เคทีซีชี้ Climate Change ต้นทุนใหม่ของชีวิต 'ค่าอากาศ' แฝงในค่าไฟ-อาหาร-สุขภาพ

เคทีซีชี้ Climate Change ไม่ใช่แค่ปัญหาสิ่งแวดล้อม แต่กำลังกลายเป็น “ต้นทุนใหม่ของชีวิต” ผ่านค่าไฟ ค่าอาหาร ค่าเดินทาง ค่าซ่อมแซม และค่ารักษาพยาบาล แนะคนไทยปรับมุมมองการเงิน รับมือ “ค่าปรับตัว” พร้อมสร้างเงินสำรองและภูมิคุ้มกันทางการเงิน ท่ามกลางโลกที่สภาพอากาศคาดเดาได้ยากขึ้น

“ค่าอากาศ” ต้นทุนแฝงที่ซ่อนอยู่ในค่าครองชีพ

การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หรือ Climate Change กำลังเปลี่ยนจากประเด็นด้านสิ่งแวดล้อมมาเป็นโจทย์ทางเศรษฐกิจและการเงินที่ใกล้ตัวผู้บริโภคมากขึ้น เพราะผลกระทบจากอากาศร้อนจัด ฝนตกหนัก น้ำท่วม พายุ หรือคุณภาพอากาศ ล้วนแปรเปลี่ยนเป็นต้นทุนที่ครัวเรือนต้องแบกรับ แม้ในบัญชีรายรับรายจ่ายจะไม่มีหมวดที่เรียกว่า “ค่าอากาศ” ก็ตาม 

ตั้งแต่การเปิดเครื่องปรับอากาศนานขึ้นในวันที่อุณหภูมิสูงผิดปกติ การสั่งอาหารเดลิเวอรี่แทนการเดินทางออกไปซื้อ การเปลี่ยนเส้นทางเมื่อเกิดฝนตกหนัก ไปจนถึงค่าใช้จ่ายในการซ่อมแซมบ้านและรถยนต์หลังเกิดภัยธรรมชาติ ล้วนเป็นค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นจากสภาพอากาศโดยตรงหรือโดยอ้อม 

ข้อมูลจากองค์การอุตุนิยมวิทยาโลก หรือ WMO ระบุว่า ปี 2024 เป็นปีที่ร้อนที่สุดเท่าที่เคยมีการบันทึก ขณะที่อุณหภูมิเฉลี่ยโลกมีแนวโน้มสูงกว่าระดับก่อนยุคอุตสาหกรรมมากกว่า 1.5 องศาเซลเซียส สะท้อนให้เห็นว่าโลกกำลังเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศที่รุนแรงและคาดการณ์ได้ยากขึ้น

ผลกระทบดังกล่าวไม่ได้หยุดอยู่ที่ระดับเศรษฐกิจมหภาค แต่กำลังสะท้อนลงมายังระดับครัวเรือนผ่านต้นทุนอาหาร พลังงาน การเดินทาง สุขภาพ และการซ่อมแซมทรัพย์สิน เมื่อเหตุการณ์สภาพอากาศสุดขั้วเกิดถี่ขึ้น ค่าใช้จ่ายที่ครั้งหนึ่งเคยเป็น “รายจ่ายฉุกเฉิน” ก็มีแนวโน้มกลายเป็นต้นทุนที่ต้องเตรียมรับมือเป็นประจำ

“ค่าอากาศ” ไม่มีในบัญชี แต่ซ่อนอยู่ทุกค่าใช้จ่าย

หนึ่งในความท้าทายสำคัญคือ ผู้บริโภคอาจไม่รู้ตัวว่ากำลังจ่าย “ต้นทุนจากสภาพอากาศ” เพราะรายจ่ายเหล่านี้กระจายอยู่ในหลายหมวด ตั้งแต่ค่าไฟฟ้าที่สูงขึ้นจากการใช้เครื่องปรับอากาศ ราคาผักและวัตถุดิบอาหารที่ผันผวนตามสภาพอากาศ ไปจนถึงค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพจากความร้อนและมลพิษทางอากาศ

ขณะเดียวกัน หากเกิดน้ำท่วมหรือพายุ ค่าใช้จ่ายอาจเพิ่มขึ้นอีกจากการซ่อมแซมที่อยู่อาศัย รถยนต์ และทรัพย์สิน รวมถึงค่าเดินทางหรือค่าใช้จ่ายฉุกเฉินที่ไม่ได้อยู่ในแผนการเงินเดิม

