เปิดแฟ้ม 14 คดีใหญ่ สังคมรอคำตอบ ความยุติธรรมจะมาเมื่อใด

ความเชื่อมั่นต่อกระบวนการยุติธรรมและระบบราชการ ไม่ได้ขึ้นอยู่กับจำนวนคดีที่ถูกเปิดเผย หากแต่อยู่ที่ความสามารถของรัฐในการสืบสวนสอบสวนอย่างโปร่งใส ตรวจสอบได้ และนำผู้ที่กระทำผิดเข้าสู่กระบวนการยุติธรรมรับโทษโดยไม่เลือกปฏิบัติ

ตลอดช่วงหลายปีที่ผ่านมา ประเทศไทยเผชิญคดีที่มีผลกระทบต่อผลประโยชน์ของรัฐ ความปลอดภัยของประชาชน และความน่าเชื่อถือของหน่วยงานภาครัฐหลายกรณี บางคดีอยู่ระหว่างการไต่สวน บางคดีเข้าสู่ชั้นศาล ขณะที่บางเรื่องยังไม่มีข้อยุติที่ชัดเจน

คำถามสำคัญจึงไม่ได้มีเพียงว่า "เกิดอะไรขึ้น" แต่คือ ใครเป็นผู้กระทำผิด หากมีการกระทำผิดจริง, ใครได้รับผลประโยชน์, มีเจ้าหน้าที่รัฐคนใดละเว้นการปฏิบัติหน้าที่หรือไม่ และแต่ละคดีจะได้ข้อยุติเมื่อใด 
ต่อไปนี้คือ 14 คดีสำคัญที่สังคมกำลังติดตามรอความคืบหน้าของคดีอยู่

1.คดีทุจริตสอบท้องถิ่น 

คดีทุจริตสอบบรรจุข้าราชการท้องถิ่น นับเป็นหนึ่งในคดีทุจริตที่สร้างแรงสั่นสะเทือนต่อระบบราชการส่วนท้องถิ่น หลังพบการเรียกรับผลประโยชน์ และการช่วยเหลือผู้สมัครสอบบางราย

คดีนี้เกี่ยวข้องกับผู้สมัครสอบ เจ้าหน้าที่รัฐ และเครือข่ายนายหน้าหลายพื้นที่ ส่งผลให้เกิดคำถามถึงมาตรฐานการคัดเลือกบุคลากรภาครัฐ และความเป็นธรรมต่อผู้สอบแข่งขันโดยสุจริต

ประเด็นที่สังคมกำลังรอคำตอบ คือ มีเจ้าหน้าที่รัฐร่วมกระทำผิดกี่ราย จะมีข้าราชการระดับสูง หรือ นักการเมืองที่อยู่เบื้องหลัง ต้องรับโทษด้วยหรือไม่ มากน้อยแค่ไหน รวมถึงจะมีผู้สอบผ่านที่เกี่ยวข้องในการทุจริตจะถูกเพิกถอนสิทธิ และดำเนินคดีเอาผิดจริงหรือไม่ ที่สำคัญ จะมีวิธีการอย่างที่จะป้องกันไม่ให้เกิดประวัติศาสตร์ซ้ำร้อยขึ้นได้อีกในอนาคต

2.โครงการ TH-AI Passport 

โครงการ TH-AI Passport วงเงิน 1,600 ล้านบาท ซึ่งเป็นโครงการด้านปัญญาประดิษฐ์และระบบดิจิทัลของภาครัฐ ถูกตั้งคำถามถึงความคุ้มค่า ความโปร่งใสในการจัดซื้อจัดจ้าง และความจำเป็นของโครงการ

คำถามสำคัญคือ การใช้งบประมาณสอดคล้องกับผลลัพธ์หรือไม่, กระบวนการจัดซื้อเป็นไปตามกฎหมายหรือไม่ และมีการเอื้อประโยชน์ให้เอกชน หรือ นักการเมืองรายใดหรือไม่

3.คดีฮั้วเลือก สว.  

คดีฮั้วเลือกสมาชิกวุฒิสภา (สว.) เป็นคดีการเมืองที่ได้รับความสนใจอย่างกว้างขวาง จากข้อกล่าวหาเรื่องการจัดตั้งเครือข่าย การตกลงกันล่วงหน้า และ การแทรกแซงกระบวนการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา ปี 2567

คดีนี้หากพบการกระทำผิดจริง อาจส่งผลต่อความชอบธรรมของสมาชิกวุฒิสภาบางส่วน 

คำถามสำคัญ คือ มีการฮั้วกันจริงหรือไม่, มีนักการเมืองหรือพรรคการเมืองอยู่เบื้องหลังหรือไม่, กระบวนการสรุปคดีจะแล้วเสร็จเมื่อใด, คดีจะไปถึงศาล หรือ ตัดจบที่คณะกรรมการการเลือกตั้ง?

