ศรีสัชนาลัย สงบดั่งสวรรค์สร้าง
“โบราณสถานเมืองศรีสัชนาลัยนี้ เมื่อได้บูรณะเสร็จแล้วให้จัดการดูแลรักษาไว้ให้เป็นอย่างดี อย่าให้กลับชำรุดทรุดโทรมลงอีก โดยเฉพาะบริเวณพระราชวังที่ได้ขุดพบรากฐานนั้น ควรจะได้ขุดดูให้ทั่วถึง เพราะอาจพบจารึกหรือหลักฐานอันจะเป็นประโยชน์แก่ประวัติศาสตร์”
พระราชกระแสรับสั่งในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชฯ กับ นายกฤษณ์ อินทโกศัย อดีตรองอธิบดีกรมศิลปากร เมื่อครั้งเสด็จฯ ทอดพระเนตรเมืองโบราณศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย วันที่ 25 มกราคม 2509
เมืองที่โอบล้อมด้วยลำน้ำยม ปรากฏโบราณสถานสีน้ำตาลงามสง่าโผล่พ้นแนวแมกไม้สีเขียวดุจพรมผืนใหญ่ที่ปกคลุมแผ่นดินไทยนี้ คือหนึ่งในเมืองสำคัญที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชฯ เสด็จฯ เยือนถึง 3 ครั้ง ในฐานะเมืองสำคัญที่มีคุณค่ายิ่งต่อประวัติศาสตร์และโบราณคดีไทย
“ศรีสัชนาลัย” เดิมชื่อเมืองเชลียง มีความสำคัญในฐานะเมืองลูกหลวงที่สำคัญที่สุดในบรรดาเมืองลูกหลวงทั้งหมดของราชธานีสุโขทัย และนับเป็นเมืองสำคัญที่กษัตริย์สุโขทัยได้ส่งพระมหาอุปราชหรือรัชทายาทขึ้นปกครองดูแลต่างพระเนตรพระกรรณ นับแต่การเสด็จฯ ราว 50 ปีก่อน ปัจจุบันศรีสัชนาลัยได้รับการบูรณะอย่างละเมียดละไม คงเค้าความงามพิสุทธิ์ข้ามกาลเวลาให้ชาวไทยและชาวต่างชาติได้ศึกษาเรื่องราวประวัติศาสตร์ของอาณาจักรที่เกรียงไกรอาณาจักรหนึ่งในภาคพื้นเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ต้นทางประวัติศาสตร์การหลอมรวมเป็นประเทศไทยในปัจจุบัน
รถโค้ชปรับอากาศเคลื่อนตัวออกจากที่พักในย่านกรุงเก่าสุโขทัยตั้งแต่รุ่งเช้า ข้างทางเต็มไปด้วยนาข้าวเขียวขจีมีรถของชาวบ้านวิ่งไปมาพอให้เห็นเป็นระยะ อาจารย์สมฤทธิ์ ลือชัย วิทยากรประจำทริปตามหานครแห่งความสุขโดย World Explorer ได้เล่าเรื่องราวแก่นประวัติศาสตร์ของเมืองเชลียงให้ผู้ร่วมคณะได้ฟังอย่างแจ่มชัด
จุดเริ่มต้นของเมืองศรีสัชนาลัยเริ่มต้นที่วัดมหาธาตุเชลียง พระปรางค์สูงสง่าบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ ประดับยอดด้วยนพสูรย์ ประกอบพร้อมรายละเอียดปูนปั้นที่ได้รับอิทธิพลจากศิลปะเขมรยังคงอยู่ให้เห็นอย่างเด่นชัด ซุ้มประตูทางเข้ามีพรหมพักตร์ 4 หน้า เฉกเช่นเดียวกับนครธม ประเทศกัมพูชา บันไดซี่เล็กสูงขึ้นไปบนยอดพระปรางค์ทำให้ผู้เดินอยู่ในท่าเกือบหมอบคลานก้มคาระวะยังสะท้อนคติความเชื่อของการก่อสร้างศาสนสถานตามคติขอมโบราณอีกด้วย นอกจากนั้นบริเวณด้านซ้ายขององค์พระประธานในพระอุโบสถยังมีพระพุทธรูปปางลีลา องค์พระพุทธรูปอ่อนช้อย งดงามแม้จะบางส่วนจะบุบสลายไปตามกาลเวลาแต่ยังคงแบบฉบับพระพุทธรูปสมัยสุโขทัยไว้อย่างครบถ้วน พระศกขมวดเป็นก้นหอยเล็ก พระเกศเป็นรูปเปลวเพลิง พระนาสิกโด้งเข้ารูป พระวรกายชะลูดงดงาม พระเนตรที่หลบต่ำเปี่ยมไปด้วยความเมตตา และพระพักตร์รูปไข่ที่อิ่มเอิบสะท้อนความอุดมสมบูรณ์ของอาณาจักรสุโขทัยได้เป็นอย่างดี
