ไทม์ไลน์ 280 วัน ไฮสปีดติดหล่ม!
ผ่านไปแล้ว 280 วัน นับแต่กลุ่มซีพีได้รับการประกาศชื่อเป็นผู้ชนะประมูลโครงการรถไฟไฮสปีดเชื่อม 3 สนามบิน วงเงิน 2.2 แสนล้านบาทโครงการหลักที่เป็นกระดูกสันหลังของการพัฒนาพื้นที่อีอีซี ยังไม่สามารถลงนามสัญญาได้ แม้รัฐมนตรีคมนาคม จะขีดเส้นตายถึงแค่สิ้นเดือนกันยายนนี้ ก็ยังไม่เป็นผล กระทั่งในการประชุมคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (กพอ.) หรือบอร์ดอีอีซี ที่มีพล.อ. ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกฯเป็นประธานเมื่อวันที่ 30 กันยายน 2562 ต้องยกเรื่องนี้ขึ้นมาพิจารณา
ทำไมการเซ็นสัญญโครงการรถไฟไฮสปีดเชื่อม 3 สนามบินนี้จึงยืดเยื้อเรื้อรัง เราไปดูกัน ในรายการ NEWS ROOM ห้องข่าวเศรษฐกิจ ช่วง ลึกแต่ ไม่ลับ กับ บากบั่น บุญเลิศ ออกอากาศทุกวันจันทร์-ศุกร์ เวลา 10.30-11.50 น. ทางเนชั่นทีวี ช่อง 22 พาย้อนกลับไปดูสาเหตุสำคัญของการเลื่อนเซ็นสัญญาโครงการไฮสปีดเชื่อม 3 สนามบิน (สุวรรณภูมิ-ดอนเมือง-อู่ตะเภา) เมกะโปรเจ็กต์โครงการนี้กัน
สำหรับโครงการนี้เปิดประมูลเมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2561 ซึ่งมีบริษัทที่สนใจซื้อซองประมูลหลายบริษัท ก่อนประกาศผลผู้ชนะการประมูลเมื่อวันที่ 24 ธันวาคม 2562 ผลปรากฏว่า กลุ่มกิจการร่วมค้า เจริญโภคภัณฑ์ และพันธมิตร เป็นผู้ชนะการประมูลโดยเสนอราคารับเงินอุดหนุนจากรัฐตํ่าที่สุด
จากนั้นได้มีการเปิดซองเทคนิคตามมา พบว่า ส่วนใหญ่ซึ่งเป็นข้อเสนอของกลุ่มซีพีนั้นอยู่นอกกรอบข้อเสนอโครงการรวม 12 ข้อ จึงมีการต่อรองกันมาต่อเนื่อง กระทั่งการเจรจาสัญญาร่วมทุนสำเร็จในวันที่ 18 มกราคม 2562 และได้ข้อสรุปในสัญญาร่วมทุนอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 27 เมษายน 2562
ต่อมา คณะกรรมการคัดเลือก ได้เรียกกลุ่มซีพีมาเซ็นข้อตกลงว่าด้วยผลการเจรจาร่วมลงทุนเมื่อวันที่ 9 พฤษภาคม 2562 และในวันที่ 13 พฤษภาคม ที่ประชุมบอร์ดอีอีซีเห็นชอบให้ รฟท.ลงนามสัญญากับกลุ่มซีพี จากนั้นในวันที่ 28 พฤษภาคม 2562 คณะรัฐมนตรี (ครม.) ได้มีมติรับทราบผลการประชุมของคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (กพอ.)ให้เจรจาร่างสัญญาดังกล่าวโดยกำหนดเซ็นสัญญาในเดือนสิงหาคม 2562 จากนั้นคณะกรรมการผู้ชำนาญการพิจารณารายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม (คชก.) ได้มีมติ อนุมัติรายงานการศึกษาผล กระทบสิ่งแวดล้อม (EIA) ให้เมื่อวันที่ 15 มิถุนายน 2562
ทั้งนี้ ที่ผ่านมามีเหตุให้ต้องเลื่อนการเซ็นสัญญาออกมาเป็นระยะๆ อาทิ ในวันที่ 2 กรกฎาคม กลุ่มซีพี ระบุว่า ขอไป เจรจากับพันธมิตรต่างชาติเกี่ยวกับวงเงินกู้ดังกล่าวซึ่งอยู่ต่างประเทศจึงทำให้การเซ็นสัญญาล่าช้าออกไปอีก ต่อมาในวันที่ 30 สิงหาคม ระบุว่า มีปัญหาเรื่องการส่งมอบพื้นที่ของ รฟท. โดยรฟท.ต้องส่งมอบพื้นที่ 100% รวมถึงเสนอให้ทุบตอม่อโฮปเวลล์ อ้างว่า เป็นหน้าที่ของ รฟท. ซึ่งเป็น 1 ใน 12 ข้อเสนอสำคัญที่ทาง กลุ่มซีพีต้องการให้มีการแก้ไข
