ปฏิวัติงบประมาณปี 67 เปิดเผยเงินนอกงบประมาณทุกประเภท-หารายได้ภาครัฐใหม่

วันนี้ (28 กุมภาพันธ์ 2567) รายงานข่าวจากทำเนียบรัฐบาลว่า ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) เมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2567 ที่ผ่านมามีมติรับทราบรายงานผลการศึกษา เรื่อง การจัดทำงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 ของคณะกรรมาธิการศึกษาการจัดทำและติดตามการบริหารงบประมาณ สภาผู้แทนราษฎร 

ทั้งนี้ มอบหมายให้สำนักงบประมาณเป็นหน่วยงานหลักรับรายงานพร้อมทั้งข้อสังเกตของคณะกรรมาธิการฯ ไปพิจารณาร่วมกับกระทรวงการคลัง กระทรวงมหาดไทย สำนักปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี (สำนักงานคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น) สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ สำนักงาน ก.พ. สำนักงบ ก.พ.ร.

เพื่อพิจารณาศึกษาแนวทางและความเหมาะสมของข้อสังเกตดังกล่าวและสรุปผลการพิจารณาหรือผลการดำเนินการเกี่ยวกับเรื่องดังกล่าวในภาพรวม แล้วส่งให้สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ภายใน 30 วัน 

รายงานข่าวจากรัฐสภาแจ้งว่า สำหรับข้อสังเกตในการจัดทำงบประมาณรายจ่ายประจำปีต่อครม. มีทั้งหมด 22 ข้อ ดังนี้   

• ควรใช้กลไกลการพิจารณาปรับลดงบประมาณที่ไม่จำเป็นและไม่สอดคล้องต่อนโยบายรัฐบาล โดยอาศัยกระบวนการพิจารณาของรัฐสภา แทนการปรับปรุงงบประมาณประจำปี เพื่อลดความล่าช้าในการประกาศใช้งบประมาณประจำปี 
• ควรมีกรอบหรือเพดานการตั้งคำของบประมาณสำหรับหน่วยรับงบประมาณเพื่อให้หน่วยรับงบประมาณสามารถจัดทำคำของบประมาณที่สอดคล้องกับการจัดสรรงบประมาณได้ใกล้เคียงที่สุด
• ควรให้ความสำคัญในการจัดทำแผนและเป้าหมายระดับชาติ เพื่อให้สามารถกำหนดกรอบการจัดสรรงบประมาณรายจ่ายประจำปี ให้สอดคล้องต่อแผนและเป้าหมายระดับชาติได้แม่นยำขึ้น และใช้เป็นกรอบงบประมาณรายจ่ายประจำปีสำหรับหน่วยรับงบประมาณต่อไปได้
• ควรเพิ่มความสำคัญและทบทวนกระบวนการขอรับการจัดสรรงบประมาณในโครงการเพื่อขับเคลื่อนการบรรลุเป้าหมายตามยุทธศาสตร์ชาติ (โครงการเรือธง (Flagship))
• ควรทบทวนเหตุผลและความจำเป็นของหน่วยรับงบประมาณในปัจจุบัน เพื่อให้การจัดสรรงบประมาณมีประสิทธิภาพ คุ้มค่า และสอดคล้องต่อทิศทางการพัฒนาระดับชาติ

