หัวใจความสำเร็จธุรกิจครอบครัวยุคใหม่
หัวใจสำคัญที่ทำให้ธุรกิจครอบครัวประสบความสำเร็จ คือกระบวนการกำกับดูแลที่มีการพัฒนาและปรับให้เข้ากับการเปลี่ยนแปลงของครอบครัว กลุ่มผู้เป็นเจ้าของและทีมผู้บริหาร โดยเฉพาะเมื่อธุรกิจครอบครัวเปลี่ยนจากรุ่นผู้ก่อตั้งซึ่งธุรกิจมักมีลักษณะเจ้าของเป็นศูนย์กลางไปเป็นระยะที่ครอบครัวมาเป็นรุ่นที่สมาชิกครอบครัวที่เป็นเจ้าของธุรกิจมีความหลากหลายมากขึ้น การจัดตั้งคณะกรรมการบริษัทที่มีประสิทธิภาพจะเป็นหนึ่งในขั้นตอนที่มีความสำคัญเลยทีเดียว ทั้งนี้ไม่ว่าจะเป็นการจัดตั้งคณะกรรมการบริษัทเป็นครั้งแรก หรือการพัฒนาวิธีการดำเนินงานของคณะกรรมการที่มีอยู่แล้ว การกำกับดูแลกิจการที่ดีจะมีส่วนสำคัญในการปกป้องความสัมพันธ์และความอยู่รอดของธุรกิจครอบครัวได้
โดยผู้เชี่ยวชาญระบุว่าโดยทั่วไปคณะกรรมการบริษัทมักวิวัฒนาการมาจาก “คณะกรรมการกระดาษ หรือคณะกรรมการตรายาง” ที่ไม่เคยประชุมกันจริงๆ แล้วพัฒนามาเป็นคณะกรรมการครอบครัวหรือสภาครอบครัวที่ประกอบด้วยตัวแทนของครอบครัว จากนั้นจึงพัฒนามาเป็นคณะกรรมการบริษัทซึ่งประกอบด้วยครอบครัวเจ้าของและกรรมการหรือที่ปรึกษาภายนอกที่ไม่ใช่สมาชิกในครอบครัว
แม้การพัฒนากระบวนการกำกับดูแลกิจการอาจดูเหมือนจะเป็นประโยชน์ แต่ก็มักไม่มีแรงจูงใจเพียงพอที่จะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่จำเป็นได้ ในทางตรงกันข้ามเมื่อความกดดันทางอารมณ์เกี่ยวกับความไม่แน่นอนของจุดเปลี่ยนสำคัญที่กำลังจะเกิดขึ้น เช่น การสืบทอดตำแหน่งผู้นำธุรกิจ การเปลี่ยนแปลงกลยุทธ์สำคัญ หรือการพัฒนาจากระบบรวมอำนาจมาเป็นกระจายอำนาจ เป็นต้น ที่จะเป็นเหตุให้ผู้นำธุรกิจครอบครัวพร้อมที่จะทำการเปลี่ยนแปลงการกำกับดูแลกิจการมากกว่า ซึ่งบ่อยครั้งที่แรงจูงใจในการเปลี่ยน แปลงมาจากความต้องการให้คณะกรรมการมีประสิทธิภาพสามารถรับผิดชอบในการตัดสินใจที่สำคัญได้อย่างเหมาะสมมากขึ้น โดยคณะกรรมการและองค์ประกอบอื่นๆ ของการกำกับดูแลที่ดีจะมีความจำเป็นในหลายกรณี เช่น เมื่อผู้รับผิดชอบในการดำเนินธุรกิจไม่ใช่เจ้าของแต่เพียงผู้เดียว หรือเมื่อสมาชิกคนอื่นในครอบครัวมีความเป็นเจ้าของแต่ไม่ได้เข้ามาควบคุมการดำเนินธุรกิจ เป็นต้น
อย่างไรก็ตามต้องขึ้นอยู่กับโครงสร้างทางกฎหมายของธุรกิจด้วยว่าอาจมีหรือไม่มีความจำเป็นต้องมีคณะกรรมการบริษัทก็ได้ แม้ว่า “คณะกรรมการกระดาษหรือคณะกรรมการตรายาง” อาจต้องมีตามข้อกำหนดทางกฎหมาย แต่อาจไม่ได้ให้ประโยชน์ที่แท้จริงเหมือนกับคณะกรรมการที่มีสมาชิกอิสระอยู่ด้วย อาทิ ความซื่อสัตย์ในเรื่องของความคิดเห็นที่เป็นกลางจากผู้เชี่ยวชาญทางธุรกิจโดยไม่มีวาระซ่อนเร้นใดนอกเหนือจากการให้คำแนะนำที่ดีที่สุด นอกจากนี้สิ่งที่คณะกรรมการบริษัทสามารถให้กับบริษัทได้ ได้แก่
• มีวินัยในตนเองและรับผิดชอบต่อเจ้าของทุกคน
• การคิดเชิงกลยุทธ์และคำแนะนำแก่ผู้บริหารและเจ้าของ
• ข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับประเด็นสำคัญจากภายในและภายนอกอุตสาหกรรม
• ตั้งคำถามที่ท้าทายเพื่อกระตุ้นผู้บริหาร
• ความคิดสร้างสรรค์นอกเหนือจากประสบการณ์ของผู้บริหารปัจจุบัน
• ความสัมพันธ์ที่มีประโยชน์กับผู้มีส่วนได้เสีย (เจ้าของ พนักงาน เจ้าหน้าที่ธนาคาร ฯลฯ )
