ชิปดันการค้าโลกยุคดิจิทัล UNCTAD ชี้เอเชียครองส่งออก ICT 80%

การค้าโลกในยุคเศรษฐกิจดิจิทัลกำลังขับเคลื่อนด้วย “ชิปและชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์” มากขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ล่าสุด องค์การการค้าและการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (UNCTAD) เปิดเผยข้อมูลว่า สินค้าเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (ICT) มีสัดส่วนมากกว่า 12% ของมูลค่าการส่งออกสินค้าทั่วโลกในปี 2024 หรือคิดเป็นรายได้มากกว่า 1 ใน 8 ดอลลาร์จากการค้าสินค้าทั้งหมด

UNCTAD ระบุว่า ปัจจัยหลักที่ผลักดันการเติบโตดังกล่าวมาจากการค้าชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ เช่น ชิป แผงวงจร และเซนเซอร์ ซึ่งเพิ่มขึ้นต่อเนื่องในช่วง 15 ปีที่ผ่านมา แม้จะชะลอตัวลงเล็กน้อยในปี 2023 ขณะที่การค้าสินค้า ICT ประเภทเครื่องใช้ไฟฟ้าสำหรับผู้บริโภคและอุปกรณ์ดิจิทัลอื่นกลับเติบโตช้าหรือเข้าสู่ภาวะทรงตัว

รายงานชี้ว่า ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ถือเป็น “กระดูกสันหลังที่มองไม่เห็น” ของเศรษฐกิจดิจิทัล เนื่องจากเป็นหัวใจสำคัญของสมาร์ทโฟน ระบบคลาวด์ รถยนต์ไฟฟ้า และเทคโนโลยีพลังงานหมุนเวียน อีกทั้งยังเป็นแหล่งสร้างมูลค่าเพิ่มในกระบวนการผลิตระดับโลก

อย่างไรก็ตาม การผลิตสินค้า ICT ยังคงกระจุกตัวสูง โดยเอเชียเป็นศูนย์กลางหลักของโลก คิดเป็นเกือบ 80% ของการส่งออกสินค้า ICT ทั้งหมดในปี 2024 ส่งผลให้ประเทศที่สามารถผลิตชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ได้มีโอกาสสูงในการสร้างงานทักษะสูง รับการถ่ายทอดเทคโนโลยี และมีรายได้ส่งออกที่มั่นคงกว่า

ในทางตรงกันข้าม ประเทศกำลังพัฒนาหลายแห่งยังมีบทบาทจำกัดอยู่เพียงการประกอบหรือผลิตชิ้นส่วนมูลค่าต่ำ ทำให้ไม่สามารถได้รับประโยชน์เต็มที่จากการเปลี่ยนผ่านสู่การค้าโลกยุคดิจิทัลและพลังงานสะอาด UNCTAD เตือนว่า หากขาดการลงทุนเฉพาะด้านและการพัฒนาทักษะแรงงาน ประเทศเหล่านี้อาจถูกกันออกจากห่วงโซ่การค้าใหม่

ขณะเดียวกัน ภาคบริการ ICT ของโลก เช่น โทรคมนาคมและบริการคอมพิวเตอร์ มีมูลค่าสูงถึง 1.2 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 39 ล้านล้านบาท ในปี 2024 โดยยุโรปครองสัดส่วนส่งออกถึง 57% ตามด้วยเอเชียและโอเชียเนียที่ 33% ขณะที่แอฟริกาและลาตินอเมริการวมกันมีส่วนแบ่งเพียง 2.5% สะท้อนความเหลื่อมล้ำด้านศักยภาพดิจิทัลอย่างต่อเนื่อง

รายงานยังระบุว่า การค้า “สินค้าดิจิทัลที่ส่งมอบได้ทางออนไลน์” เช่น บริการที่ปรึกษา สุขภาพ การศึกษา และสื่อดิจิทัล เพิ่มขึ้น 10% ในปี 2024 และคิดเป็น 56% ของการส่งออกบริการทั่วโลก โดยประเทศพัฒนาแล้วยังคงเป็นผู้ครองตลาดหลักด้วยมูลค่าราว 3.8 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 123.5 ล้านล้านบาท เทียบกับประเทศกำลังพัฒนาที่ส่งออกได้ราว 1.2 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือ ประมาณ 39 ล้านล้านบาท

UNCTAD สรุปว่า ช่องว่างระหว่างประเทศพัฒนาแล้วและกำลังพัฒนาในด้านการส่งออกสินค้าและบริการ ICT ตอกย้ำความจำเป็นในการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานบรอดแบนด์ พัฒนาทักษะดิจิทัล กำกับดูแลข้อมูล และออกนโยบายการค้าที่เอื้อต่อการเติบโต มิฉะนั้นประเทศกำลังพัฒนาอาจยังเป็นเพียง “ผู้เล่นชายขอบ” ในหนึ่งในตลาดการค้าโลกที่เติบโตเร็วที่สุดในทศวรรษนี้