จับตาศาลรัฐธรรมนูญ หัก“กกต.” สกัดศาลฎีการื้อคดีฮั้ว สว.

กลายเป็นประเด็นร้อนทางกฎหมายและการเมืองที่ต้องจับตาอย่างใกล้ชิด สำหรับกรณี คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) มีมติเสียงข้างมาก 5 ต่อ 2 ยื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญ ขอให้วินิจฉัยปัญหาเกี่ยวกับหน้าที่และอำนาจของ กกต. ในการตรวจสอบคุณสมบัติผู้สมัครสมาชิกวุฒิสภา (สว.) และความเป็นที่สุดของคำวินิจฉัย ภายหลังศาลฎีกาแผนกคดีเลือกตั้ง รับคำร้องที่เกี่ยวข้องกับการตรวจสอบและทบทวนคำวินิจฉัยของ กกต. ไว้พิจารณา 

กกต.ขอศาลรธน.ชี้ขาด2ปม

เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 กกต.ได้มอบหมายเจ้าหน้าที่นำคำร้องพร้อมเอกสารประกอบจำนวน 2 ลัง ยื่นต่อศาลรัฐธรรมนูญ ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2) เพื่อขอให้วินิจฉัยปัญหาเกี่ยวกับหน้าที่และอำนาจของ กกต.

การยื่นคำร้องดังกล่าวเป็นไปตามมติ กกต.เสียงข้างมาก 5 ต่อ 2 จากการประชุม กกต. ครั้งที่ 130/2569 เมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน 2569 โดยมีกรรมการ กกต. 5 คนที่เห็นชอบ ได้แก่ 1.นายณรงค์ กลั่นวารินทร์ ประธาน กกต. 2.นายฐิติเชฏฐ์ นุชนาฏ 3.นายอนันต์ สุวรรณรัตน์ 4.นายณรงค์ รักร้อย และ 5.นายจิรุตม์ วิศาลจิตร โดยสาระสำคัญของคำร้องมี 2 ประเด็น

ประเด็นแรก ขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่า เมื่อผู้อำนวยการการเลือกระดับอำเภอ ระดับจังหวัด และ ระดับประเทศ มีคำสั่งรับสมัครและประกาศรายชื่อผู้สมัคร สว. ซึ่งมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามแล้ว คำสั่งและประกาศดังกล่าวถือเป็นที่สุด ไม่สามารถถูกตรวจสอบอีกได้หรือไม่ เว้นแต่กรณีตามมาตรา 63 แห่ง พ.ร.ป.ว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ. 2561

ประเด็นที่สอง ขอให้วินิจฉัยว่า กรณี กกต.มีคำวินิจฉัยตามมาตรา 60 วรรคสอง และมาตรา 62 ของกฎหมายฉบับเดียวกันแล้ว คำวินิจฉัยดังกล่าวถือเป็นที่สุดหรือไม่ และบุคคลที่เกี่ยวข้องยังสามารถยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาเพื่อขอให้ตรวจสอบหรือทบทวนคำวินิจฉัยดังกล่าวได้อีกหรือไม่  

การยื่นคำร้องดังกล่าวเกิดขึ้นในช่วงที่ “ศาลฎีกาแผนกคดีเลือกตั้ง” กำลังพิจารณาคดีคุณสมบัติผู้สมัคร สว. ที่ได้รับการคัดเลือก ที่ยื่นคำร้องโดย ผู้สมัคร สว. และ สว.สำรอง                     

2กกต.ชี้ล้ำเส้นศาลฎีกา 

ประเด็นที่ทำให้เรื่องนี้มีน้ำหนักมากขึ้น คือ ความเห็นคัดค้านของ กกต.เสียงข้างน้อย 2 คน ได้แก่ นายสิทธิโชติ อินทรวิเศษ และ นายชาย นครชัย ซึ่งได้แสดงความเห็นแย้งต่อมติของเสียงข้างมาก โดยมองว่า คำร้องดังกล่าวมีปัญหาทั้งในแง่ขอบเขตอำนาจของศาลรัฐธรรมนูญ และหลักเกณฑ์การเสนอเรื่องตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2) 