• ควรกำหนดตัวชี้วัดของหน่วยรับงบประมาณและผู้บริหารหน่วยรับงบประมาณร่วมกับการพิจารณาจัดสรรงบประมาณประจำปี ให้สอดคล้องกับเป้าหมายระดับชาติ
• ควรเพิ่มความสำคัญตัวชี้วัด ประสิทธิภาพ หรือความคุ้มค่าในกระบวนการจัดทำงบประมาณ เพื่อนำไปสู่การจัดงบประมาณแบบฐานศูนย์ (Zero-Based Budgeting) ที่มีประสิทธิภาพและคุ้มค่ามากขึ้น
• ควรกำหนดตัวชี้วัดเชิงประสิทธิภาพ โดยแยกแผนงานพื้นฐานและแผนงานยุทธศาสตร์/บูรณาการ และทบทวบถึงความจำเป็นของภารกิจแผนงานพื้นฐานอย่างสม่ำเสมอ 
• ควรมีการวัดผลให้มีสัดส่วนโครงการใหม่ (New Project) โดยแยกเป็นโครงการนำร่อง (Pilot Project) เพื่อทดสอบวัดผลความคุ้มค่า และเพิ่มขนาดในโครงการใหม่ (Scale Project) ที่พิสูจน์แล้วและคุ้มค่ามากกว่าแทนที่โครงการเดิม เพื่อสร้างผลลัพธ์และผลกระทบที่มีขนาดใหญ่ขึ้น
• ควรพิจารณากรอบอัตรากำลังพร้อมกับการพิจารณาจัดสรรงบประมาณแผนงานบุคคลากรภาครัฐ
• ควรกำหนดให้หน่วยงานรับงบประมาณเปิดเผยและชี้แจงการใช้จ่ายเงินนอกงบประมาณทุกประเภท ในรายละเอียดกิจกรรมหรือโครงการที่ใช้เงินนอกงบประมาณเพื่อประกอบการพิจารณาจัดสรรงบประมาณประจำปีด้วย 
• ควรหารายได้ภาครัฐใหม่ ๆ และเพิ่มประสิทธิภาพของการจัดเก็บรายได้ภาครัฐเพื่อยกระดับคุณภาพบริการสาธารณะให้ทัดเทียมกับกลุ่มประเทศที่พัฒนาแล้ว
• ควรจัดสรรงบประมาณให้เพียงพอต่อภาระทางการเงินที่มีกฎหมายบัญญัติไว้และภาระทางการเงินเพื่อชดเชยต้นทุนการดำเนินการโครงการตามมาตรา 28 พระราชบัญญัติวินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ.2561
• ควรเร่งการกระจายอำนาจ ถ่ายโอนภารกิจและเพิ่มสัดส่วนงบประมาณให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ตามกฎหมายกำหนดแผนและขั้นตอนกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
• ควรกำหนดกรอบวงเงินอุดหนุนเฉพาะกิจให้มีความชัดเจน เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมในการจัดทำบริการสาธารณะ 
• ควรเพิ่มความสำคัญในการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัดในการพิจารณาจัดสรรงบประมาณดครงการในระดับพื้นที่เพื่อลดความซ้ำซ้อน และเพิ่มบทบาทท้องถิ่นในการกำหนดลำดับความสำคัญในการยื่นคำของบประมาณจังหวัด
• ควรเพิ่มบทบาทสำนักงานปลัดกระทรวงในการพิจารณาจัดลำดับความสำคัญโครงการคำของบประมาณภายในกระทรวงให้ไปในทิศทางสอดคล้องกัน
• ควรเร่งรัดให้หน่วยงานรับงบประมาณดำเนินการให้การบริการประชาชนและการติดต่อประสานงานระหว่างส่วนราชการด้วยกัน โดยการใช้แพลตฟอร์มดิจิทัลกลลางตามที่กฎหมายกำหนด 
• ควรปรับปรุงนโยบายการจัดเก็บข้อมูลภาครัฐบาคลาวด์เป็นหลัก (Cloud First Policy) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดเก็บข้อมูลภาครัฐ
• ควรศึกษาและทดลองมาตรการใหม่ ๆ ในการเพิ่มประสิทธิภาพในการใช้งบประมาณประจำปีในแผนงานพื้นฐาน เช่น สนับสนุนการใช้ทรัพย์สินร่วมกันระหว่างหน่วยรับงบประมาณ เปลี่ยนการวัดผลจากสัดส่วนเบิกจ่ายเป็นสัดส่วนการไม่ดำเนินการแทน
• ควรจัดสรรงบประมาณในการแก้ไขปัญหาสิทธิและบริการสาธารณะขั้นพื้นฐานของประชาชน เช่น การพิสูจน์สิทธิที่ดิน พิสูจน์สัญชาติ น้ำประปาสะอาด 
• ควรเพิ่มการมีส่วนร่วมของประชาชนต่อการจัดทำงบประมาณประจำปี ด้วยการเปิดเผยรายละเอียดคำของบประมาณและเปิดเผยข้อมูลในรูปแบบที่นำไปวิเคราะห์ต่อได้ง่ายในการรับฟังความคิดเห็นต่อร่างพระราชบัญญัติงบประมาณประจำปีด้วย