อะไรที่สำคัญกว่านวัตกรรม

คอลัมน์บิสิเนสแบ็กสเตจ โดย : ผศ.ดร.เอกชัย อภิศักดิ์กุล

นวัตกรรม เป็นสิ่งสำคัญสำหรับทุกธุรกิจ แต่ก่อนจะเริ่มสร้างนวัตกรรมนั้นบริษัทมีเรื่องสำคัญที่ต้องทำก่อน เพราะถ้าไม่ให้ศูนย์ธุรกิจครอบครัวของ Deloitte ได้สำรวจผู้บริหารธุรกิจครอบครัวจำนวน 791 รายจาก 58 ประเทศทั่วโลก ระหว่างวันที่ 14 มกราคม-20 มีนาคม ค.ศ. 2019 โดยสำรวจการสร้างสมดุลระยะยาวกับความต้องการระยะสั้นเพื่อส่งเสริมความสำเร็จอย่างต่อเนื่องขององค์กร พบว่าการมี “ความ คล่องตัว (Agility)” และ “ความสอดคล้อง (Resonance)” ของธุรกิจครอบครัวนั้นสำคัญกว่านวัตกรรม

ความสอดคล้องกัน (Resonance) ของครอบครัวและธุรกิจ ปกติแล้วเมื่อพลังงานเคลื่อนไหวด้วยจังหวะที่เท่ากันหรือใกล้เคียงกันจะทำให้แอมพลิจูดใหญ่ขึ้นคือมีพลังงานมากขึ้น เช่นถ้าเป็นคลื่นเสียง เสียงก็จะดังขึ้น เมื่อสอบถึงความสอดพ้องกันของแผนระยะยาวของบริษัทกับวัตถุประสงค์ของธุรกิจ และเป้าหมายส่วนตัวของสมาชิกทุกคนในครอบครัวกับเป้าหมายร่วม พบว่ามีเพียง 35% ของผู้ถูกสำรวจที่เห็นด้วยอย่างมาก ขณะที่ 60% เห็นด้วยบางส่วนหรือไม่เห็นด้วยเลย ซึ่งชี้ให้เห็นถึงปัญหาที่แฝงอยู่ในธุรกิจครอบครัวหลายแห่ง นั่นคือเป้าหมายของสมาชิกในครอบครัวมักจะขัดแย้งกัน

เนื่องจากเป้าหมายเป็นตัวกำหนดทิศทางของธุรกิจและการขาดความเห็นพ้องต้องกันอาจเป็นบ่อเกิดของความขัดแย้งในครอบครัวได้ ซึ่งสอดคล้องกับคำถามเกี่ยวกับมุมมองในอีก 10- 20 ปีของผู้ถูกสำรวจเกี่ยวกับการพัฒนาธุรกิจของพวกเขา ที่พบว่าน้อยกว่า 1 ใน 3 ระบุว่ามีข้อตกลงในครอบครัวแล้วสำหรับเรื่องนี้ ทั้งนี้จากการสำรวจก่อนหน้านี้พบว่าภัยคุกคามที่ใหญ่ที่สุดต่อธุรกิจครอบครัวไม่ได้มาจากภายนอก แต่เป็นภัยภายในมากกว่า ดังนั้นเพื่อจัดการกับภัยคุกคามเหล่านี้ธุรกิจครอบครัวไม่เพียงแต่ต้องใช้กลยุทธ์ที่ชัดเจนและเข้าใจง่ายในแกนหลักของธุรกิจเท่านั้น แต่ยังต้องมีวิสัยทัศน์ร่วมที่กำหนดไว้อย่างชัดเจนซึ่งสมาชิกครอบครัวทุกคนเห็นด้วยผ่านหลายชั่วอายุคนด้วยมุมมองและแรงจูงใจที่หลากหลาย ในส่วนของครอบครัวก็ควรมีการจัดทำธรรมนูญครอบครัวเพื่อสร้างความสอดพ้องระหว่างครอบครัวและธุรกิจ

ความคล่องตัว (Agility) เป็นสินทรัพย์สำคัญ สินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่สำคัญมักจะช่วยให้ธุรกิจครอบครัวรอดพ้นจากอุปสรรคความขัดแย้งกันและยังคงอยู่ได้อย่างยั่งยืน ธุรกิจครอบครัวสามารถดำเนินการอย่างเด็ดขาดเมื่อมีเหตุจำเป็น และหลายแห่งมีกระบวนการตัดสินใจที่คล่องตัวซึ่งปรับตัวให้เข้ากับการเปลี่ยนแปลงได้ดี จากการสำรวจ 61% ของผู้ถูกสำรวจระบุว่าความคล่องตัวเป็นคุณลักษณะ ที่สำคัญที่สุดของธุรกิจครอบครัว (ภาพที่ 1) ตามมาด้วยคุณลักษณะสำคัญอื่นๆ เช่น ความสามารถในการสร้างสรรค์นวัตกรรม (39%) และฐานะการเงิน (32%) ซึ่งเป็นสิ่งจำเป็นต่อความยั่งยืนของธุรกิจ และที่น่าสนใจคือมีเพียง 21% ของผู้ถูกสำรวจที่เชื่อว่าความภักดีของลูกค้าจะช่วยผลักดันธุรกิจให้ยั่งยืนต่อไปได้

ทั้งที่ธุรกิจครอบครัวจำนวนมากมักอาศัยฐานลูกค้าที่ภักดี ซึ่งผลวิจัยนี้สะท้อนให้เห็นถึงการยอมรับว่าธุรกิจครอบครัวอาจไม่ได้รับความภักดีจากลูกค้าอีกต่อไป เนื่องจากการเปลี่ยนข้อมูลต่างๆ ของธุรกิจจากอนาล็อกให้เป็นดิจิทัล และวิธีการสรรหาคู่ค้าใหม่ด้วยการให้คะแนนและเปรียบเทียบข้อมูลด้านอื่นๆ กำลังเปลี่ยนแปลงวิธีที่ลูกค้าส่วนใหญ่มีปฏิสัมพันธ์กับบริษัทครอบครัวอย่างรวดเร็ว ธุรกิจที่จะสร้างนวัตกรรมได้ดีต้องมีทั้งคนที่มีความคิดสร้างสรรค์ วัฒนธรรมการทำงานที่ไม่กลัวความล้มเหลว และโครงสร้างการทำงานที่ยืดหยุ่นมาก จึงจะมีโอกาสสำเร็จ ซึ่งสิ่งเหล่านี้ธุรกิจครอบครัวตามธรรมชาติจะมีน้อย 

หน้า 31 หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ | ฉบับ 3495 ระหว่างวันที่ 11 - 14 สิงหาคม 2562