สมช.ประเมิน 4 ฉากทัศน์โลก ตั้ง ศบก.เกาะติดตะวันออกกลาง เตรียมแผนพลังงาน-อาหาร

สมช.ประเมินสถานการณ์ความมั่นคงโลก หลังวิกฤติตะวันออกกลางขยายวง เตรียม 4 ฉากทัศน์รับมือทั้งกรณีสถานการณ์คลี่คลายและยกระดับความรุนแรง ตั้ง ศบก.สมช. ประสานรัฐ-เอกชนติดตามใกล้ชิด ยืนยันไทยยังอยู่วงนอกวิกฤติ ด้านอาหารยังมีเพียงพอ เล็งเสนอจัดตั้งคลังสำรองอาหารระดับประเทศ พร้อมจับตาผลเลือกตั้งกลางเทอมสหรัฐฯ ซึ่งอาจส่งผลต่อทิศทางสถานการณ์โลก

วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ที่ทำเนียบรัฐบาล พล.อ.ชัยพฤกษ์ ด้วงประพัฒน์ เลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) เปิดเผยภายหลังการประชุมร่วมกับหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และนักวิชาการจากมหาวิทยาลัยต่าง ๆ เพื่อประเมินสถานการณ์ความมั่นคงในตะวันออกกลางและจัดทำแนวทางเตรียมความพร้อมของประเทศไทยว่า สถานการณ์โลกในปัจจุบันมีความซับซ้อนและอยู่ในภาวะที่เรียกว่า “วิกฤติซ้อนวิกฤติ” โดยความขัดแย้งในหลายภูมิภาคอาจส่งผลกระทบต่อเนื่องทั้งด้านเศรษฐกิจ พลังงาน อาหาร และความมั่นคงของประเทศต่าง ๆ

สำหรับประเทศไทย แม้ปัจจุบันยังอยู่ในวงรอบนอกของวิกฤติ และได้รับผลกระทบแตกต่างจากประเทศในยุโรปหรือตะวันออกกลาง แต่รัฐบาลไม่ประมาท โดยได้เตรียมแผนรองรับสถานการณ์ที่อาจเกิดขึ้นในระยะต่อไป ทั้งการประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและการประเมินผลกระทบในมิติต่าง ๆ เพื่อให้สามารถรับมือได้อย่างเป็นระบบ

4 ฉากทัศน์ประเมินความเสี่ยงทั้งดี-ร้าย 

พล.อ.ชัยพฤกษ์ กล่าวว่า สมช.ได้จัดทำฉากทัศน์รองรับสถานการณ์ไว้ทั้งหมด 4 ฉากทัศน์ โดยประเมินความเป็นไปได้ของแต่ละสถานการณ์ พร้อมกำหนดข้อพิจารณาและแนวทางปฏิบัติให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องนำไปจัดทำแผนรองรับในรายละเอียด เพื่อให้การเตรียมความพร้อมครอบคลุมทุกมิติและสอดคล้องกับสถานการณ์ที่อาจเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

ทั้งนี้ หน่วยงานต่าง ๆ มีแผนเตรียมความพร้อมตามภารกิจของตนเองอยู่แล้ว แต่การกำหนดฉากทัศน์ร่วมกันในครั้งนี้จะช่วยให้ทุกหน่วยงานเห็นภาพความเสี่ยงในทิศทางเดียวกัน สามารถเชื่อมโยงข้อมูลและประสานการทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ตั้งแต่ระดับการเฝ้าระวังไปจนถึงกรณีที่สถานการณ์ทวีความรุนแรง

นอกจากนี้ สมช.เตรียมจัดตั้งศูนย์ปฏิบัติการสภาความมั่นคงแห่งชาติ หรือ “ศบก.สมช.” เพื่อเป็นกลไกติดตามและประเมินสถานการณ์อย่างต่อเนื่อง โดยจะทำงานร่วมกับหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และภาควิชาการ รวมถึงผู้เชี่ยวชาญจากมหาวิทยาลัยต่าง ๆ เพื่อรวบรวมข้อมูล วิเคราะห์แนวโน้ม และปรับปรุงแผนรับมือให้ทันต่อสถานการณ์

เตรียมระบบแจ้งเตือนประชาชนลดผลกระทบ

ส่วนการสื่อสารและแจ้งเตือนประชาชน สมช.ได้ประสานกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) และกรมประชาสัมพันธ์ รวมถึงหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เตรียมระบบแจ้งเตือนกรณีเกิดเหตุการณ์ที่จำเป็นต้องให้ประชาชนรับทราบ โดยจะเร่งเผยแพร่ข้อมูลให้ถูกต้อง รวดเร็ว และเหมาะสมกับระดับความเสี่ยง

