UNCTAD ชี้เศรษฐกิจดิจิทัลโลกโต แต่การลงทุนกระจุกตัวในเอเชีย
UNCTAD ชี้เศรษฐกิจจิทัลทั่วโลกพุ่งแรง แต่การลงทุนกระจุกตัวหนักในเอเชีย ซึงส่วนใหญ่ขาดแคลนโครงสร้างพื้นฐาน-กลยุทธ์ยั่งยืน
KEY
POINTS
- รายงาน UNCTAD ชี้ว่าการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (FDI) ในภาคดิจิทัลกว่า 80% กระจุกตัวอยู่ในประเทศกำลังพัฒนาเพียง 10 แห่ง ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในทวีปเอเชีย
- แม้เศรษฐกิจดิจิทัลจะเติบโตอย่างรวดเร็ว แต่การลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็นยังคงต่ำกว่าความต้องการที่ประเมินไว้มาก โดยเฉพาะในกลุ่มประเทศพัฒนาน้อยที่สุด (LDCs)
- ประเทศกำลังพัฒนาส่วนใหญ่มีกลยุทธ์ดิจิทัลระดับชาติแล้ว แต่ยังขาดการเชื่อมโยงกับนโยบายส่งเสริมการลงทุนและความยั่งยืน ซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการดึงดูดเงินทุนจากต่างประเทศ
รายงานการลงทุนโลกปี 2025 ของ UNCTAD เผยเศรษฐกิจดิจิทัลขยายตัวรวดเร็ว กลายเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญต่อการเติบโตและการพัฒนาอย่างยั่งยืนในประเทศกำลังพัฒนา แต่การลงทุนกลับกระจุกตัวสูง
โดยกว่า 80% ของเงินลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (FDI) ในภาคดิจิทัลทุ่มไปเพียง 10 ประเทศกำลังพัฒนา ส่วนใหญ่ในเอเชีย
แม้ปี 2024 การลงทุนบริการดิจิทัลในประเทศกำลังพัฒนาจะพุ่งแตะ 37,000 ล้านดอลลาร์ (ราว 1.26 ล้านล้านบาท) แต่เม็ดเงินลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐานหลักยังจำกัด แค่ 9,000 ล้านดอลลาร์ (ราว 3.06 แสนล้านบาท)
ขณะที่การลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน ICT ทั่วโลกอยู่ที่ 15,000 ล้านดอลลาร์ (ราว 5.1 แสนล้านบาท) ต่ำกว่าความต้องการที่ UNCTAD ประเมินว่าต้องใช้ถึง 62,000 ล้านดอลลาร์ต่อปี (ราว 2.11 ล้านล้านบาท) โดยการลงทุนดาต้าเซ็นเตอร์และฟินเทคส่วนใหญ่ไหลสู่ประเทศรายได้ปานกลาง มีเพียง 3% ที่ไปถึงกลุ่มประเทศพัฒนาน้อยที่สุด (LDCs)
รายงานระบุว่า การปิดช่องว่างการลงทุนดิจิทัลจำเป็นต้องมี “กล่องเครื่องมือเชิงนโยบาย” ที่ครบวงจร ทั้งในระดับภูมิภาค ระดับประเทศ และรายสาขา เพื่อสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการลงทุนและเร่งการเปลี่ยนผ่านดิจิทัล ซึ่งยังสะท้อนถึงความมุ่งมั่นของรัฐบาลที่พร้อมสร้างความเชื่อมั่นให้กับนักลงทุน
ประเด็นสำคัญจากรายงาน
• ประเทศกำลังพัฒนามีแผนดิจิทัลมากขึ้น แต่ยังไม่เชื่อมโยงกับนโยบายอื่น: ปี 2024 มี 86% ของประเทศกำลังพัฒนา และ 80% ของ LDCs มี “กลยุทธ์ดิจิทัลระดับชาติ” เพิ่มขึ้นจากไม่ถึงครึ่งเมื่อปี 2017 แต่หลายกลยุทธ์ยังไม่สอดรับกับนโยบายพัฒนา การลงทุน อุตสาหกรรม และสิ่งแวดล้อม
• การส่งเสริมการลงทุนยังจำกัด: แม้หลายแผนจะกล่าวถึงกฎระเบียบและโครงสร้างพื้นฐาน แต่มีน้อยกว่าครึ่งที่เอ่ยถึง FDI โดยมีเพียง 20% เท่านั้นที่พูดถึงบทบาทของหน่วยงานส่งเสริมการลงทุน (IPA)
• ความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อมยังไม่ถูกบูรณาการเพียงพอ: มีเพียง 55% ของประเทศกำลังพัฒนาที่ใส่ประเด็นสิ่งแวดล้อมในกลยุทธ์ดิจิทัล แม้เศรษฐกิจดิจิทัลจะมีผลกระทบด้านพลังงาน มลพิษ น้ำ และขยะอิเล็กทรอนิกส์เพิ่มขึ้น
• ขาดกลยุทธ์เฉพาะด้านเทคโนโลยี: กลยุทธ์ AI ดาต้าเซ็นเตอร์ และเซมิคอนดักเตอร์ยังมีไม่มาก ทั้งที่สามารถช่วยดึงดูดการลงทุนได้ชัดเจน
• กลยุทธ์ระดับภูมิภาคยังไม่ทั่วถึง: แม้ช่วยสร้างมาตรฐานร่วมและการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน แต่การนำไปใช้จริงในระดับชาติยังไม่สม่ำเสมอ
UNCTAD ระบุว่า การปรับ “ยุทธศาสตร์ดิจิทัล” ให้เชื่อมโยงกับเป้าหมายการลงทุนและความยั่งยืนคือหัวใจสำคัญที่จะช่วยเพิ่มความน่าสนใจต่อเม็ดเงินลงทุนระหว่างประเทศ และสร้างทิศทางชัดเจนให้กับการพัฒนาดิจิทัลในอนาคต