นอกจากนี้ทางกลุ่มซีพียังมีข้อเสนออีกหลายประการ อาทิ กรณีขอเปลี่ยนจากที่รัฐต้องจ่ายเงินให้กับกลุ่มซีพีในปีที่ 6 หลังการก่อสร้างเสร็จและเริ่มเปิดบริการเดินรถโดยจะจ่ายเงินให้กับกลุ่มซีพีในปีที่ 6 จำนวน 1.4 หมื่นล้านบาทต่อปี รวมเป็นเงินกว่า 1.4 แสนล้านบาทเป็นระยะเวลา 10 ปี เป็นขอให้รัฐจ่ายเงินตั้งแต่ปีที่ 1 ไปจนถึงปีที่ 6 รวมถึงขอให้ขยายอายุสัมปทานจากเดิม 50 ปีเป็น 99 ปี, ขอให้รัฐการันตีเรื่องผลตอบแทนที่ 6.75% และขอให้รัฐปล่อยเงินกู้ดอกเบี้ยตํ่า และตั้งกองทุน ทั้งยังขอเปลี่ยนแปลงกำหนดการชำระค่าสิทธิโครงการแอร์พอร์ตเรลลิงค์ โดยขอทยอยจ่ายตั้งแต่ปีที่ 2 ไปจนถึงปีที่ 11 ของโครงการ พร้อมกับชำระอัตราดอกเบี้ยสำหรับการชำระล่าช้า กว่ากำหนดเดิมให้กับ รฟท. จากเดิมต้องจ่ายเป็นก้อน เป็นต้น ซึ่งที่ผ่านมาบอร์ดอีอีซีไม่ยอมรับเงื่อนไขหรือข้อเสนอต่างๆ ของกลุ่มซีพี เป็นต้น
ในรายการยังมีการเปิดเผยข้อมูลข้อตกลงลับของ “กลุ่มซีพีและรฟท.” เมื่อวันที่ 9 กันยายน 2562 อาทิ กลุ่มซีพีขอปรับปรุงดัชนีวัดการปฏิบัติงานดัชนีชี้วัดการดำเนินงานความพร้อมของการให้บริการ ความตรงต่อเวลาการให้บริการ ความเพียงพอของขบวนการรถไฟจากเดิมกำหนดให้มากกว่า 90% เป็น ให้มีนํ้าหนักโดยเฉลี่ยรวมกันที่ 40% รวมถึงขอให้มีการสนับสนุนด้านการเงินการให้หรือออกหลักประกันการจ่ายเงินที่รัฐร่วมลงทุนในโครงการ เพื่อธนาคารและสถาบันการเงินทั้งในและต่างประเทศสามารถพิจารณาให้การสนับสนุนการระดมทุนและสินเชื่อ โดยคณะกรรมการคัดเลือกฯ รับปากที่จะเสนอเรื่องให้ กพอ.พิจารณาหามาตรการสนับสนุนทางด้านการเงินที่เหมาะสมต่อไป
อย่างไรก็ดี เมื่อวันที่ 13 กันยายน คณะกรรมการคัดเลือกทำหนังสือถึงกลุ่มซีพีแจ้งผลสรุปเอกสารแนบท้ายร่างสัญญาและให้เซ็นสัญญาในวันที่ 19 กันยายน 2562 กระทั่งในวันที่ 23 กันยายน 2562 นายอนุทิน ชาญวีรกูล รองนายกรัฐมนตรี ในฐานะกำกับดูแลกระทรวงคมนาคม ได้เรียกประชุมหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยตัดเงื่อนไขสัญญาแนบท้ายบางประการออก พร้อมขีดเส้นตายให้กลุ่มซีพีเซ็นสัญญาภายในวันที่ 15 ตุลาคมนี้ และในการประชุมคณะกรรมการคัดเลือกเมื่อวันที่ 27 กันยายนที่ผ่านมาได้มีมติรับทราบการให้ลงนามสัญญากับกลุ่มซีพีในวันดังกล่าว และข้อสรุปในเอกสารแนบท้ายสัญญา อาทิ ให้ รฟท.ส่งมอบพื้นที่ก่อสร้างอย่างน้อย 50% ภายใน 1 ปี และต้องส่งหนังสือให้กลุ่มซีพีเข้า พื้นที่ก่อสร้างภายใน 1 ปี เป็นต้น
ทั้งนี้ หากกลุ่มซีพีไม่มาเซ็นสัญญาในวันดังกล่าวจะถูกริบเงินคํ้าประกันซองจำนวน 2,000 ล้านบาท ถูกขึ้นบัญชีดำไม่เฉพาะแค่ซีพีแต่ทั้งกลุ่ม อาทิ บ.อิตาเลียนไทยฯ และ ช.การช่าง เป็นต้น และไม่สามารถยื่นประมูลงานภาครัฐได้อีก ซึ่งถ้าเป็นเช่นนั้นหลังจากนี้ รฟท.จะเรียกกลุ่มกิจการร่วมค้า BSR ที่เสนอวงเงิน 169,934 ล้านบาท เข้ามาเจรจาแทน โดยกลุ่มซีพีต้องจ่ายส่วนต่างที่เกิดขึ้นจำนวน 49,969 ล้านบาทด้วย ทั้งนี้ในวันที่ 7 พฤศจิกายน จะหมดอายุการยื่นเจรจาราคา
หน้า 14 หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ฉบับที่ 3,510 วันที่ 3-5 ตุลาคม 2562