[caption id="attachment_118980" align="aligncenter" width="298"]
กฤษณ์ อินทโกศัย[/caption]
ถัดจากนั้นไปอีกไม่ไกลคืออุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย ที่ตั้งของเมืองแห่งใหม่หลังจากที่ใจกลางพระนครเดิมคือบริเวณวัดมหาธาตุไม่สามารถรองรับการขยายตัวของความเจริญของเมืองลูกหลวงสำคัญในขณะนั้นได้ และอุทยานประวัติศาสตร์ที่ซ่อนตัวอยู่หลังกำแพงศิลาแลงขนาดใหญ่ได้ปรากฎเป็นภาพของความงามแท้จากฝีมือการรังสรรค์ของบรรพบุรุษไทย ที่ใช้วัสดุธรรมชาติในพื้นถิ่นอย่างศิลาแลง ปูน และไม้ ประกอบสร้างขึ้นอย่างงดงาม แนวเส้นตรงของวัดหลวงจุดสำคัญที่สุดของอุทยานฯ เริ่มต้นที่วัดสวนแก้วอุทยานใหญ่ ซึ่งอาจารย์สมฤทธิ์บอกกับเราว่า ที่แห่งนี้ในพงศาวดารระบุว่าเป็นที่ประทับของธรรมไตรโลกซึ่งน่าจะหมายถึงพระสังฆราช ต่อด้วยวัดนางพญา ที่ยังคงปรากฏลวดลายปูนปั้นอ่อนช้อยงดงามบนผนังวิหารเดิมด้านตะวันตกเฉียงเหนือ ด้านหลังถัดออกไปมองเห็นเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ของวัดเจดีย์เจ็ดแถวอย่างเด่นชัด รายล้อมด้วยเจดีย์ขนาดต่างๆ รวมเป็น 7 แถว ตามชื่อของวัดซึ่งถูกตั้งขึ้นตามลักษณะที่ปรากฏและจารึกเดิม จนมาถึงวัดสุดท้ายในแนวเส้นตรงวัดสำคัญที่ผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์หลั่งไหลมาชื่นชมมิเคยเบื่อ “วัดช้างล้อม” สะท้อนอิทธิพลการเผยแผ่พระพุทธศาสนาจากกรุงลังกา ไม่ว่าจะเป็นเจดีย์ทรงระฆังคว่ำและช้างปูนปั้นเต็มตัวประดับโดยรอบฐานทั้ง 4 ด้าน ด้านละ 9 เชือก (ยกเว้นด้านหนึ่งซึ่งเป็นบันไดทางขึ้นมีเพียง 8 เชือก) และที่มุมมีช้างขนาดใหญ่ประดับอีก 4 เชือก รวมเป็น 39 เชือก
ถัดออกไปไม่ไกลคือเขาพนมเพลิงซึ่งตั้งอยู่ใจกลางเมือง แม้ปัจจุบันที่นี่คือจุดชมวิวที่ได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก แต่ก็สะท้อนความเชื่อเรื่องการนับถือผีซึ่งมีอยู่คู่สังคมชาวเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มาอย่างยาวนานเช่นกัน
หากนับวันที่มีความสุขในสองหมื่นวันบนโลกใบนี้แล้ว นี่คือหนึ่งวันที่เต็มไปด้วยเรื่องราวของเมืองที่ความสงบร่มเย็นมีอยู่ทุกย่างก้าว ไม่เชื่อต้องไปลอง ไว้เจอกันที่ “ศรีสัชนาลัย” นะคะ
จากหนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ปีที่ 36 ฉบับที่ 3,217 วันที่ 11 - 14 ธันวาคม 2559
