อิหร่านเผยดีลโอมานคืบ ตั้งเงื่อนไขสหรัฐฯ จ่อเปิดช่องแคบฮอร์มุซ

รอยเตอร์สรายงานถึงอิหร่านเปิดเผยข้อตกลงร่วมกับโอมานเกี่ยวกับการกำหนดเส้นทางเดินเรือใหม่ใน ช่องแคบฮอร์มุซ เมื่อวันที่ 9 สิงหาคม 2569 ว่า ซึ่งอยู่ในขั้นตอนสุดท้ายของการเจรจา และอาจปูทางไปสู่การกลับมาเปิดเส้นทางเดินเรือเชิงพาณิชย์ในหนึ่งในเส้นทางขนส่งพลังงานที่สำคัญที่สุดของโลก อย่างไรก็ตาม อิหร่านยืนยันว่า การเปิดช่องแคบดังกล่าวยังขึ้นอยู่กับเงื่อนไขอื่นที่สหรัฐฯ ต้องดำเนินการก่อน

อับบาส อารักชี รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่าน กล่าวว่า ข้อตกลงเกี่ยวกับช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งอยู่ระหว่างอิหร่านกับโอมาน กำลังเข้าสู่ “ขั้นตอนสุดท้าย” โดยข้อตกลงดังกล่าวจะกำหนดเส้นทางเดินเรือใหม่ที่จะใช้เมื่อสหรัฐฯ ดำเนินการตามเงื่อนไขของอิหร่านและช่องแคบกลับมาเปิดอีกครั้ง

ความเคลื่อนไหวดังกล่าวเกิดขึ้นหลังเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ เปิดเผยกับรอยเตอร์เมื่อวันที่ 7 สิงหาคมว่า ข้อตกลงระหว่างอิหร่านและโอมานใกล้บรรลุผล และอาจนำไปสู่การเปิดเส้นทางเดินเรือในช่องแคบฮอร์มุซได้ในเร็ว ๆ นี้

อิหร่านตั้งเงื่อนไข สหรัฐฯ ต้องชดเชย-ยุติแรงกดดัน

อย่างไรก็ตาม อิหร่านยังไม่ได้ให้คำมั่นว่าจะเปิดช่องแคบโดยทันที โดยอารักชีระบุว่า การเปิดช่องแคบจะขึ้นอยู่กับเงื่อนไขหลายประการ รวมถึงการที่สหรัฐฯ ต้องชดเชยความเสียหายจากการโจมตีอิหร่านในวงกว้าง

นอกจากนี้ โมฮัมหมัด บาเกอร์ ซอลกอดร์ เลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติสูงสุดของอิหร่าน ยังระบุเงื่อนไขอื่น ได้แก่ การยุติภัยคุกคามจากสหรัฐฯ การหยุดการโจมตีต่ออิหร่านและพันธมิตรของอิหร่านในเลบานอน ปาเลสไตน์ เยเมน และอิรัก การยกเลิกการปิดล้อมและมาตรการคว่ำบาตรต่ออิหร่าน รวมถึงการปลดล็อกทรัพย์สินของอิหร่าน

อารักชียังระบุว่า อิหร่านและสหรัฐฯ ยังไม่ได้กลับมาเจรจาโดยตรง และเตหะรานจะยังไม่เริ่มการเจรจาตราบใดที่สหรัฐฯ ยังคงละเมิดข้อตกลงชั่วคราวที่ทั้งสองฝ่ายลงนามเมื่อเดือนมิถุนายน แม้ปัจจุบันจะยังมีการส่งข้อความระหว่างกันผ่านตัวกลางทางการทูต

ก่อนหน้านี้ สหรัฐฯ เริ่มโจมตีทางอากาศต่ออิหร่านในช่วงปลายเดือนกุมภาพันธ์ โดยให้เหตุผลว่าต้องการป้องกันไม่ให้อิหร่านพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ รวมถึงลดภัยคุกคามจากขีปนาวุธและกลุ่มพันธมิตรในภูมิภาค ก่อนทั้งสองฝ่ายจะบรรลุข้อตกลงหยุดยิงในเดือนมิถุนายน

แต่ในเดือนกรกฎาคม สหรัฐฯ กลับมาใช้มาตรการปิดกั้นการขนส่งสินค้าของอิหร่านในอ่าวเปอร์เซียอีกครั้ง ซึ่งอิหร่านมองว่าเป็นการละเมิดข้อตกลงหยุดยิงที่กำลังเผชิญปัญหาอยู่แล้ว

