เจาะผังเมืองใหม่ กทม.ปรับฟลัดเวย์เหลือ 3 หมื่นกว่าไร่ รับเมืองขยาย
เจาะผังเมืองฉบับใหม่กทม. รวมผังน้ำ ปรับพื้นที่ฟลัดเวย์จากราว 1 แสนไร่ เหลือ 3 หมื่นกว่าไร่ เผยแผนจัดการน้ำโดยรักษาพื้นที่รับน้ำสำคัญฝั่งตะวันออก
KEY
POINTS
- กทม. ปรับลดขนาดพื้นที่ฟลัดเวย์ในผังเมืองฉบับใหม่จากเดิมประมาณ 100,000 ไร่ เหลือราว 30,000 กว่าไร่
- การปรับลดพื้นที่ฟลัดเวย์เป็นผลมาจากการขยายตัวของเมือง ชุมชน และโรงงานอุตสาหกรรมในพื้นที่เดิม ทำให้ไม่สามารถรักษาสภาพไว้ได้ทั้งหมด
- พื้นที่สำคัญที่ยังจำเป็นต่อการรองรับและระบายน้ำจะถูกกำหนดเป็น "พื้นที่สีเขียวลาย" เพื่อรักษาสมดุลระหว่างการพัฒนาเมืองกับการบริหารจัดการน้ำ
นายอาสา ทองธรรมชาติ ผู้อำนวยการสำนักการวางผังและพัฒนาเมือง กรุงเทพมหานคร เปิดเผยกับ "ฐานเศรษฐกิจ" ถึงการจัดทำ “ผังน้ำ” ในร่างผังเมืองฉบับใหม่ว่า กรุงเทพมหานครเพิ่มมิติการบริหารจัดการน้ำเข้าไปในการวางผังเมือง โดยเฉพาะการกำหนดแนวทางระบายน้ำและพื้นที่ฟลัดเวย์ให้เป็นระบบมากขึ้น จากเดิมที่แนวทางดังกล่าวส่วนหนึ่งอยู่ภายใต้การกำหนดพื้นที่สีเขียวลายตามผังเมืองเดิม
ทั้งนี้ พระราชบัญญัติการผังเมือง พ.ศ. 2562 กำหนดให้การจัดทำผังเมืองรวมต้องจัดทำ “ผังน้ำ” ควบคู่กัน เพื่อให้การวางผังเมืองคำนึงถึงระบบน้ำและแนวทางป้องกันปัญหาอุทกภัยมากขึ้น ส่งผลให้การจัดทำผังเมืองฉบับใหม่ต้องนำระบบน้ำ พื้นที่รับน้ำ พื้นที่ระบายน้ำ และพื้นที่เสี่ยงน้ำท่วมมาพิจารณาควบคู่กับการกำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดิน
อีกทั้งสถานการณ์น้ำท่วมและปัญหาน้ำรอการระบายที่เกิดขึ้นในพื้นที่กรุงเทพฯ โดยเฉพาะพื้นที่ลุ่มต่ำ สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของการวางระบบน้ำควบคู่ไปกับการพัฒนาเมือง เนื่องจากเมื่อเมืองขยายตัวและมีการใช้ประโยชน์ที่ดินเพิ่มขึ้น พื้นที่ที่เคยทำหน้าที่รองรับหรือระบายน้ำตามธรรมชาติจึงต้องถูกนำมาพิจารณาใหม่ว่า พื้นที่ใดควรรักษาไว้เพื่อทำหน้าที่ด้านระบบน้ำ และพื้นที่ใดสามารถปรับการใช้ประโยชน์ที่ดินให้สอดคล้องกับสภาพเมืองในปัจจุบันได้
ทบทวนฟลัดเวย์เก่า หลังเมืองขยายตัว
ที่ผ่านมาพื้นที่ฟลัดเวย์เดิมมีการกำหนดแนวพื้นที่ขนาดใหญ่และใช้ข้อกำหนดควบคุมการพัฒนามานานกว่า 40 ปี ครอบคลุมพื้นที่ที่เชื่อมโยงกรุงเทพฯ ปทุมธานี และสมุทรปราการ
แต่เมื่อพื้นที่โดยรอบมีการพัฒนาเมืองเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในปทุมธานีและสมุทรปราการ ซึ่งมีทั้งชุมชน โรงงานอุตสาหกรรม และโครงการที่อยู่อาศัย ทำให้พื้นที่ฟลัดเวย์ตามแนวคิดเดิมไม่สามารถรักษาสภาพไว้ได้ทั้งหมด
ในการจัดทำผังเมืองฉบับใหม่ กรุงเทพมหานครจึงทบทวนแนวพื้นที่ฟลัดเวย์จากเดิมที่กำหนดไว้เป็นบริเวณกว้าง โดยพื้นที่ฟลัดเวย์เดิมมีขนาดประมาณ 100,000 ไร่ ก่อนปรับลดลงเหลือประมาณ 1 ใน 3 หรือราว 30,000 กว่าไร่ เพื่อให้สอดคล้องกับสภาพการพัฒนาเมืองในปัจจุบัน
