สปสช.ตั้งศูนย์เลิกบุหรี่ใน 22 รพ.

สปสช.จับมือองค์กรวิชาชีพสุขภาพควบคุมยาสูบ จัดตั้ง “ศูนย์อบรมผู้นำการส่งเสริมการเลิกและบำบัดผู้เสพยาสูบ” เผยผลสำเร็จ 3 ปี ขยายศูนย์ต้นแบบ 22 แห่งกระจายทั่วประเทศ ดึงบุคลากรสุขภาพรุกงานเลิกบุ หรี่ เชื่อมต่อชุมชน พร้อมชวนผู้สูบเป็น “จิตอาสาฟ้าใส” ร่วมเป็นพี่เลี้ยงเลิกบุหรี่ ชี้ช่วยเพิ่มอัตราเลิกบุหรี่ สำเร็จ ลดนักสูบ แถมช่วยรัฐประหยัดงบรั กษาพยาบาลผู้ป่วยจากบุหรี่ได้

นพ.ชูชัย ศรชำนิ ผู้ช่วยเลขาธิการสำนักงานหลั กประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) กล่าวว่า สปสช.ได้สนับสนุนการดำเนิ นงานของหน่วยบริการภายใต้ชุดสิ ทธิประโยชน์ส่งเสริมสุขภาพและป้ องกันโรค เพื่อนำไปสู่การอดบุหรี่อย่างมี ประสิทธิผล ทั้งการให้คำปรึกษา การติดตามและประเมินผลการอดบุ หรี่ เป็นต้น ขณะเดียวกันยังมุ่งให้เกิ ดการเชื่อมต่อไปสู่ชุมชนเพื่ อลดอัตราการเจ็บป่วยที่มีสาเหตุ จากบุหรี่ ซึ่งโครงการพัฒนาและจัดตั้ง “ศูนย์อบรมผู้นำการส่งเสริ มการเลิกและบำบัดผู้เสพยาสูบ” ดำเนินการโดยเครือข่ายวิชาชี พแพทย์ในการควบคุมการบริโภคยาสู บและเครือข่ายวิชาชีพสุขภาพเพื่ อสังคมไทยปลอดบุหรี่ ภายใต้แพทยสมาคมแห่ งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ โดย สปสช.สนับสนุนการดำเนินการต่ อเนื่องตั้งแต่เริ่ มโครงการระยะแรกถึ งโครงการระยะที่ 3มีวัตถุประสงค์สำคัญมุ่งสร้ างเครือข่าย พัฒนาศัยภาพด้านการอดบุหรี่ให้ กับบุคลากรในโรงพยาบาลต่างๆ ทั่วประเทศในทิศทางเดียวกัน ใช้รูปแบบการอบรมครู ก. ที่มุ่งสร้างแกนนำอบรมการส่ งเสริมการเลิกและบำบัดผู้ เสพยาสูบ ขยายดำเนินการสู่พื้นที่ต่างๆ ทั่วประเทศ

“เป็นที่ทราบกันดีว่าบุหรี่เป็ นสิ่งที่ทำลายสุขภาพ ไม่เพียงเป็นอุปสรรคสำคัญการรั กษาโรค แต่ยังก่อให้เกิดโรคต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นโรคมะเร็งปอด หัวใจและหลอดเลือด โรคหลอดลมอักเสบเรื้อรังและถุ งลมโป่งพอง เป็นต้น หากป้องกันได้ไม่เพียงแต่ทำให้ คนไทยมีสุขภาพที่ดีขึ้น แต่ยังลดรายจ่ายค่ารั กษาพยาบาลให้กับประเทศได้” ผู้ช่วยเลขาธิการ สปสช. กล่าวและว่า ทั้งโครงการนี้ได้เน้นไปยังบุ คลากรวิชาชีพในหน่วยบริการ ซึ่งแตกต่างจากงานณรงค์ด้านบุ หรี่ของสำนักงานสนับสนุนการสร้ างเสริมสุขภาพ (สสส.) ที่ดำเนินการภาพรวมระดั บประเทศให้กับประชาชนทุกกลุ่มวั ย

ด้าน ผศ.นพ.สุทัศน์ รุ่งเรืองหิรัญญาประธานโครงการพัฒนาและจัดตั้งศู นย์อบรมผู้นำการส่งเสริมการเลิ กและบำบัดผู้เสพยาสูบ กล่าวว่า การดำเนินโครงการแบ่งเป็น 3 ระยะ โดยโครงการระยะที่ 1ปี 2555-2556 เป็นการนำร่องจัดตั้งและพัฒนาศู นย์อบรมผู้นำการส่งเสริมการเลิ กและบำบัดผู้เสพยาสูบใน6 พื้นที่เขตบริการ โครงการระยะที่ 2 ปี 2556-2557ขยายจัดตั้งศูนย์อบรมผู้นำฯ อีก 7 แห่ง จนครบ 13แห่งในพื้นที่ 13 เขตบริการ และโครงการระยะที่ 3 ปี2557-2558 ได้จัดตั้งเพิ่มเติมอีก 9 แห่ง เพื่องานด้านการส่งเสริมและสนั บสนุนการควบคุมและบำบัดยาสูบให้ เพียงพอเพิ่มขึ้น โดยมีบุคลากรของศูนย์อบรมฯ ที่จัดตั้งก่อนหน้านี้ทำหน้าที่ เป็นพี่เลี้ยงให้กับบุคลากรในศู นย์ที่จัดตั้งใหม่ ไม่เพียงแต่เป็นการถ่ ายทอดความรู้และแลกเปลี่ ยนประสบการณ์ แต่ยังเป็นรูปแบบในการขยายเครื อข่ายเพื่อขับเคลื่อนที่มีพลั งและยั่งยืน ทั้งยังช่วยรองรับระบบบริการเลิ กยาสูบที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต

นพ.สุทัศน์ กล่าวว่า โครงการฯ นี้ ได้สร้างความตื่นตัวใหกับบุ คลากรในโรงพยาบาลสนใจและทำงานด้ านการเลิกยาสูบเพิ่มขึ้น โดยในส่วนครู ก.ที่รับการอบรมมีการถ่ ายทอดความรู้ไปยังบุคลากรระดั บชุมชน ทั้ง อสม.และเจ้าหน้าที่สาธารณสุข ซึ่งเป็นการขยายเครือข่ ายการทำงาน ทำให้จากเดิมที่หาคนทำงานเรื่ องนี้ยาก เพราะนอกจากไม่มีการสนับสนุ นงบประมาณและองค์ความรู้เกี่ ยวกับการอดและเลิกบุหรี่แล้ว ยังเป็นงานที่ไม่ได้อยู่ใน KPI ทั้งของกระทรวงสาธารณสุข และ สปสช.จึงเป็นเพียงแค่งานฝากเท่ านั้น จากการติดตามและประเมินผลดำเนิ นงานศูนย์ที่จัดขึ้น พบว่าอัตราการเลิกบุหรี่สำเร็ จเพิ่มขึ้น บางแห่งสูงถึงร้อยละ 30 หลังการดำเนินงาน 6 เดือน จากแต่เดิมอัตราการเลิกบุหรี่ สำเร็จในสถานบริการภาครัฐอยู่ที ่เพียงร้อยละ 10-20 เท่านั้น นับเป็นแนวโน้มที่ดี

“ผลของการดำเนินโครงการ ทำให้งานบุหรี่ในโรงพยาบาล จากที่เคยตั้งรับในหน่วยบริการ รอให้คนป่วยเป็นโรคเรื้อรังก่ อนจึงส่งมาเลิกบุหรี่ เป็นการทำงานเชิงรุก มีการพัฒนาทีมและเชื่อมต่ อการทำงานลงสู่โรงพยาบาลส่งเสริ มสุขภาพตำบล (รพ.สต.) และชุมชน จนในหลายพื้นที่มีการจัดตั้ง “จิตอาสาฟ้าใส” ซึ่งเป็นผู้ที่เคยสูบบุหรี่มาก่ อนมาร่วมเป็นพี่เลี้ยงและสร้ างแรงจูงใจให้กับผู้ที่ต้ องการเลิกบุหรี่ ขณะที่บางพื้นที่ยังได้เชื่อมต่ อกับชุมชน วัดและมัสยิด อย่างที่ จ.นครนายก ที่ได้มีการรุกทำงานในวัด โดยชวนเจ้าคณะจังหวัดเข้าร่วม ส่งผลให้วัดในนครนายกเป็นวั ดปลอดบุหรี่ทั้งจังหวัด” ผศ.นพ.สุทัศน์  กล่าวและว่า หลังจากนี้คงต้องผลักดันศูนย์จั ดตั้งขึ้นให้มีความยั่งยืน และให้งานด้านการอดบุหรี่เป็ นงานที่อยู่ในระบบ ไม่ได้เป็นเพียงแต่งานฝาก ซึ่งขณะนี้ รมว.สาธารณสุขได้เห็นความสำคั ญของงานนี้ และได้จัดเข้าไปอยู่ในแผนงานบริ การกระทรวงสาธารณสุข

ผศ.นพ.สุทัศน์ กล่าวต่อว่า งานขับเคลื่อนเพื่อเลิกบุหรี่ แม้ว่าจะถูกมองว่าเป็นงานด้ านการป้องกันและไม่ใช่บทบาทหน้ าที่ สปสช.ในการสนับสนุน แต่งานป้องกันและงานรักษาบางครั ้งแยกกันไม่ออก และหลายโรคใช้มาตรการป้องกันดี กว่ารักษา อีกทั้งโครงการนี้เป็นการมุ่ งเน้นไปยังบุ คลากรของโรงพยาบาลที่เป็นการสร้ างต้นแบบ ทั้งนี้หากทำแต่งานรักษาไม่ป้ องกันเลย อนาคตประเทศคงลำบากจากจำนวนผู้ ป่วยที่เพิ่มมากขึ้น