 จุดได้เป็นครั้งแรกในรอบหลายเดือน อย่างไรก็ตาม เมื่อวิเคราะห์โครงสร้างภายในของดัชนีอย่างละเอียด

ดัชนีค้าปลีก ต.ค. 69 พุ่ง 53.3 จุด สะท้อนการเติบโตกระจุกตัวแบบ K-Shaped

จะพบว่าการปรับตัวดีขึ้นดังกล่าวนั้นไม่ได้สะท้อนถึงการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจที่มั่งคั่งหรือแข็งแกร่งโดยธรรมชาติ (Organic Growth) หากแต่เป็นปรากฏการณ์การเติบโตแบบกระจุกตัว หรือ “K-Shaped Recovery” ที่มีแรงขับเคลื่อนหลักมาจากปัจจัยหนุนชั่วคราวและอุปสงค์ฉุกเฉินในบางพื้นที่และบางหมวดสินค้าเท่านั้น

เมื่อพิจารณาดัชนีชี้วัดพฤติกรรมการจับจ่ายของผู้บริโภคใน 3 มิติหลัก พบภาพการเติบโตที่สวนทางกันอย่างชัดเจน โดยดัชนีความเชื่อมั่นต่อยอดขายสาขาเดิม (SSSG) ปรับตัวเพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดดถึง 9.4 จุด จาก 47.0 จุดในเดือน ก.ย. สู่ระดับ 56.4 จุดในเดือน ต.ค. สอดคล้องกับดัชนีความถี่ในการเข้าใช้บริการ (Frequency of Shopping) ที่ขยับเพิ่มขึ้น 3.9 จุด จาก 48.2 จุด สู่ระดับ 52.1 จุด (หรือเพิ่มขึ้น 5.9 จุด เมื่อเปรียบเทียบกับฐาน 46.2 จุดในเดือนก่อน)

ทว่าดัชนีมูลค่าการใช้จ่ายต่อครั้ง หรือขนาดตะกร้าสินค้า (Spending Per Bill / Basket Size) กลับขยับเพิ่มขึ้นเพียง 0.6 จุด จาก 50.8 จุด มาอยู่ที่ 51.4 จุดเท่านั้น พฤติกรรมดังกล่าวชี้ให้เห็นว่า ผู้บริโภคมีการเดินทางออกมาซื้อสินค้าบ่อยครั้งขึ้นจากความจำเป็นเร่งด่วนหลังภัยพิบัติ แต่ยังคงระมัดระวังการใช้จ่ายต่อบิลอย่างเข้มงวด เน้นการซื้อสินค้าจำเป็นและอาศัยโปรโมชั่นกระตุ้นเป็นหลัก โดยไม่ได้เกิดจากรายได้สุทธิที่เพิ่มขึ้นแต่อย่างใด

หากมองสถิติย้อนหลังในปี 2567 ที่ดัชนี SSSG ขยับจาก 36.9 จุดในเดือน ก.ย. ขึ้นมาอยู่ที่ 56.3 จุดในเดือน ต.ค. และในปี 2568 ที่ปรับจาก 29.6 จุด ขึ้นมาที่ 49.4 จุด ขณะเดียวกันเมื่อพิจารณาดัชนีความเชื่อมั่นในอีก 3 เดือนข้างหน้า พบว่าขยับเพิ่มขึ้นเพียง 1.2 จุดเท่านั้น จาก 54.5 จุด เป็น 55.7 จุด ตัวเลขนี้สะท้อนชัดเจนว่า ผู้ประกอบการไม่ได้มีความมั่นใจต่อภาวะเศรษฐกิจมหภาคอย่างเบ็ดเสร็จ แต่เป็นเพียงความหวังตามฤดูกาล (Seasonal Expectation) ที่ถูกประคองไว้ด้วยปฏิทินเทศกาลปลายปี ซึ่งผู้ประกอบการยังคงดำเนินธุรกิจด้วยความระมัดระวังสูงสุด