อย่างไรก็ตาม พื้นที่ซึ่งยังมีบทบาทสำคัญต่อการรองรับและระบายน้ำยังคงได้รับการกำหนดเป็นพื้นที่สีเขียวลาย พร้อมมีการควบคุมการใช้ประโยชน์ที่ดินในพื้นที่ดังกล่าวอย่างต่อเนื่อง เพื่อรักษาศักยภาพในการรองรับน้ำและเป็นส่วนหนึ่งของระบบระบายน้ำของกรุงเทพฯ
ฝั่งตะวันออกพื้นที่ลุ่ม รับน้ำจากหลายแนวคลอง
สำหรับพื้นที่ฟลัดเวย์ด้านตะวันออกของกรุงเทพฯ มีลักษณะเชื่อมโยงกับระบบคลองทั้งแนวเหนือ-ใต้ และตะวันออก-ตะวันตก โดยคลองแสนแสบเป็นหนึ่งในแนวคลองสำคัญบริเวณมีนบุรีต่อเนื่องไปทางหนองจอก
ขณะที่คลองประเวศบุรีรมย์ทำหน้าที่เป็นแนวตะวันออก-ตะวันตก เชื่อมต่อกับระบบคลองแนวเหนือ-ใต้ เพื่อช่วยนำน้ำลงสู่พื้นที่ตอนล่างและระบายออกสู่ทะเลบริเวณสมุทรปราการ
อย่างไรก็ตาม พื้นที่ลาดกระบังมีลักษณะเป็นพื้นที่ลุ่มต่ำหรือแอ่งกระทะ ทำให้การระบายน้ำยังเป็นโจทย์สำคัญ โดยเฉพาะในช่วงที่เกิดฝนตกหนัก ขณะที่พื้นที่มีนบุรี หนองจอก และลาดกระบังยังมีระบบคลองที่เชื่อมโยงกัน จึงต้องพิจารณาศักยภาพของพื้นที่รับน้ำและระบบระบายน้ำประกอบการกำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดิน
ขณะเดียวกัน การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานของภาครัฐในพื้นที่ฝั่งตะวันออก ทั้งสนามบินสุวรรณภูมิ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง และระบบรถไฟฟ้า เป็นปัจจัยที่กระตุ้นการขยายตัวของเมืองและความต้องการใช้ประโยชน์ที่ดินเพิ่มขึ้น ส่งผลให้การรักษาพื้นที่สีเขียวลายหรือพื้นที่ที่ทำหน้าที่รองรับและระบายน้ำ ต้องพิจารณาให้สอดคล้องกับสภาพเมืองที่เปลี่ยนแปลงไป
รักษาพื้นที่รับน้ำ ควบคู่ขยายเมือง
ด้วยเหตุนี้แนวทางของผังเมืองฉบับใหม่จึงต้องปรับขนาดพื้นที่ฟลัดเวย์จากแนวพื้นที่เดิมที่มีขนาดใหญ่ หลังพื้นที่บางส่วนถูกพัฒนาเป็นเมืองไปแล้ว ขณะที่พื้นที่ซึ่งยังมีศักยภาพในการทำหน้าที่เป็นพื้นที่รับน้ำและระบายน้ำยังคงรักษาไว้ในรูปแบบพื้นที่สีเขียวลาย โดยเฉพาะบริเวณแนวคลองและพื้นที่ด้านตะวันออก
การกำหนดพื้นที่ดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อรักษาสมดุลระหว่างการบริหารจัดการน้ำกับการพัฒนาเมือง โดยพิจารณาทั้งมิติการใช้ประโยชน์ที่ดิน การขยายตัวของชุมชน และคุณภาพชีวิตของประชาชนควบคู่กัน ไม่ได้กำหนดพื้นที่รับน้ำโดยแยกออกจากทิศทางการพัฒนาเมือง
สำหรับการจัดทำผังเมืองฉบับใหม่ กรุงเทพมหานครยังพิจารณาระบบน้ำและพื้นที่เสี่ยงน้ำท่วมควบคู่กับการกำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดิน โดยเฉพาะพื้นที่ด้านตะวันออกซึ่งมีลักษณะเป็นพื้นที่ลุ่มต่ำและแอ่งรับน้ำ ขณะที่ระบบคลองทั้งแนวเหนือ-ใต้และตะวันออก-ตะวันตกมีบทบาทในการเชื่อมโยงและระบายน้ำ
ดังนั้น พื้นที่ที่ยังมีความจำเป็นต่อระบบน้ำจะได้รับการรักษาไว้ ขณะที่การปรับการใช้ประโยชน์ที่ดินจะพิจารณาตามศักยภาพและข้อจำกัดของแต่ละพื้นที่ เพื่อให้การขยายตัวของกรุงเทพฯ สามารถเดินควบคู่ไปกับการบริหารจัดการน้ำและลดข้อจำกัดด้านอุทกภัยในระยะยาว