ฮอร์มุซเส้นเลือดใหญ่ตลาดพลังงานโลก

ช่องแคบฮอร์มุซถือเป็นหนึ่งในจุดยุทธศาสตร์สำคัญที่สุดของระบบพลังงานโลก เนื่องจากก่อนอิหร่านปิดกั้นเส้นทางดังกล่าว ช่องแคบแห่งนี้เป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันและก๊าซธรรมชาติเหลว หรือ LNG คิดเป็นประมาณ 1 ใน 5 ของการขนส่งน้ำมันและ LNG ทั่วโลก

ดังนั้น หากการเจรจาระหว่างอิหร่านกับโอมานสามารถนำไปสู่การเปิดช่องแคบได้จริง จะช่วยลดแรงกดดันต่อเส้นทางขนส่งพลังงานและภาคการเดินเรือในภูมิภาค ขณะที่ผู้ประกอบการเดินเรือยังจับตารายละเอียดของข้อตกลงอย่างใกล้ชิด เนื่องจากก่อนหน้านี้มีข้อกังวลเกี่ยวกับการกำหนดให้อิหร่านมีบทบาทควบคุมเรือที่เข้าสู่อ่าวผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งอาจทำให้การเดินเรือเชิงพาณิชย์ดำเนินการได้ไม่ง่ายนัก

ขณะที่สถานการณ์ความมั่นคงในภูมิภาคยังมีความเสี่ยง หลังสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ หรือ UAE ระบุเมื่อวันที่ 8 สิงหาคมว่า อิหร่านโจมตีเรือที่เกี่ยวข้องกับบริษัทน้ำมันของรัฐบาล UAE โดยอิหร่านยังไม่ได้ออกมาแสดงความคิดเห็นต่อเหตุการณ์ดังกล่าว

ฮูตีขยายแนวรบ โจมตีโรงกลั่นซาอุฯ

นอกจากความตึงเครียดบริเวณช่องแคบฮอร์มุซแล้ว ความเสี่ยงยังขยายไปยังอีกหนึ่งจุดยุทธศาสตร์ด้านพลังงานของภูมิภาค เมื่อกลุ่มฮูตีในเยเมน ซึ่งเป็นพันธมิตรของอิหร่าน อ้างว่าได้ใช้โดรนโจมตีโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทซาอุดี อารามโก ในเมืองญิซาน ทางตะวันตกเฉียงใต้ของซาอุดีอาระเบีย เมื่อวันที่ 9 สิงหาคม

กระทรวงพลังงานซาอุดีอาระเบียยืนยันว่าเกิดเหตุเพลิงไหม้ขึ้นที่โรงกลั่น แต่สามารถควบคุมเพลิงได้ในเวลาต่อมา และไม่มีผู้ได้รับบาดเจ็บ โดยไม่ได้ระบุสาเหตุของเพลิงไหม้ ขณะที่โฆษกทางทหารของฮูตีระบุผ่านแพลตฟอร์ม X ว่า การโจมตีดังกล่าวเป็นการใช้โดรนโจมตีโรงกลั่น

โรงกลั่นญิซานมีกำลังการกลั่นน้ำมันดิบประมาณ 400,000 บาร์เรลต่อวัน และเคยตกเป็นเป้าหมายการโจมตีมาก่อน เช่นเดียวกับโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานของซาอุดีอาระเบียในเมืองญานบูริมทะเลแดง

ความเคลื่อนไหวดังกล่าวเกิดขึ้นเพียงสองวันหลังซาอุดีอาระเบียลงนามข้อตกลงด้านกลาโหมกับตุรกีและปากีสถาน ท่ามกลางสถานการณ์ความมั่นคงในภูมิภาคที่ตึงเครียดขึ้นจากความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ อิสราเอล และอิหร่าน

ฮาคาน ฟิดาน รัฐมนตรีต่างประเทศตุรกี ยืนยันว่า พันธมิตรด้านความมั่นคงดังกล่าวไม่ได้มีเป้าหมายต่อต้านอิหร่านหรือประเทศใดประเทศหนึ่ง แต่เป็นข้อตกลงเพื่อสนับสนุนความมั่นคงโดยรวม และประเทศสมาชิกจะหารือร่วมกันถึงระดับ รูปแบบ และแนวทางการสนับสนุน หากเกิดการโจมตี

สถานการณ์ทั้งหมดทำให้ช่องแคบฮอร์มุซยังคงเป็นจุดจับตาของตลาดพลังงานโลก แม้การเจรจาระหว่างอิหร่านกับโอมานจะมีความคืบหน้าเข้าสู่ขั้นตอนสุดท้าย แต่เงื่อนไขที่อิหร่านเรียกร้องจากสหรัฐฯ รวมถึงการโจมตีโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานในภูมิภาค ยังคงเป็นปัจจัยสำคัญที่อาจกำหนดทิศทางของการเปิดเส้นทางเดินเรือและความเสี่ยงต่อห่วงโซ่อุปทานพลังงานในระยะต่อไป