OECD เผยผลวิจัย พบ "ทักษะคน" ตัวแปรชี้ขาดในยุค AI ครองโลก

องค์การเพื่อความร่วมมือและการพัฒนาทางเศรษฐกิจ (OECD) เผยแพร่รายงานนโยบาย "AI and Skills: What We Know So Far" เมื่อวันที่ 5 มิถุนายน 2569 ชี้ให้เห็นว่า แม้ AI จะก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว แต่ตัวแปรชี้ขาดว่าเศรษฐกิจจะได้ประโยชน์จากคลื่นเทคโนโลยีนี้หรือไม่ กลับไม่ใช่ตัวเทคโนโลยีเอง หากแต่คือ "ทักษะของคนที่ใช้มัน"

ขาดคนมีทักษะ — อุปสรรคอันดับ 1 ของการนำ AI มาใช้

รายงานระบุว่าธุรกิจจำนวนมาก โดยเฉพาะ SMEs กำลังถูกฉุดรั้งจากการขาดแคลนบุคลากรที่มีทักษะด้าน AI โดยราว 40% ของนายจ้างในภาคการผลิตและการเงินที่ยังไม่ได้นำ AI มาใช้ ระบุว่า "ปัญหาทักษะ" คือสาเหตุหลัก ขณะที่ SMEs กว่าครึ่งหนึ่งที่ยังไม่ได้ใช้ Generative AI ก็ให้เหตุผลเดียวกัน

AI ดันดีมานด์แรงงานทักษะสูง — งานแบบไหนปลอดภัยที่สุด?

ในเวลาเดียวกัน AI กลับยิ่งเพิ่มความต้องการแรงงานระดับสูง นายจ้างในภาคการผลิตและการเงินมากกว่าครึ่งที่นำ AI มาใช้แล้ว รายงานว่า AI ทำให้ความต้องการแรงงานที่มีการศึกษาสูงเพิ่มขึ้น สอดคล้องกับภาพรวมที่พบว่า การจ้างงานเติบโตเร็วที่สุดในตำแหน่งที่สัมผัสกับ AI มากที่สุด เนื่องจาก AI มักทำหน้าที่เสริม ไม่ใช่แทนที่พนักงาน

ไม่ต้องเขียนโค้ดก็อยู่รอด — แต่ต้องอ่านข้อมูลให้เป็น

ข้อค้นพบที่น่าสนใจคือ มีเพียงไม่ถึง 1% ของแรงงานทั้งหมดที่จำเป็นต้องมีทักษะ AI ขั้นสูง เช่น การเขียนโปรแกรมหรือพัฒนาโมเดล สิ่งที่คนส่วนใหญ่ต้องการจริงๆ คือ ทักษะดิจิทัลทั่วไป ความสามารถในการใช้ วิเคราะห์ และตีความข้อมูล ควบคู่กับทักษะเชิงบริหารและทักษะมนุษย์อย่างการแก้ปัญหา ความคิดสร้างสรรค์ และนวัตกรรม

ผลสำรวจ SMEs ยังพบว่า ทักษะที่ถูกมองว่า "สำคัญขึ้น" มากที่สุดหลังยุค Generative AI ได้แก่ การวิเคราะห์และตีความข้อมูล (46.4%) ความคิดสร้างสรรค์และนวัตกรรม (41.9%) และทักษะการเขียนโปรแกรม (39.0%)

สัญญาณเตือน — AI อาจลดความต้องการ "ทักษะอ่อน"

รายงานยังชี้ถึงแนวโน้มที่น่าจับตาในบางประเทศของยุโรป โดยพบว่าผู้จัดการที่ใช้ซอฟต์แวร์บริหารเชิงอัลกอริทึมในเยอรมนี ฝรั่งเศส อิตาลี และสเปน มีแนวโน้มเชื่อว่าเครื่องมือดังกล่าว ลดความจำเป็นในการใช้ทักษะ "ความเห็นอกเห็นใจ" (20%) มากกว่าที่จะเพิ่มขึ้น (12%) แม้ OECD จะยังเตือนว่าเร็วเกินไปที่จะสรุปผลชัดเจน แต่ถือเป็นสัญญาณที่ต้องติดตามอย่างใกล้ชิด

AI ช่วยอุดช่องว่างขาดแคลนแรงงาน

น่าสนใจที่ AI ยังมีบทบาทช่วยบรรเทาปัญหาขาดแคลนแรงงาน เกือบ 2 ใน 5 ของ SMEs รายงานว่าเผชิญปัญหาขาดแคลนแรงงานในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา และเกือบ 40% ของ SMEs ที่มี skills gap ยืนยันว่า Generative AI ช่วยชดเชยช่องว่างดังกล่าวได้ โดยญี่ปุ่นเป็นประเทศที่รายงานผลลัพธ์ในด้านนี้สูงที่สุด

ลงทุนฝึกอบรม — ผลตอบแทนคุ้มค่า

ด้านการรับมือของภาคธุรกิจ รายงานพบว่าบริษัทจำนวนมากลงทุนในการฝึกอบรมพนักงาน โดยมากกว่าครึ่งของแรงงานที่ใช้ AI รายงานว่าได้รับการอบรมที่นายจ้างเป็นผู้ออกค่าใช้จ่าย และการลงทุนนี้ให้ผลตอบแทนที่ชัดเจน แรงงานที่ผ่านการอบรมมีแนวโน้มรายงานผลลัพธ์เชิงบวกจาก AI สูงกว่า ทั้งในแง่ประสิทธิภาพการทำงานและสภาพแวดล้อมในที่ทำงานที่ดีขึ้น

OECD แนะ 4 เส้นทางเร่งด่วนสำหรับรัฐบาล

OECD เสนอแนวทางนโยบายเร่งด่วน 4 ประการ ได้แก่ หนึ่ง ติดตามความต้องการทักษะที่เปลี่ยนแปลงอย่างใกล้ชิด รวมถึงผลกระทบต่อกลุ่มประชากรต่างๆ สอง ขยายการเข้าถึงทักษะด้าน AI โดยเฉพาะสำหรับ SMEs และกลุ่มแรงงานเสี่ยง สาม สร้างหลักประกันโอกาสการเรียนรู้และเพิ่มทักษะตลอดชีวิต โดยให้นายจ้าง แรงงาน และรัฐบาลร่วมรับผิดชอบ และ สี่ บูรณาการนโยบายทักษะเข้ากับยุทธศาสตร์เศรษฐกิจในภาพรวม

ทั้งนี้ รายงานยังเน้นย้ำว่านโยบายฝึกอบรมต้องเป็นส่วนหนึ่งของชุดมาตรการที่ครอบคลุมกว่านั้น รวมถึงการส่งเสริมความโปร่งใส ความรับผิดชอบ และการปกป้องความเป็นส่วนตัวของแรงงาน เพื่อให้แน่ใจว่า AI จะไม่สร้างหรือซ้ำเติมความไม่เท่าเทียมในตลาดแรงงาน.

ที่มา: OECD Policy Brief "AI and Skills: What We Know So Far"