สำหรับประเด็นแรก กกต.เสียงข้างน้อยเห็นว่า แม้คำขอของเสียงข้างมากจะระบุให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยความเป็นที่สุดของคำสั่งรับสมัครและประกาศรายชื่อผู้สมัคร สว. แต่ผลในทางปฏิบัติกลับอาจทำให้ศาลฎีกาไม่สามารถตรวจสอบความถูกต้องของคำสั่งดังกล่าวได้อีก 

จึงมองว่าเนื้อหาแท้จริงของคำร้อง ไม่ได้เป็นเพียงปัญหาเกี่ยวกับหน้าที่และอำนาจของ กกต. แต่มีผลไปถึงการขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยเกี่ยวกับหน้าที่และอำนาจของศาลฎีกา ซึ่งไม่อยู่ในขอบเขตที่รัฐธรรมนูญ มาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2) ให้อำนาจไว้ 

เสียงข้างน้อยยังเห็นว่า แนวทางดังกล่าวอาจไม่สอดคล้องกับเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ ในเรื่องการตรวจสอบและถ่วงดุลอำนาจ ซึ่งออกแบบมาเพื่อป้องกันไม่ให้องค์กร หรือ บุคคลใดมีอำนาจเบ็ดเสร็จเด็ดขาด โดยได้ยกมาตรา 192 ซึ่งกำหนดกลไกการวินิจฉัยชี้ขาดกรณีมีปัญหาเกี่ยวกับอำนาจหน้าที่ระหว่างศาลไว้เป็นการเฉพาะมาประกอบเหตุผล 

ที่สำคัญ เสียงข้างน้อยยังอ้างถึงข้อเท็จจริงก่อนหน้านี้ว่า เมื่อวันที่ 27 ตุลาคม 2569 กกต. โดยประธานกรรมการการเลือกตั้ง ในฐานะผู้คัดค้านที่ 1 ได้ยื่นคำร้องต่อศาลฎีกา ในคดีหมายเลขดำที่ ลต สว 9/2569 ซึ่งนายภิญโญ บุญเรือง อดีตผู้สมัคร สว. เป็นผู้ยื่นฟ้อง กกต. และคดีหมายเลขดำที่ ลต สว 10/2569 ซึ่ง นายอัครวัฒน์ พงศ์ธนาชลิตกุล ผู้สมัคร สว.บัญชีสำรอง เป็นผู้ยื่นฟ้อง กกต. 

คำร้องดังกล่าวมีวัตถุประสงค์ขอให้ศาลฎีกา วินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายว่า ศาลฎีกาไม่มีอำนาจพิจารณาคดีเลือกตั้งดังกล่าวหรือไม่ ซึ่งศาลฎีกาได้มีคำสั่งในรายงานกระบวนพิจารณาวันเดียวกันว่า เห็นควรรอวินิจฉัยประเด็นนี้ไว้ในคำพิพากษา 

เสียงข้างน้อยจึงตั้งข้อสังเกตว่า การที่ กกต.นำประเด็นเดียวกันมายื่นต่อศาลรัฐธรรมนูญอีกครั้ง เป็นการดำเนินการที่มีเนื้อหาซ้ำกับประเด็นที่ได้ยื่นให้ศาลฎีกาพิจารณาไปแล้ว 

ยิ่งไปกว่านั้น ยังเห็นว่า การใช้สิทธิทางศาลในลักษณะดังกล่าวอาจมีปัญหาในเรื่องหลักสุจริต หรือ Principle of Good Faith / Bona Fides และหลัก Clean Hands Doctrine ซึ่งเป็นหลักที่มุ่งให้ผู้ที่ร้องขอความยุติธรรมจากศาลต้องใช้สิทธิโดยสุจริต 

อีกเหตุผลหนึ่งที่เสียงข้างน้อยหยิบยกขึ้นมา คือ รัฐธรรมนูญ มาตรา 225 และ มาตรา 226 ซึ่งเกี่ยวข้องกับอำนาจหน้าที่ของ กกต. ประกอบกับมาตรา 194 ที่กำหนดอำนาจของศาลยุติธรรมในการพิจารณาพิพากษาคดีทั้งปวง เว้นแต่คดีที่รัฐธรรมนูญหรือกฎหมายกำหนดให้อยู่ในอำนาจศาลอื่น

จึงเห็นว่าอำนาจพิจารณาคดีเลือกตั้งของศาลฎีกา มีฐานทางรัฐธรรมนูญรองรับอยู่แล้ว ไม่ควรมีการโต้แย้งเขตอำนาจศาลด้วยการยื่นคำร้องในลักษณะดังกล่าว 