4.คดีที่ดินเขากระโดง 

คดีที่ดินเขากระโดง เป็นปัญหาการถือครองและการใช้ประโยชน์ที่ดินบริเวณเขากระโดง จ.บุรีรัมย์ ยืดเยื้อมายาวนาน มีข้อพิพาทระหว่างหน่วยงานของรัฐด้วยกันเอง รวมถึงประเด็นคำพิพากษาของศาล และสิทธิของผู้ครอบครองที่ดิน

ประเด็นสำคัญที่ยังเป็นคำถามของสังคม ได้แก่ พื้นที่ดังกล่าวเป็นกรรมสิทธิ์ของหน่วยงานใด, จะมีการบังคับใช้คำพิพากษาอย่างไร และ ผู้ครอบครองรายใดได้รับผลกระทบ ซึ่งคำตอบดังกล่าวก็ต้องรอฟังจากศาลเป็นที่สุด

5.ป.ป.ช.ยุติคำร้องศักดิ์สยาม 

กรณีคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ยุติเรื่องร้องเรียน นายศักดิ์สยาม ชิดชอบ อดีตรมว.คมนาคม คดีปกปิดหุ้น หจก.บุรีเจริญคอนสตรัคชั่น ทำให้เกิดข้อสงสัยจากสังคม

ประเด็นสำคัญ คือ เหตุผลในการยุติเรื่องที่ ป.ป.ช.อ้างฟังขึ้นหรือไม่, พยานหลักฐานมีน้ำหนักเพียงใด และจะมีช่องทางตรวจสอบเพิ่มเติมหรือไม่

                              

6.คดีสินบนทองคำ 246 บาท

คดีสินบนทองคำ 246 บาท กรณีการกล่าวหาว่า มีการนำทองคำน้ำหนัก 246 บาท ไปให้สินบนแก่ นายเอกวิทย์ วัชชวัลคุ กรรมการ ป.ป.ช. เพื่อช่วยเหลือทางคดี โดยมีผู้เกี่ยวข้องสำคัญ คือ พล.ต.อ.สุรเชชษฐ์ หักพาล อดีตรอง ผบ.ตร. 

คดีนี้อยู่ระหว่างการไต่สวนของคณะผู้ไต่สวนอิสระ ที่ประธานศาลฎีกา ตั้งขึ้น 

ถ้าหากคณะผู้ไต่สวนอิสระ มีมติชี้มูลความผิด จะส่งสำเนาการไต่สวนไปยังอัยการสูงสุด เพื่อยื่นฟ้องต่อศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองต่อไป

ประเด็นรอคอยคำตอบ คือ ทองคำดังกล่าวเป็นทรัพย์สินของใคร, มีการให้เพื่อแลกกับการช่วยเหลือคดีจริงหรือไม่ และหากมีการติดสินบนกันจริง จะมีใครต้องรับโทษอะไรหรือไม่

7. หน่วยงานรัฐรีดสินบนเอกชน 

กรณี 10 หน่วยงานรัฐถูกกล่าวหาเรียกรับสินบนจากภาคเอกชน เกิดจากภาคเอกชนหลายรายสะท้อนปัญหาการถูกเรียกรับผลประโยชน์ในการขอใบอนุญาต การตรวจรับงาน และการดำเนินธุรกิจ

แม้หลายหน่วยงานปฏิเสธข้อกล่าวหา แต่สังคมต้องการทราบว่ามีการสอบสวนเจ้าหน้าที่ทุกหน่วยงานหรือไม่, จะมีการเปิดเผยผลสอบต่อสาธารณะหรือไม่ 

8.กักตุนน้ำมัน 57 ล้านลิตร

กรณีการกักตุนน้ำมัน 57 ล้านลิตร ซึ่งเกิดขึ้นในสงครามระหว่างสหรัฐ-อิสราเอล กับ อิหร่าน กลายเป็นข้อสงสัยว่า มีการกระทำที่อาจขัดต่อกฎหมาย หรือ เป็นการใช้ช่องว่างของกฎระเบียบด้านพลังงาน หาผลประโยชน์ที่เอารัดเอาเปรียบประชาชนหรือไม่

ประเด็นสำคัญคือ มีเจ้าหน้าที่รัฐละเลยการกำกับดูแลหรือไม่ และ จะสามารถเอาผิดลงโทษผู้เกี่ยวข้องในกระบวนการดังกล่าวได้มากน้อยเพียงใด

9.เครนทางด่วนพระราม 2 ถล่ม 

กรณีเครนก่อสร้างทางด่วนพระราม 2 ถล่ม เป็นอุบัติเหตุที่เกิดขึ้นหลายครั้ง สร้างความสูญเสียต่อชีวิตและทรัพย์สิน

คดีนี้ไม่ได้มีเพียงประเด็นอุบัติเหตุ แต่ยังรวมถึง มาตรฐานความปลอดภัย, การควบคุมงานก่อสร้าง, การกำกับดูแลของหน่วยงานรัฐ และ ความรับผิดของผู้รับเหมาและผู้ควบคุมงาน