ความสำเร็จในธุรกิจและครอบครัวมักนำมาซึ่งความจำเป็นในการเปลี่ยนแปลงเสมอ เมื่อกลุ่มผู้เป็นเจ้าของเริ่มพิจารณาถึงความจำเป็นในการวางแผนการถ่ายโอนที่สำคัญทั้งในส่วนของความเป็นเจ้าของและความเป็นผู้นำธุรกิจ ก็ควรคำนึงถึงแนวปฏิบัติการกำกับดูแลกิจการที่ดีด้วย แม้ว่าแนวคิดของการทำหน้าที่คณะกรรมการบริษัทอาจดูเหมือนระบบราชการที่ดูไม่จำเป็นสำหรับเจ้าของกิจการ แต่ก็มีความสำคัญต่อการรักษาความไว้วางใจและความสามัคคีในกลุ่มผู้เป็นเจ้าของในอนาคต โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเจ้าของจำนวนมากไม่ได้เป็นผู้นำธุรกิจของตนเอง แต่สิ่งที่มีความสำคัญไม่น้อยไปกว่าความไว้วางใจและความสามัคคีในธุรกิจใดๆ ก็คือ ประโยชน์ของคณะกรรมการที่มีโครงสร้างที่ดีซึ่งประกอบไปด้วยกรรมการอิสระนั้นจะทำให้มีความคิดสร้างสรรค์มากขึ้นและประสบการณ์ของคณะกรรมการที่เป็นประโยชน์ต่อทั้งครอบครัวและธุรกิจ
คอลัมน์ | หน้า 31 หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ | ฉบับ 3,437 ระหว่างวันที่ 20-23 มกราคม 2562
โดยผู้เชี่ยวชาญระบุว่าโดยทั่วไปคณะกรรมการบริษัทมักวิวัฒนาการมาจาก “คณะกรรมการกระดาษ หรือคณะกรรมการตรายาง” ที่ไม่เคยประชุมกันจริงๆ แล้วพัฒนามาเป็นคณะกรรมการครอบครัวหรือสภาครอบครัวที่ประกอบด้วยตัวแทนของครอบครัว จากนั้นจึงพัฒนามาเป็นคณะกรรมการบริษัทซึ่งประกอบด้วยครอบครัวเจ้าของและกรรมการหรือที่ปรึกษาภายนอกที่ไม่ใช่สมาชิกในครอบครัว
อย่างไรก็ตามต้องขึ้นอยู่กับโครงสร้างทางกฎหมายของธุรกิจด้วยว่าอาจมีหรือไม่มีความจำเป็นต้องมีคณะกรรมการบริษัทก็ได้ แม้ว่า “คณะกรรมการกระดาษหรือคณะกรรมการตรายาง” อาจต้องมีตามข้อกำหนดทางกฎหมาย แต่อาจไม่ได้ให้ประโยชน์ที่แท้จริงเหมือนกับคณะกรรมการที่มีสมาชิกอิสระอยู่ด้วย อาทิ ความซื่อสัตย์ในเรื่องของความคิดเห็นที่เป็นกลางจากผู้เชี่ยวชาญทางธุรกิจโดยไม่มีวาระซ่อนเร้นใดนอกเหนือจากการให้คำแนะนำที่ดีที่สุด นอกจากนี้สิ่งที่คณะกรรมการบริษัทสามารถให้กับบริษัทได้ ได้แก่
• มีวินัยในตนเองและรับผิดชอบต่อเจ้าของทุกคน
• การคิดเชิงกลยุทธ์และคำแนะนำแก่ผู้บริหารและเจ้าของ
• ข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับประเด็นสำคัญจากภายในและภายนอกอุตสาหกรรม
• ตั้งคำถามที่ท้าทายเพื่อกระตุ้นผู้บริหาร
• ความคิดสร้างสรรค์นอกเหนือจากประสบการณ์ของผู้บริหารปัจจุบัน
• ความสัมพันธ์ที่มีประโยชน์กับผู้มีส่วนได้เสีย (เจ้าของ พนักงาน เจ้าหน้าที่ธนาคาร ฯลฯ )
ความสำเร็จในธุรกิจและครอบครัวมักนำมาซึ่งความจำเป็นในการเปลี่ยนแปลงเสมอ เมื่อกลุ่มผู้เป็นเจ้าของเริ่มพิจารณาถึงความจำเป็นในการวางแผนการถ่ายโอนที่สำคัญทั้งในส่วนของความเป็นเจ้าของและความเป็นผู้นำธุรกิจ ก็ควรคำนึงถึงแนวปฏิบัติการกำกับดูแลกิจการที่ดีด้วย แม้ว่าแนวคิดของการทำหน้าที่คณะกรรมการบริษัทอาจดูเหมือนระบบราชการที่ดูไม่จำเป็นสำหรับเจ้าของกิจการ แต่ก็มีความสำคัญต่อการรักษาความไว้วางใจและความสามัคคีในกลุ่มผู้เป็นเจ้าของในอนาคต โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเจ้าของจำนวนมากไม่ได้เป็นผู้นำธุรกิจของตนเอง แต่สิ่งที่มีความสำคัญไม่น้อยไปกว่าความไว้วางใจและความสามัคคีในธุรกิจใดๆ ก็คือ ประโยชน์ของคณะกรรมการที่มีโครงสร้างที่ดีซึ่งประกอบไปด้วยกรรมการอิสระนั้นจะทำให้มีความคิดสร้างสรรค์มากขึ้นและประสบการณ์ของคณะกรรมการที่เป็นประโยชน์ต่อทั้งครอบครัวและธุรกิจ
คอลัมน์ | หน้า 31 หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ | ฉบับ 3,437 ระหว่างวันที่ 20-23 มกราคม 2562
