‘Lennon Wall’ สู่‘ราษฎรสาส์น’ กิจกรรมม็อบไทย
‘Lennon Wall’ สู่‘ราษฎรสาส์น’ กิจกรรม‘ม็อบไทย’ : หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ฉบับ 3,626 หน้า 10 วันที่ 12 - 14 พฤศจิกายน 2563
การชุมนุมของ “ม็อบคณะราษฎร” เมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน 2563 ที่ผ่านมา ซึ่งมีการเคลื่อนขบวนผู้ชุมนุมจากอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย ไปยังสำนักพระราชวัง เพื่อยื่น “ราษฎรสาส์น” ถึงสถาบัน โดยจัดทำตู้ไปรษณีย์สีแดง วางเอาไว้ เพื่อให้ผู้ชุมนุมนำข้อเรียกร้องไปใส่ อันเป็นการเคลื่อนไหวแสดงออกเชิงสัญลักษณ์
ถือเป็น “โมเดล” หนึ่ง ที่ลอกแบบกิจกรรมการชุมนุมมาจาก “ม็อบฮ่องกง”
ก่อนหน้านี้ การปักหมุดคณะราษฎร 2563 กลางท้องสนามหลวง เมื่อวันที่ 19 กันยายน 2563 ก็เป็นรูปแบบเดียวกับการปีนขึ้นไปปักป้ายขนาดใหญ่บนยอดเขาที่เรียกว่า “ไลอ้อนร็อค” รวมไปถึงการนำ Lennon Wall ที่ม็อบฮ่องกงเคยใช้มาประยุกต์เป็น “ราษฎรสาส์น”
ย้อนกลับไปเมื่อปี 2557 การประท้วงของคนหนุ่มสาวในฮ่องกง ได้มีการปีนเขาที่เป็นยอดที่สูงที่สุดของฮ่องกงชื่อ “ไลอ้อนร็อค” ปักป้ายขนาดใหญ่ขนาด 28 เมตร มีรูปร่มที่เป็นสัญลักษณ์ของการเคลื่อน ไหว และมีข้อความเรียกร้องว่า “ฉันต้องการสิทธิในการเลือกตั้งอย่างแท้จริง” (I want real universal suffrage)
ภายหลังจากภาพป้ายที่ไลอ้อน ร็อคแพร่กระจายออกไป ได้มีการทํา แผ่นป้ายจําลองขนาดต่างๆ ด้วยข้อความเดียวกัน คําขวัญของการรณรงค์ได้รับการตอบรับอย่างกว้างขวางจากคนกลุ่มต่างๆ
“ไลอ้อนร็อค” เป็นสัญลักษณ์ของชีวิตคนชั้นล่างที่หลบหนีออกมาจากจีนแผ่นดินใหญ่ เพื่อตั้งรกรากชีวิตใหม่ในฮ่องกง และคนเหล่านี้อาศัยอยู่ในพื้นที่ด้านล่างของภูเขา ภูเขานี้เป็นตัวแทนของทัศนคติทางสังคมว่า “เราทําได้”
ต่อมาในการต่อสู้ในเดือนพฤษภาคม 2562 ก็มีความพยายามติดตั้งแผ่นป้ายขนาดใหญ่ ขนาด 15x3 เมตร ที่ภูเขาไลอ้อนร็อคอีกครั้ง เพื่อรณรงค์ต่อต้านกฎหมายส่งผู้ร้ายข้ามแดน ในครั้งนี้แผ่นป้ายมีข้อความว่า “ต่อต้านกฎหมายส่งไปจีนอันชั่วร้าย” (oppose the evil send-to-China law) และต่อมาเจ้าหน้าที่ได้ปลดแผ่นป้ายนี้ออก
ถัดมาในเดือนมิถุนายน กลุ่มผู้ประท้วงได้ติดแผ่นป้ายใหม่ และมีข้อเรียกร้องว่า “ปกป้องฮ่องกง” (ข้อความในภาษาจีน) และ “สู้เพื่อฮ่องกง” (ในภาษาอังกฤษ) อันเป็นสัญญาณสนับสนุนการต่อสู้ของนักศึกษาฮ่องกง
แผ่นป้ายที่ไลอ้อนร็อคกลายเป็นหนึ่งในสัญลักษณ์ใหญ่ ของการต่อสู้ทางการเมืองที่ฮ่องกอีกครั้ง
ย้อนกลับมาที่ประเทศไทย การชุมนุมของ “กลุ่มคณะราษฎร 2563” เมื่อวันที่ 19 กันยายน 2563 ได้จัดชุมนุมที่ท้องสนามหลวง เพื่อแสดงออกทางการเมือง โดยได้จัดทำหมุดคณะราษฎร 2563 เป็นหมุดทองเหลือง ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางยาว 11.6 นิ้ว ฝังที่ท้องสนามหลวง ฝั่งถนนหน้าพระลาน เมื่อวันที่ 20 กันยายน 2563 เลียนแบบ “ไลอ้อน ร็อค” ฮ่องกง