เมืองที่โอบล้อมด้วยลำน้ำยม ปรากฏโบราณสถานสีน้ำตาลงามสง่าโผล่พ้นแนวแมกไม้สีเขียวดุจพรมผืนใหญ่ที่ปกคลุมแผ่นดินไทยนี้ คือหนึ่งในเมืองสำคัญที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชฯ เสด็จฯ เยือนถึง 3 ครั้ง ในฐานะเมืองสำคัญที่มีคุณค่ายิ่งต่อประวัติศาสตร์และโบราณคดีไทย
[caption id="attachment_118980" align="aligncenter" width="298"]
ถัดจากนั้นไปอีกไม่ไกลคืออุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย ที่ตั้งของเมืองแห่งใหม่หลังจากที่ใจกลางพระนครเดิมคือบริเวณวัดมหาธาตุไม่สามารถรองรับการขยายตัวของความเจริญของเมืองลูกหลวงสำคัญในขณะนั้นได้ และอุทยานประวัติศาสตร์ที่ซ่อนตัวอยู่หลังกำแพงศิลาแลงขนาดใหญ่ได้ปรากฎเป็นภาพของความงามแท้จากฝีมือการรังสรรค์ของบรรพบุรุษไทย ที่ใช้วัสดุธรรมชาติในพื้นถิ่นอย่างศิลาแลง ปูน และไม้ ประกอบสร้างขึ้นอย่างงดงาม แนวเส้นตรงของวัดหลวงจุดสำคัญที่สุดของอุทยานฯ เริ่มต้นที่วัดสวนแก้วอุทยานใหญ่ ซึ่งอาจารย์สมฤทธิ์บอกกับเราว่า ที่แห่งนี้ในพงศาวดารระบุว่าเป็นที่ประทับของธรรมไตรโลกซึ่งน่าจะหมายถึงพระสังฆราช ต่อด้วยวัดนางพญา ที่ยังคงปรากฏลวดลายปูนปั้นอ่อนช้อยงดงามบนผนังวิหารเดิมด้านตะวันตกเฉียงเหนือ ด้านหลังถัดออกไปมองเห็นเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ของวัดเจดีย์เจ็ดแถวอย่างเด่นชัด รายล้อมด้วยเจดีย์ขนาดต่างๆ รวมเป็น 7 แถว ตามชื่อของวัดซึ่งถูกตั้งขึ้นตามลักษณะที่ปรากฏและจารึกเดิม จนมาถึงวัดสุดท้ายในแนวเส้นตรงวัดสำคัญที่ผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์หลั่งไหลมาชื่นชมมิเคยเบื่อ “วัดช้างล้อม” สะท้อนอิทธิพลการเผยแผ่พระพุทธศาสนาจากกรุงลังกา ไม่ว่าจะเป็นเจดีย์ทรงระฆังคว่ำและช้างปูนปั้นเต็มตัวประดับโดยรอบฐานทั้ง 4 ด้าน ด้านละ 9 เชือก (ยกเว้นด้านหนึ่งซึ่งเป็นบันไดทางขึ้นมีเพียง 8 เชือก) และที่มุมมีช้างขนาดใหญ่ประดับอีก 4 เชือก รวมเป็น 39 เชือก
ถัดออกไปไม่ไกลคือเขาพนมเพลิงซึ่งตั้งอยู่ใจกลางเมือง แม้ปัจจุบันที่นี่คือจุดชมวิวที่ได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก แต่ก็สะท้อนความเชื่อเรื่องการนับถือผีซึ่งมีอยู่คู่สังคมชาวเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มาอย่างยาวนานเช่นกัน
หากนับวันที่มีความสุขในสองหมื่นวันบนโลกใบนี้แล้ว นี่คือหนึ่งวันที่เต็มไปด้วยเรื่องราวของเมืองที่ความสงบร่มเย็นมีอยู่ทุกย่างก้าว ไม่เชื่อต้องไปลอง ไว้เจอกันที่ “ศรีสัชนาลัย” นะคะ
จากหนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ปีที่ 36 ฉบับที่ 3,217 วันที่ 11 - 14 ธันวาคม 2559