เมื่อรวมค่าใช้จ่ายเล็ก ๆ เหล่านี้เข้าด้วยกัน ต้นทุนจาก Climate Change จึงไม่ได้เป็นเรื่องไกลตัว แต่กำลังค่อย ๆ เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของค่าครองชีพในชีวิตประจำวัน

รู้จัก “Adaptation Cost” ค่าปรับตัวในโลกที่ไม่เหมือนเดิม

อีกแนวคิดที่กำลังมีความสำคัญมากขึ้นคือ “Adaptation Cost” หรือค่าใช้จ่ายในการปรับตัวให้สามารถดำเนินชีวิตได้ท่ามกลางสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลง

ตัวอย่างเช่น การลงทุนติดตั้งระบบป้องกันความร้อนในบ้าน การเลือกซื้อเครื่องใช้ไฟฟ้าที่มีประสิทธิภาพด้านพลังงาน การปรับปรุงที่อยู่อาศัยให้รับมือกับฝนและน้ำท่วม หรือการดูแลสุขภาพเชิงป้องกันมากขึ้น

แม้การลงทุนเหล่านี้อาจเพิ่มค่าใช้จ่ายในระยะสั้น แต่สามารถช่วยลดความเสียหายและค่าใช้จ่ายในระยะยาวได้ จึงเป็นการเปลี่ยนมุมมองจาก “จ่ายเพิ่มวันนี้” ไปสู่ “ลดความเสี่ยงในวันหน้า”

เงินฉุกเฉินต้องรองรับ “โลกที่คาดเดาไม่ได้”

Climate Change ยังทำให้แนวคิดเรื่องเงินสำรองฉุกเฉินต้องขยายกว้างขึ้น จากเดิมที่เตรียมไว้สำหรับกรณีตกงาน เจ็บป่วย หรืออุบัติเหตุ วันนี้ครัวเรือนอาจต้องเตรียมรับมือกับความเสียหายจากน้ำท่วม การเดินทางหยุดชะงัก หรือค่าใช้จ่ายฉุกเฉินจากภัยธรรมชาติ

โดยเฉพาะในช่วงที่ครัวเรือนไทยยังเผชิญแรงกดดันด้านค่าครองชีพ การมีค่าใช้จ่ายก้อนใหญ่ที่ไม่คาดคิดเพียงครั้งเดียวอาจกระทบสภาพคล่องและความสามารถในการชำระหนี้ได้

ดังนั้น การสร้าง “ภูมิคุ้มกันทางการเงิน” จึงกลายเป็นอีกองค์ประกอบของ Financial Wellness เพราะความแข็งแรงทางการเงินไม่ได้วัดเพียงว่ามีรายได้มากแค่ไหน แต่รวมถึงความสามารถในการรับมือกับเหตุการณ์ที่อยู่นอกเหนือการควบคุมด้วย

จากพยากรณ์อากาศ สู่การวางแผนการเงิน

ในมุมของการเงินส่วนบุคคล Climate Change กำลังทำให้ผู้บริโภคต้องคิดไกลกว่าราคาซื้อขายในวันนี้ โดยก่อนซื้อบ้านอาจต้องพิจารณาความเสี่ยงจากน้ำท่วมและความร้อน ก่อนเลือกเครื่องใช้ไฟฟ้าอาจต้องดูต้นทุนพลังงานตลอดอายุการใช้งาน ขณะที่การเดินทางอาจต้องเผื่องบประมาณสำหรับสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงกะทันหัน

เคทีซีมองว่า ความยั่งยืน หรือ Sustainability ไม่ได้หมายถึงการดูแลสิ่งแวดล้อมเพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงการสร้างความพร้อมให้ผู้คนสามารถรับมือกับความเปลี่ยนแปลงได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การมีเงินสำรองฉุกเฉิน การบริหารหนี้อย่างรับผิดชอบ การใช้จ่ายอย่างมีเหตุผล และการเลือกลงทุนในสิ่งที่ช่วยลดต้นทุนระยะยาว ล้วนเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างภูมิคุ้มกันทางการเงิน

ท้ายที่สุด แม้คนทั่วไปจะไม่สามารถควบคุมอุณหภูมิของโลก หยุดพายุ หรือลดความเสี่ยงจากภัยธรรมชาติได้ทั้งหมด แต่สิ่งที่สามารถทำได้คือการเตรียมความพร้อมทางการเงินให้มากพอที่จะรับแรงกระแทกจากเหตุการณ์ไม่คาดคิด