ท้องสนามหลวง ถูกใช้เป็นสถานที่ประกอบพระราชพิธีสำคัญต่างๆ เช่น พระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ, สมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ครบ 200 ปี พระราชพิธีกาญจนาภิเษก พ.ศ. 2539 รวมทั้งงานพระเมรุมาศ และพระเมรุของพระบรมวงศานุวงศ์ ตั้งแต่สมเด็จเจ้าฟ้าขึ้นไป
หากพลิกประวัติศาสตร์การ เมืองไทยจะพบว่า ณ ท้องสนามหลวงแห่งนี้ ได้ต้อนรับนักกิจกรรมทางการเมืองของไทยมาแล้วมากมาย จนกลายเป็นสัญลักษณ์เชิงการเมือง
เนื่องจาก “สนามหลวง” มีพื้นที่กว้างขวาง ทั้งยังตั้งอยู่ใกล้กับสถานที่สำคัญๆ ทางการเมือง ทั้งทำเนียบรัฐบาล และ รัฐสภา “สนามหลวง” จึงถูกใช้เป็นสถานที่นัดชุมนุมของกลุ่มการเมืองต่างๆ ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา
เหตุการณ์ประวัติศาสตร์การชุมนุมครั้งสำคัญ เช่น เหตุการณ์ 14 ตุลา 2516 ที่กลุ่มนิสิตนักศึกษาแห่งประเทศไทย ใช้เรียกร้องรัฐธรรมนูญ เหตุการณ์ 6 ตุลา 2519
ทั้งยังถูกใช้เป็นพื้นที่ชุมนุมก่อนเหตุการณ์สลายการชุมนุมทางการเมืองที่เรียกว่า “พฤษภาทมิฬ” เมื่อปี 2535 รวมถึงเป็นที่ชุมนุมของ กลุ่มพันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตย ขับไล่ นายทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรี เมื่อปี 2549
กลุ่มแนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ (นปช.) ก็ใช้พื้นที่สนามหลวงในการชุมนุมอยู่หลายครั้ง เช่น ในปี 2552 ใช้เป็นที่ปักหลักของกลุ่มผู้ชุมนุมก่อนเคลื่อนขบวนไปทำเนียบรัฐบาล และเมื่อปี 2557 กลุ่มผู้ชุมนุม กปปส.ใช้จัดชุมนุมขับไล่รัฐบาล นางสาวยิ่งลักษณ์ ชินวัตร
การชุมนุมในฮ่องกงในปี 2562 ยังมีการแสดงออกเชิงสัญลักษณ์อีกอย่าง นั่นคือ การนําเอาคาร์ดบอร์ดขนาดใหญ่ ที่เรียกว่า Lennon Wall มาติดตั้ง และให้คนเขียนข้อความถึงรัฐบาลฮ่องกงลงบนแผ่นโน้ตและนําไปติดบนบอร์ด โดยบอร์ดนี้ตั้งอยู่ในย่านที่จอแจของเมืองบริเวณสะพานเกาลูน
Lennon Wall เป็นกิจกรรมต่อต้านคอมมิวนิสต์ที่กรุงปราก และเรียกสิ่งนี้ว่า “กําแพงเลนนอน” ซึ่งมีผู้คนเป็นจํานวนมากมาร่วมกันเขียนข้อความ และใช้กระดาษโน้ตสีต่างๆ จนกลายเป็น “กําแพงหลากสี” และหลังจากเริ่มติดตั้งจุดแรกแล้ว บอร์ดข้อความดังกล่าวก็กระจายไปหลายจุดที่สําคัญของเมือง แม้กระทั่ง บริเวณชานเมือง
Lennon Wall หรือกําแพงเลนนอน เริ่มต้นที่กรุงปราก เป็นกําแพงที่มีนักเขียนข้อความที่ผนัง กําแพงใช้เขียนข้อความต่างๆ เพื่อแสดงอารมณ์ความรู้สึก (หรือที่เรียกกันว่า “graffiti”) โดยพวกเขาเริ่มจากการเขียนข้อความเพื่ออุทิศให้แก่จอห์น เลนนอน
ในช่วงปลายทศวรรษที่ 1980 กําแพงนี้เป็นมากกว่าการเขียนข้อ ความถึงเลนนอน เริ่มถูกใช้เขียนข้อความในการต่อต้านรัฐบาลคอมมิวนิสต์ และข้อความมีความรุนแรงมากขึ้น จนกลายเป็น “กําแพงแห่งความหงุดหงิด” ของฝ่ายรัฐ
และการตั้งกําแพงเลนนอนนี้ มีการใช้ในการประท้วงของ “ขบวนการร่ม” ที่ฮ่องกง
แต่มีคนบางส่วนพยายามที่จะทำลายกำแพงนี้ เช่น กรณีนักศึกษา 2 คน ที่เฝ้ากำแพงถูกทำร้าย แต่ก็มีผู้คนเป็นจำนวนมากออกมาให้กำลังใจกลุ่มนักศึกษาที่เฝ้ากำแพง Lennon Wall