10.มาเฟียภูเก็ต

กรณีเครือข่ายอิทธิพล หรือ "มาเฟียภูเก็ต" ที่ครอบคลุมทั้งธุรกิจท่องเที่ยว ที่ดิน สิ่งผิดกฎหมาย ซึ่งโยงกับการบังคับใช้กฎหมาย

คำถามสำคัญ คือ มีเจ้าหน้าที่รัฐเข้าไปเกี่ยวข้องหรือไม่, หากมีเจ้าหน้าที่ดังกล่าวถูกลงโทษเอาผิดมากน้อยเพียงใด ที่สำคัญจะสามารถปราบปรามผู้สร้างอิทธิพลได้จริงหรือไม่

                      

11.คดีส.ส.พัวพันพนันออนไลน์ 

คดีกล่าวหา "ส.ส. 888" พัวพันพนันออนไลน์และฟอกเงิน เป็นอีกกรณีที่ประชาชนจับตา เพราะเกี่ยวข้องกับผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง

ประเด็นสำคัญ คือ เส้นทางการเงินเชื่อมโยงถึงใครบ้าง, มีการใช้บุคคลอื่นถือครองทรัพย์สินแทนหรือไม่, คดีนี้อยู่ระหว่างการดำเนินคดีของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จะสามารถเดินหน้าเอาผิดโดยปราศจากการแทรกแซงได้หรือไม่

12.คดีลอบยิง ส.ส.นราธิวาส 

คดีลอบยิง กมลศักดิ์ ลีวาเมาะ ส.ส.นราธิวาส พรรคประชาชาติ ซึ่งเกิดขึ้นในพื้นที่ชายแดนภาคใต้ ถูกจับตามองอย่างมาก หลังมีข้อกล่าวหาว่า มีเจ้าหน้าที่รัฐบางรายอาจเกี่ยวข้อง

สังคมต้องการเห็นว่า ข้อเท็จจริงทั้งหมดเป็นอย่างไร และ ผู้บงการเป็นใคร จะสามารถดำเนินคดีได้หรือไม่

13.คดีเอื้อเด็กได้รับสัญชาติไทย

คดีแจ้งเกิดเท็จ ใช้บิดาคนไทยเพื่อให้เด็กต่างด้าวได้รับสัญชาติไทย เป็นปัญหาอันเกิดจากการทุจริตของเจ้าหน้าที่ไทย ที่เกี่ยวข้องกับระบบทะเบียนราษฎร

ประเด็นที่ต้องตรวจสอบ คือ มีขบวนการจัดหาบิดาปลอมเกิดขึ้นในเมืองไทยมากน้อยเพียงใด, เจ้าหน้าที่รัฐที่มีส่วนรู้เห็นเป็นใจจะสามารถเอาผิดได้หรือไม่, กรณีที่เกิดขึ้นแล้วจะสามารถสั่งเพิกถอนสัญชาติไทยได้หรือไม่ ที่สำคัญจะมีวิธีป้องกันอย่างไรเพื่อไม่ให้เกิดกรณีดังกล่าวซ้ำขึ้นอีก 

14.คดีตำรวจช่วยผู้ต้องหาชาวจีน

คดีตำรวจตรวจคนเข้าเมืองจัดฉากช่วยผู้ต้องหาชาวจีน หลบหนีออกจากสถานกักตัว อันกระทบต่อภาพลักษณ์การบังคับใช้กฎหมายของไทย

คดีมีคำถามสำคัญที่รอคำตอบ ได้แก่ ผู้ต้องกักชาวจีนหลบหนีออกจากการควบคุมได้ด้วยวิธีใด, มีเจ้าหน้าที่รัฐเกี่ยวข้องกี่คน, มีการวางแผนเป็นขบวนการหรือไม่ และเมื่อใดคดีจะเข้าสู่การพิจารณาของศาล

แม้ทั้ง 14 กรณีจะมีข้อเท็จจริงและสถานะทางคดีแตกต่างกัน แต่ทั้งหมดล้วนสะท้อนโจทย์เดียวกัน คือ ความโปร่งใสในการใช้อำนาจรัฐ การตรวจสอบ และ ประสิทธิภาพของกระบวนการยุติธรรม

สิ่งที่ประชาชนคาดหวังคือ การสืบสวนสอบสวนดำเนินคดีไปถึงไหน ใครต้องรับผิด หากมีการกระทำผิดจริง ใครได้รับประโยชน์จากการกระทำนั้น มีเจ้าหน้าที่รัฐคนใดละเว้นการปฏิบัติหน้าที่หรือไม่ และเมื่อใดแต่ละคดีจะเข้าสู่ข้อยุติตามกระบวนการยุติธรรม

รายงานพิเศษ โดย...ทีมข่าวการเมืองฐานเศรษฐกิจ หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ฉบับ 4225