ดัชนีค้าปลีก ต.ค. 69 พุ่ง 53.3 จุด สะท้อนการเติบโตกระจุกตัวแบบ K-Shaped

ปัจจัยหนุนเฉพาะกิจ: อุปสงค์ฉุกเฉินและแรงส่ง Golden Week

เบื้องหลังการพุ่งขึ้นของดัชนี RSI ในเดือน ต.ค. เกิดจากแรงหนุนชั่วคราว 2 ประการหลัก ประการแรก คือ อุปสงค์ฉุกเฉินหลังวิกฤตภัยพิบัติ (Disaster Recovery Demand / Emergency Demand) จากสถานการณ์น้ำท่วมขังในเขตกรุงเทพฯ ปริมณฑล และภาคกลาง ช่วงปลายเดือน ก.ย. - ต.ค. ความเสียหายที่เกิดขึ้นทำให้เกิดความจำเป็นบังคับในการซ่อมแซมที่อยู่อาศัย อาคารพาณิชย์ และนิคมอุตสาหกรรม ส่งผลให้เกิดแรงซื้อสินค้าหมวดวัสดุก่อสร้าง อุปกรณ์ซ่อมแซมบ้าน ปั๊มน้ำ อุปกรณ์ไฟฟ้า สีทาบ้าน สุขภัณฑ์ และเคมีภัณฑ์กันซึมอย่างกะทันหัน

ประการที่สอง คือ แรงหนุนจากการฟื้นตัวของภาคนักท่องเที่ยวต่างชาติในช่วง Golden Week ของจีน และการเริ่มต้นฤดูกาลท่องเที่ยว (High Season) ซึ่งช่วยดึงยอดขายในกลุ่มห้างสรรพสินค้า ศูนย์การค้า และสินค้าแฟชั่นไลฟ์สไตล์ในเมืองท่องเที่ยวให้คึกคักขึ้น แรงดึงทั้งสองส่วนนี้ไม่ได้เกิดจากกำลังซื้อรากหญ้าหรือดีมานด์ตามธรรมชาติ (Organic Demand) แต่อย่างใด

ความเหลื่อมล้ำรายพื้นที่: กำลังซื้ออีสานทรุด

วิเคราะห์ดัชนีความเชื่อมั่นแยกตามภูมิภาค ยิ่งตอกย้ำภาพความเหลื่อมล้ำรายพื้นที่อย่างเด็ดขาด กรุงเทพฯ และปริมณฑล ซึ่งมีสัดส่วนมูลค่าผลิตภัณฑ์ภูมิทัศน์ (GPP) ภาคค้าปลีก ค้าส่ง และบริการสูงถึง 43% ของประเทศ เป็นพื้นที่เติบโตก้าวกระโดดจากทั้งแรงซื้อซ่อมแซมบ้านและนักท่องเที่ยวต่างชาติที่เข้ามาจับจ่ายในห้างสรรพสินค้าและซูเปอร์มาร์เก็ต เช่นเดียวกับภาคกลางและภาคตะวันออกที่ดัชนีขยับดีขึ้นชัดเจน

โดยภาคกลางได้รับอานิสงส์จากการซ่อมแซมอาคารและนิคมอุตสาหกรรมหลังน้ำลด ซึ่งกลุ่มผู้บริโภคในเขตเมืองเศรษฐกิจภาคกลางมีสภาพคล่องและการเข้าถึงสินเชื่อดีกว่า จึงสามารถตัดสินใจซื้อสินค้าฟื้นฟูได้ทันทีโดยไม่ชะลอการตัดสินใจ ส่วนภาคตะวันออกได้รับแรงส่งเพิ่มเติมจากการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานในพื้นที่ EEC และการรีโนเวทภาคบริการท่องเที่ยวรับไฮซีซั่น

ภาคเหนือ ดัชนีทรงตัวใกล้เคียงเกณฑ์ 50 จุด สะท้อนการประคองตัวได้ดีกว่าภูมิภาคอื่น โดยได้รับอานิสงส์จากการเริ่มต้นฤดูท่องเที่ยวฤดูหนาว และการซ่อมแซมเมืองหลังอุทกภัยในพื้นที่ภาคเหนือตอนบนช่วงเดือน ส.ค. - ก.ย. มาช่วยชดเชยกำลังซื้อสินค้าทั่วไปที่ยังอ่อนแอ

ด้านภาคใต้ ดัชนีย่อตัวลงเล็กน้อยจากเดือนก่อน แม้เมืองท่องเที่ยวหลักอย่างภูเก็ต กระบี่ และสมุย จะได้รับผลบวกจากนักท่องเที่ยวต่างชาติ แต่พื้นที่เกษตรกรรมนอกเขตเมืองกลับถูกกดดันจากมรสุมฝนตกชะลอ และความผันผวนของราคาพืชผลเกษตรอย่างยางพาราและปาล์มน้ำมัน