ขณะเดียวกัน ภาครัฐได้ประสานภาคเอกชนให้เตรียมความพร้อมตามภารกิจ โดยเฉพาะด้านพลังงานและอาหาร ซึ่งเป็นปัจจัยพื้นฐานที่เกี่ยวข้องกับการดำรงชีวิตของประชาชน เพื่อป้องกันไม่ให้ความผันผวนจากสถานการณ์ระหว่างประเทศส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันในประเทศ

จับตาผลเลือกตั้งสหรัฐ-เตรียมแผนรองรับ 2 ทาง

สำหรับผลการเลือกตั้งกลางเทอมของสหรัฐอเมริกา ซึ่งอาจมีผลต่อทิศทางนโยบายของรัฐบาลสหรัฐฯ และสถานการณ์ความขัดแย้งในตะวันออกกลางนั้น เลขาธิการ สมช. กล่าวว่า ได้ประเมินความเป็นไปได้ไว้ทั้ง 2 ด้าน คือ สถานการณ์อาจมีแนวโน้มคลี่คลายและดีขึ้น หรืออาจทวีความรุนแรงมากขึ้น โดยทั้งสองกรณีอยู่ในฉากทัศน์ที่จัดเตรียมไว้แล้ว 

ดังนั้น ไทยจำเป็นต้องติดตามปัจจัยทางภูมิรัฐศาสตร์และการเปลี่ยนแปลงของนโยบายประเทศมหาอำนาจอย่างใกล้ชิด เนื่องจากอาจส่งผลต่อสถานการณ์ความมั่นคงระหว่างประเทศ รวมถึงเศรษฐกิจ การค้า และห่วงโซ่อุปทานของไทยในระยะต่อไป

ย้ำอาหารไทยยังเหลือ เล็งตั้งคลังสำรองระดับชาติ

ส่วนความกังวลเรื่องประชาชนซื้อสินค้าอุปโภคบริโภคกักตุนเพื่อเตรียมรับมือวิกฤติ พล.อ.ชัยพฤกษ์ ระบุว่า ขณะนี้สถานการณ์ยังอยู่ห่างจากประเทศไทย โดยไทยอยู่ในวงรอบที่ 3 ของผลกระทบ การเตรียมความพร้อมในระยะนี้จึงเป็นภารกิจของหน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชนที่เกี่ยวข้องเป็นหลัก โดยเฉพาะการดูแลปริมาณพลังงานและอาหารให้เพียงพอต่อความต้องการภายในประเทศ

ด้านความมั่นคงทางอาหาร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์รายงานว่า ไทยยังมีปริมาณข้าวมากกว่าความต้องการบริโภคภายในประเทศ ขณะที่ไข่ไก่และสินค้าอุปโภคบริโภคส่วนใหญ่ยังมีความพร้อม 

อย่างไรก็ตาม ยังมีสินค้าบางประเภทที่ปริมาณการผลิตและความต้องการอาจไม่สมดุลกัน เช่น ผลิตภัณฑ์นมและน้ำมันที่ใช้ในการปรุงรส ซึ่งกระทรวงเกษตรฯ จะเร่งจัดทำแผนบริหารจัดการและปรับสมดุลสินค้า เพื่อป้องกันปัญหาการขาดแคลนหากสถานการณ์ยืดเยื้อ

สำหรับประชาชนที่ต้องการสำรองอาหารไว้ภายในครัวเรือน สามารถดำเนินการได้ตามความเหมาะสม แต่ในสถานการณ์ปัจจุบันยังไม่มีความจำเป็นต้องซื้อสินค้าในปริมาณมากเพื่อกักตุน เนื่องจากภาครัฐและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้เตรียมมาตรการดูแลปริมาณสินค้าและแผนรองรับไว้แล้ว

เลขาธิการ สมช. กล่าวด้วยว่า ประเทศไทยมีจุดแข็งด้านความมั่นคงทางอาหาร เนื่องจากเป็นประเทศผู้ผลิตและส่งออกสินค้าเกษตรรายสำคัญของโลก มีศักยภาพในการผลิตอาหารรองรับความต้องการภายในประเทศและตลาดต่างประเทศ

อย่างไรก็ตาม เพื่อเพิ่มหลักประกันความมั่นคงทางอาหารในระยะยาว สมช.อาจเสนอแนวคิดจัดตั้ง “คลังสำรองอาหารระดับประเทศ” เพื่อเป็นกลไกสำรองสินค้าอาหารที่จำเป็น รองรับกรณีเกิดวิกฤติหรือความผันผวนของตลาดโลก โดยขณะนี้ยังเป็นแนวคิดเบื้องต้นที่ต้องศึกษาแนวทางและรายละเอียดการดำเนินการเพิ่มเติม