เปิดความเห็นแย้ง 2 เสียงข้างน้อย ซัดมติเสียงข้างมาก ชงศาลรธน.วินิจฉัยอำนาจ กกต.

9 พฤศจิกายน 2569 มีรายงานว่า คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) 2 เสียงข้างน้อย คือ นายสิทธิโชติ อินทรวิเศษ และนายชาย นครชัย ได้จัดทำเอกสารความเห็นส่วนตนเสนอยังสำนักงาน กกต. เสร็จสิ้นแล้ว กรณีที่ "ไม่เห็นด้วย" กับ กกต.เสียงข้างมาก 5 เสียงที่มีมติให้ยื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญตามรัฐธรรมนูญมาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2) เพื่อขอให้วินิจฉัยปัญหาเกี่ยวกับหน้าที่และอำนาจของ กกต. ภายหลังศาลฎีกาแผนกคดีเลือกตั้งรับคำร้องเกี่ยวกับการตรวจสอบคุณสมบัติผู้สมัครสมาชิกวุฒิสภา (สว.) และการทบทวนคำวินิจฉัยของ กกต. ไว้พิจารณา

โดยกกต.สองเสียงข้างน้อยระบุว่า ได้เข้าร่วมประชุม กกต. ครั้งที่ 130/2569 เมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน 2569 ในระเบียบวาระที่ 8.2 เรื่องการพิจารณายื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญ และมีความเห็นใน 2 ประเด็นที่กกต.เสียงข้างมากมีมติให้ยื่นวินิจฉัยว่า

1. กรณีขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่า เมื่อผู้อำนวยการเลือกระดับอำเภอ ระดับจังหวัด และระดับประเทศ มีคำสั่งรับสมัครและประกาศรายชื่อผู้สมัคร สว. ที่มีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามแล้ว คำสั่งดังกล่าวถือเป็นที่สุด ไม่อาจถูกตรวจสอบได้อีกหรือไม่ เว้นแต่กรณีตามมาตรา 63 แห่ง พ.ร.ป.ว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ. 2561 นั้น

กกต. 2 เสียงข้างน้อยเห็นว่า แม้คำขอจะอ้างเรื่องความเป็นที่สุดของคำสั่งรับสมัครและประกาศรายชื่อผู้สมัครแต่ผลที่แท้จริงของคำขอดังกล่าวจะทำให้ศาลฎีกาไม่มีอำนาจวินิจฉัยหรือตรวจสอบความถูกต้องของคำสั่งเหล่านี้ได้อีก จึงเท่ากับเป็นการขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยปัญหาเกี่ยวกับหน้าที่และอำนาจของศาลฎีกา ซึ่งไม่อยู่ในขอบเขตของรัฐธรรมนูญ มาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2)

ขัดหลักการตรวจสอบถ่วงดุลอำนาจ

นอกจากนี้ยังระบุด้วยว่า แนวทางดังกล่าวไม่สอดคล้องกับเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ ขัดต่อหลักการตรวจสอบและถ่วงดุลอำนาจซึ่งมีขึ้นเพื่อป้องกันไม่ให้บุคคลหรือองค์กรใดองค์กรหนึ่งมีอำนาจเบ็ดเสร็จเด็ดขาด หรือใช้อำนาจไปในทางมิชอบ พร้อมอ้างรัฐธรรมนูญมาตรา 192 ซึ่งกำหนดกลไกการวินิจฉัยชี้ขาดกรณีมีปัญหาเกี่ยวกับอำนาจหน้าที่ระหว่างศาลไว้เป็นการเฉพาะ

ทั้งนี้ เอกสารความเห็นแย้งยังระบุด้วยว่าเมื่อวันที่ 27 ต.ค. 69 กกต.โดยประธานกรรมการการเลือกตั้งในฐานะผู้คัดค้านที่ 1 ได้ยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาในคดีหมายเลขดำที่ ลต สว 9/2569 (นายภิญโญ บุญเรือง อดีตผู้สมัครสว.ยื่นฟ้องกกต.) และ ลต สว 10/2569 (นายอัครวัฒน์ พงศ์ธนาชลิตกุลผู้สมัคร สว. บัญชีสำรอง ยื่นฟ้อง กกต.) เพื่อขอให้วินิจฉัยชี้ขาดปัญหาข้อกฎหมายว่า "ศาลฎีกาไม่มีอำนาจพิจารณาคดีเลือกตั้งดังกล่าว" แต่ศาลฎีกามีคำสั่งในรายงานกระบวนพิจารณาวันเดียวกันว่า เห็นควรให้รอวินิจฉัยประเด็นดังกล่าวในคำพิพากษา

กกต. 2 เสียงข้างน้อยจึงตั้งข้อสังเกตว่า การที่ กกต.มีคำขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยในครั้งนี้อีก จึงเป็นเรื่องเดียวกับที่ศาลฎีกาได้มีคำสั่งไว้แล้ว