                      

ยังไม่มีข้อพิพาทเกิดขึ้นจริง 

สำหรับประเด็นที่สอง ซึ่ง กกต.เสียงข้างมากขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยความเป็นที่สุดของคำวินิจฉัย ตามมาตรา 60 วรรคสอง และมาตรา 62 นั้น เสียงข้างน้อยเห็นว่า คำขอยังไม่เข้าเกณฑ์ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2) 

เหตุผลสำคัญคือ บทบัญญัติดังกล่าวเกี่ยวข้องกับการพิจารณาว่าผู้สมัครหรือบุคคลใดกระทำการทุจริตในการเลือก หรือ รู้เห็นกับการกระทำของบุคคลอื่น ซึ่งอาจนำไปสู่การที่ กกต.ต้องยื่นคำร้องต่อศาลฎีกา เพื่อขอให้เพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง หรือ สิทธิเลือกตั้งตามเงื่อนไขของกฎหมาย 

เสียงข้างน้อยจึงเห็นว่า ในขณะยื่นคำร้องยังไม่มีข้อเท็จจริงที่แสดงให้เห็นว่า ปัญหาเกี่ยวกับหน้าที่และอำนาจของ กกต. ตามรัฐธรรมนูญเกิดขึ้นแล้วจริง แต่เป็นเพียงข้อสงสัย หรือ การคาดการณ์ว่าอาจเกิดปัญหาขึ้นในอนาคต  

เมื่อหลักเกณฑ์ตามมาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2) ต้องเป็นปัญหาเกี่ยวกับหน้าที่และอำนาจที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญและเกิดขึ้นแล้ว จึงเห็นว่า คำขอในประเด็นนี้ไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ ที่จะเสนอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยได้

นอกจากนี้ กกต.เสียงข้างน้อยยังไม่เห็นด้วยกับแนวทางที่จะนำการยื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญไปแจ้งต่อศาลฎีกา เพื่อขอให้ศาลฎีกาชะลอการพิจารณาคดีไว้ก่อน                              

“จรัญ”ชี้ยื่นข้ามแท่งศาลไม่ได้ 

อีกหนึ่งความเห็นที่น่าสนใจมาจาก ศ.พิเศษ จรัญ ภักดีธนากุล อดีตตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ซึ่งแสดงความเห็นต่อกรณีนี้ว่า รู้สึกมึนกับคำร้องของ กกต. เพราะตามหลักกฎหมายแล้ว การที่ กกต.ยื่นเรื่องให้ศาลรัฐธรรมนูญตรวจสอบอำนาจหน้าที่ของศาลฎีกาโดยตรงนั้น ไม่สามารถทำได้ 

ศ.พิเศษ จรัญ อธิบายว่า ระบบรัฐธรรมนูญไทยตั้งแต่ปี 2540 ปี 2550 จนถึงปี 2560 วางหลักการแบ่งแยกองค์กรตุลาการไว้อย่างชัดเจน โดยศาลฎีกา ศาลรัฐธรรมนูญ และ ศาลปกครองสูงสุด ต่างมีอิสระในการใช้อำนาจตามเขตอำนาจของตนเอง ไม่มีศาลใดมีสถานะเป็นศาลที่อยู่เหนือกว่าอีกศาลหนึ่ง และไม่มีอำนาจเข้าไปก้าวก่าย หรือ ตรวจสอบการใช้อำนาจของกันและกันโดยตรง 

                           

ส่วนการใช้ช่องทางตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2) นั้น ศ.พิเศษ จรัญ ชี้ว่า พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2561 มาตรา 44 วางหลักไว้ว่า ปัญหาที่จะเสนอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัย ต้องเป็นปัญหาที่เกิดขึ้นแล้วจริง ไม่ใช่เพียงความไม่แน่ใจของหน่วยงานหรือความเห็นที่ไม่ตรงกันกับองค์กรอื่น

