มติ กกต. ส่งศาล รธน. ผ่าทางตัน "สูตรคำนวณปาร์ตี้ลิสต์"

กกต. มีมติส่งศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยการคำนวณ ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อ ของพรรคการเมือง โดยถามว่า กกต. จะจัดสรรที่นั่ง ส.ส. ให้พรรคที่ได้คะแนนต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของ ส.ส.พึงมี ได้หรือไม่ และชอบด้วยรัฐธรรมนูญหรือไม่

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) โดย นายอิทธิพร บุญประคอง ประธาน กกต. ได้มีมติส่งเรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการคํานวณเพื่อจัดสรรจํานวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อที่แต่ละพรรคการเมืองจะพึงมีได้ ให้ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาวินิจฉัย

โดยคณะกรรมการการเลือกตั้งได้พิจารณา เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการคํานวณจํานวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อที่แต่ละพรรคการเมืองจะพึงมีได้ ตามมาตรา 91 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ประกอบมาตรา 128 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2561 ตามที่สํานักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งเสนอต่อที่ประชุมคณะกรรมการการเลือกตั้ง เมื่อวันที่ 11 เม.ย. 2562 แล้ว มีความเห็นดังนี้

1.ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 91 วรรคสาม กําหนดหลักเกณฑ์วิธีการคํานวณและการคิดอัตราส่วนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อให้เป็นไปตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2561 ซึ่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2561 มาตรา 128 ได้กําหนดหลักเกณฑ์และวิธีการคํานวณสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อไว้ สํานักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งได้เสนอผลการคํานวณจํานวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อต่อคณะกรรมการการเลือกตั้ง ซึ่งเป็นไปตามหลักเกณฑ์และวิธีการคํานวณตามแนวทางของคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญที่ได้จัดทําวิธีการคํานวณสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อในชั้นพิจารณาร่างรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 แล้ว ปรากฏว่าการคํานวณดังกล่าวมีพรรคการเมืองหลายพรรคมีจํานวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่จะพึงมีได้ ในเบื้องต้น ต่ำกว่า 1 คน แต่เมื่อคํานวณต่อไปตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2561 มาตรา 125 (5) แล้ว พรรคการเมืองที่มีผลการคํานวณจํานวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจะพึงมีได้ ในเบื้องต้น ต่ำกว่า 1 คนดังกล่าว สามารถได้รับการจัดสรรจํานวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ 1 คน
 

2.คณะกรรมการการเลือกตั้งพิจารณาข้อเท็จจริงและข้อกฎหมายตามข้อ 1 แล้วเห็นว่า

2.1 แม้การคํานวณหาจํานวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อที่สํานักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งดําเนินการมานั้น สามารถจัดสรรจํานวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อได้ครบ 150 คน ซึ่งสอดคล้องกับความเห็นของคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญก็ตาม แต่การคํานวณสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ตามมาตรา 125 (5) ดังกล่าวมีผลขัดหรือแย้งกับบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 91 (2) และ (4) เนื่องจากมีผลให้พรรคการเมืองที่มีจํานวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจะพึงมีได้ตาม (2) ต่ำกว่า 1 คน สามารถได้รับการจัดสรรให้มีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อได้ 1 คน จึงอาจทําให้พรรคการเมืองบางพรรคมีจํานวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเกินกว่าจํานวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่จะพึงมีได้ ซึ่งต้องห้ามตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 91 (4) แต่หากคํานวณหาจํานวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 91 แล้ว จะทําให้ไม่สามารถจัดสรรสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อได้ครบ 150 คน อีกทั้งหากไม่นําจํานวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่จะพึงมีได้ในเบื้องต้นของพรรคการเมืองที่มีสมาชิกสภาผู้แทน ราษฎรที่จะพึงมีได้ต่ำกว่า 1 คน ไปคิดคํานวณต่อตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้ง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2561 มาตรา 125 (5) ก็ไม่สามารถคิดคำนวณจัดสรรได้ครบ 150 คนได้เช่นกัน จึงไม่มีวิธีการใดที่จะนํามาคิดคํานวณให้มีจํานวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อได้จํานวน 150 คน ตามที่รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 83 ได้

2.2 การคํานวณหาจํานวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อตามข้อ 1 ซึ่งเป็นการดําเนินการคิดคํานวณตามมาตรา 91 วรรคสาม ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ผลของการคํานวณจะไม่สามารถนําไปประกาศผลการเลือกตั้งได้ เพราะอาจขัดหรือแย้งกับรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 91 (4)
 

3.อาศัยเหตุผลทั้งหมดที่ได้กล่าวมาข้างต้น จึงได้เสนอเรื่องตามข้อ 1 และข้อ 2 ขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยชี้ขาดอํานาจหน้าที่ตามมาตรา 210 (1) และ (2) ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 และพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2561 มาตรา 7 วรรคหนึ่ง (1) และ (2) ว่า กรณีคณะกรรมการการเลือกตั้งจะคํานวณหาจํานวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อตามวิธีดังกล่าวข้างต้นแล้ว ไม่มีวิธีใดที่จะทําให้ได้จํานวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อครบจํานวน 150 คนได้ มีเพียงการคํานวณตามมาตรา 91 วรรคสามของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ประกอบมาตรา 128 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2561 ที่สามารถจะคํานวณให้ได้จํานวนสมาชิก สภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อครบจํานวน 150 คนได้

ดังนั้น คณะกรรมการการเลือกตั้งจะคํานวณหาจํานวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้ง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2561 มาตรา 128 โดยการคิดคํานวณดังกล่าวอาจทําให้พรรคการเมืองบาง พรรคที่มีจํานวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่จะพึงมีได้ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยต่อสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 1 คนได้ จํานวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ 1 คน คณะกรรมการการเลือกตั้งจะสามารถดําเนินการได้หรือไม่ และการดําเนินการดังกล่าวชอบด้วยรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 91 หรือไม่

ด้านนายเชาวนะ ไตรมาศ เลขาธิการศาลรัฐธรรมนูญ กล่าวว่า ได้รับคำร้องจากกกต.แล้วเมื่อช่วงเย็น คาดว่าจะเสนอให้ศาลรัฐธรรมนูญหลังสงกรานต์