"การยื่นคำขอเช่นนี้แสดงให้เห็นว่าเมื่อ กกต.ไม่เห็นด้วยกับคำสั่งของศาลฎีกาแต่กลับมายื่นคำขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่า คำสั่งของกกต.เป็นที่สุดไม่สามารถตรวจสอบโดยศาลฎีกาได้ทั้งที่เจตนาโดยแท้จริงแล้วทั้งที่เจตนาโดยแท้จริงแล้ว ต้องการให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยถึงเขตอำนาจของศาลฎีกา แม้จะไม่ต้องด้วยบทบัญญัติมาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2) ก็ตาม การขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยในประเด็นนี้จึงเป็นการใช้สิทธิ์ทางศาลโดยไม่ตรงกับหลักสุจริต (Principle of Good Faith / Bona Fides) ที่ระบุการใช้สิทธิทางศาลว่า "ผู้ที่มาร้องขอความยุติธรรมจากศาลจะต้องเป็นผู้ที่มีความบริสุทธิ์และสุจริตในเรื่องนั้นด้วย" (Clean Hands Doctrine)

กกต.2 เสียงข้างน้อย ยังเห็นว่า เจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ มาตรา 225 และมาตรา 226 ซึ่งเกี่ยวกับอำนาจหน้าที่ของ กกต. และการตรวจสอบการจัดการเลือกตั้ง ประกอบกับมาตรา 194 ที่บัญญัติให้ศาลยุติธรรมมีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีทั้งปวง เว้นแต่คดีที่รัฐธรรมนูญหรือกฎหมายกำหนดให้อยู่ในอำนาจศาลอื่น บทบัญญัติดังกล่าวให้อำนาจในการพิจารณาคดีเลือกตั้งอยู่ในอำนาจของศาลฎีกาโดยตรงอยู่แล้ว จึงไม่มีเหตุผลที่จะโต้แย้งถึงเขตอำนาจของศาลฎีกาอีก

พร้อมยกตัวอย่างกรณี กกต.ไม่ประกาศรายชื่อผู้สมัครรับเลือกตั้งเป็นนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดนครสวรรค์ แม้กฎหมายเลือกตั้งท้องถิ่นไม่ได้กำหนดช่องทางอุทธรณ์คำวินิจฉัยไว้โดยตรง แต่ศาลฎีกาได้พิจารณาเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญและบทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง ก่อนมีคำวินิจฉัยเกี่ยวกับความเป็นที่สุดของคำวินิจฉัย กกต. ซึ่งกรณีดังกล่าวจึงถูกนำมาใช้สนับสนุนความเห็นว่า การที่กฎหมายไม่ได้บัญญัติช่องทางอุทธรณ์ไว้โดยชัดแจ้ง ไม่ได้หมายความว่าคำวินิจฉัยของ กกต.จะพ้นจากการตรวจสอบของศาลในทุกกรณี

ชี้ ไม่เข้าหลักเกณฑ์เสนอเรื่องให้ศาลรธน.วินิจฉัย

ประเด็นที่ 2 กกต.เสียงข้างมากต้องการให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่า คำวินิจฉัยของ กกต.ตามมาตรา 60 วรรคสอง และมาตรา 62 แห่ง พ.ร.ป.ว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ. 2561 ถือเป็นที่สุด ไม่อาจยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาเพื่อขอให้ตรวจสอบหรือทบทวนได้อีกหรือไม่

กกต.2 เสียงข้างน้อยเห็นว่า บทบัญญัติดังกล่าวเกี่ยวข้องกับการพิจารณาว่า ผู้สมัครหรือบุคคลใดกระทำการทุจริตในการเลือก หรือรู้เห็นกับการกระทำของบุคคลอื่น ซึ่งเป็นกรณีที่ กกต.ต้องยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาเพื่อขอให้เพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้งหรือสิทธิเลือกตั้งตามเงื่อนไขของกฎหมาย แต่การที่ กกต.ขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยในครั้งนี้ ยังไม่มีข้อเท็จจริงแสดงว่า มีปัญหาเกี่ยวกับหน้าที่และอำนาจของ กกต.ตามรัฐธรรมนูญเกิดขึ้นแล้ว สิ่งที่นำมายื่นจึงเป็นเพียงข้อสงสัย ข้อหารือ หรือการคาดการณ์ว่า อาจเกิดปัญหาเกี่ยวกับหน้าที่และอำนาจขึ้นในอนาคต

ทั้งที่หลักเกณฑ์การเสนอเรื่องให้ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาตามมาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2) ต้องเป็นปัญหาเกี่ยวกับหน้าที่และอำนาจที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญและเกิดขึ้นแล้ว กกต.2 เสียงข้างน้อยจึงเห็นว่า คำขอในประเด็นที่สองไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์การเสนอเรื่องให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัย

โดยอ้างอิงแนวคำวินิจฉัยและคำสั่งศาลรัฐธรรมนูญในอดีตประกอบ จึงคัดค้านมติ กกต.ที่จะนำเรื่องการยื่นศาลรัฐธรรมนูญไปแจ้งต่อศาลฎีกาเพื่อขอให้รอคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญก่อนโดยเห็นว่า ไม่สามารถดำเนินการเช่นนั้นได้เนื่องจากการยื่นคำร้องตามมาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2) เป็นเรื่องปัญหาหน้าที่และอำนาจขององค์กรตามรัฐธรรมนูญ ไม่ใช่กรณีตามมาตรา 212 ที่ศาลในคดีต้องพิจารณาว่าบทบัญญัติแห่งกฎหมายขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญหรือไม่ และอาจต้องรอคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญก่อนพิพากษาคดี จึงไม่มีเหตุทางกฎหมายตามที่ กกต.เสียงข้างมากอ้าง ที่จะทำให้ศาลฎีกาต้องรอการพิจารณาเพื่อให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยก่อน