ดัชนีค้าปลีก ต.ค. 69 พุ่ง 53.3 จุด สะท้อนการเติบโตกระจุกตัวแบบ K-Shaped

สำหรับภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (อีสาน) ถือเป็นภูมิภาคที่เผชิญวิกฤตหนักที่สุด โดยดัชนีดิ่งลงต่ำกว่าเกณฑ์ 50 จุดอย่างชัดเจน เนื่องจากภาคเกษตรกรรม (ข้าวเปลือก ยางพารา มันสำปะหลัง) เผชิญปัญหาราคาตกต่ำ ประกอบกับอุทกภัยในภาคอีสานส่งผลกระทบในลักษณะ “ความสูญเสียที่ไม่เกิดแรงซื้อซ่อมแซม” (Loss without Recovery Spending) ทำลายผลผลิตและสภาพคล่องของเกษตรกรทันที ประชาชนจึงต้องชะลอการใช้จ่ายทุกประเภท

เมื่อบวกกับภาระหนี้สินครัวเรือนที่สูงและสินเชื่อตึงตัว ทำให้ธุรกิจค้าปลีกฐานราก (Traditional Trade) และร้านค้าท้องถิ่นซบเซาหนักที่สุด ขณะที่งบประมาณจัดซื้อจัดจ้างฟื้นฟูโครงสร้างพื้นฐานของภาครัฐเพิ่งเริ่มกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างในเดือนตุลาคม จึงยังไม่สะท้อนสู่ร้านค้าปลีกในพื้นที่อย่างเต็มที่

ภาพสะท้อนรายหมวดธุรกิจ: วัสดุก่อสร้าง ตกแต่ง ซ่อมบำรุงพุ่ง

เมื่อพิจารณาจำแนกตามประเภทร้านค้า 3 กลุ่มหลัก ตามเกณฑ์ประเมินของธนาคารแห่งประเทศไทย พบภาวะการเติบโตที่สวนทางกันอย่างชัดเจน (Divergence) ร้านค้าวัสดุก่อสร้าง ตกแต่ง และซ่อมบำรุง พุ่งสูงขึ้นโดดเด่นที่สุด รับอานิสงส์เต็มจากความจำเป็นเร่งด่วนในการซ่อมแซมที่อยู่อาศัยและอาคารสถานที่หลังอุทกภัย (Urgent & Non-discretionary Demand) ทั้งในเขตกรุงเทพฯ ปริมณฑล ภาคกลาง และภาคเหนือ รวมถึงแรงหนุนจากการลงทุนในพื้นที่ EEC และการเตรียมรับมรสุมในภาคใต้

ห้างสรรพสินค้า ศูนย์การค้า และสินค้าแฟชั่น ปรับตัวเพิ่มขึ้นจากปัจจัยฤดูกาล วันชาติจีน และกำลังซื้อกลุ่มปานกลางถึงบน รวมถึงนักท่องเที่ยวต่างชาติ ตรงกันข้ามกับกลุ่มสินค้าอุปโภคบริโภค (FMCG / ไฮเปอร์มาร์เก็ต ซูเปอร์มาร์เก็ต และร้านสะดวกซื้อ) ที่ดัชนีทรงตัวหรือลดลงในพื้นที่ต่างจังหวัด

แม้จะมีเม็ดเงินจากโครงการสวัสดิการภาครัฐ เช่น โครงการประชารัฐ และโครงการไทยช่วยไทยพลัส เข้ามาช่วยพยุงยอดขายทางอ้อม แต่ยอดซื้อต่อบิล (Basket Size) ยังคงไม่โต เนื่องจากภาระหนี้สินครัวเรือนและความระมัดระวังในการใช้จ่าย

ส่วนกลุ่มร้านอาหารและภัตตาคาร ดัชนีลดลงชัดเจนจากปัญหาฝนตกชะลอยาวนานและน้ำท่วมขังที่เป็นอุปสรรคต่อการเดินทางออกมาทานอาหารนอกบ้าน (Eat-out) ของผู้บริโภค ประกอบกับต้นทุนวัตถุดิบสดและค่าขนส่งที่ปรับตัวสูงขึ้นจากภัยพิบัติในพื้นที่เกษตรกรรม ซึ่งกดดันอัตรากำไรของผู้ประกอบการร้านอาหารอย่างหนัก