โดยมาตรา 210 (2) มีวัตถุประสงค์เพื่อแก้ไขปัญหาความขัดแย้งเกี่ยวกับหน้าที่ และอำนาจระหว่างองค์กรตามรัฐธรรมนูญ เช่น องค์กรอิสระกับองค์กรอิสระด้วยกัน หรือ องค์กรอิสระกับคณะรัฐมนตรีหรือรัฐสภา ไม่ใช่ช่องทางที่องค์กรหนึ่ง จะนำเรื่องไปขอให้ศาลรัฐธรรมนูญตรวจสอบการใช้อำนาจของศาลอีกองค์กรหนึ่ง 

อดีตตุลาการศาลรัฐธรรมนูญรายนี้มองว่า กรณีดังกล่าวยังไม่ถือว่าเกิดปัญหาเกี่ยวกับหน้าที่และอำนาจของ กกต. ตามรัฐธรรมนูญ แต่เป็นเพียงปัญหาความเห็นที่ กกต.เห็นว่าศาลฎีกาใช้อำนาจไม่ถูกต้อง จึงอาจไม่เข้าเงื่อนไขที่ศาลรัฐธรรมนูญจะรับไว้พิจารณา 

สำหรับช่องทางที่ กกต.ควรดำเนินการ หากเห็นว่า การพิจารณาของศาลฎีกาอาจมีประเด็นขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ คือ การยื่นคำร้องคัดค้านต่อศาลฎีกาในคดีที่กำลังพิจารณาอยู่ ในฐานะคู่กรณีหรือผู้มีส่วนได้เสีย 

จากนั้นจึงขอให้ศาลฎีกาพิจารณาส่งประเด็นไปยังศาลรัฐธรรมนูญตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 212 เพื่อวินิจฉัยว่า บทบัญญัติแห่งกฎหมายที่ศาลจะใช้ในการพิจารณาคดีนั้นขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญหรือไม่ 
ศ.พิเศษ จรัญ ยังเตือนด้วยว่า หากยอมให้มีการยื่นเรื่องข้ามแท่งองค์กรตุลาการในลักษณะนี้ได้ อาจสร้างปัญหาต่อบรรทัดฐานทางกฎหมายและกระทบต่อความเชื่อมั่นในการปฏิบัติหน้าที่ของศาลแต่ละองค์กร 

จับตาศาลรธน.ตีตกคำร้อง กกต.

ขณะที่ นายนรินท์พงศ์ จินาภักดิ์ นายกสมาคมทนายความแห่งประเทศไทย เห็นว่า ศาลฎีกาแผนกคดีเลือกตั้ง ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของศาลยุติธรรม มีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีเกี่ยวกับการเลือกตั้งตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 194 จึงมีอำนาจพิจารณาคดีที่เกี่ยวข้องกับการใช้อำนาจของ กกต.ในการเลือก สว.ได้ 

“การที่ กกต.ยื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญโดยตรง เป็นการดำเนินการที่ไม่มีอำนาจ และเห็นว่าศาลรัฐธรรมนูญควรมีคำวินิจฉัยไม่รับคำร้องดังกล่าว”  นายนรินท์พงศ์ ระบุ

สิ่งที่ต้องจับตาต่อจากนี้จึงมีอย่างน้อย 3 เรื่อง ได้แก่

1.ศาลรัฐธรรมนูญจะรับคำร้องของ กกต.ไว้พิจารณาหรือไม่

2.หากรับไว้พิจารณา จะตีความขอบเขตของมาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2) อย่างไร

และ 3. การยื่นคำร้องดังกล่าว จะมีผลต่อการเดินหน้าพิจารณาคดีของศาลฎีกาแผนกคดีเลือกตั้งมากน้อยเพียงใด 

อย่างไรก็ตาม ในความเห็นของ “ทีมข่าวการเมืองฐานเศรษฐกิจ” คาดการณ์ว่า ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ 9 คน ซึ่งมีตุลาการใหม่ 2 คน ที่มาจาก สว.ชุดปัจจุบัน จะมีความเห็น “ไม่รับคำร้อง” ของ กกต.ไว้พิจารณาวินิจฉัย    

นั่นหมายความว่า “ศาลรัฐธรรมนูญ” จะไม่ยอมเป็นเครื่องมือให้กับ “กกต.” ในการสกัดอำนาจ “ศาลฎีกา” พิจารณาคดีที่เกี่ยวกับการ “ฮั้ว สว.” นั่นเอง...
 

รายงานพิเศษ โดย...ทีมข่าวการเมือง หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ฉบับ 4253