การสืบทอดอำนาจ-เปรมโมเดล (ตอน4)
บทความ ดร.ณรงค์ชัย อัครเศรณี
การสืบทอดอำนาจ-เปรมโมเดล (ตอน4)
ผมกำลังจะอธิบายเรื่องเปรมโมเดล (พล.อ. เปรม ติณสูลานนท์) ก็พอดีท่านอดีตนายกรัฐมนตรี พล.อ. เปรม อธิบายเองเลย เมื่อวันที่ท่าน นรม. พล.อ. ประยุทธ์ ไปกราบสวัสดีปีใหม่ปีนี้
ป๋าพูดว่า
“......... ขอให้นายกฯ เห็นว่า ฝ่ายค้านเห็นต่าง ก็เห็นต่างอย่างมิตร แต่อย่าเห็นต่างเป็นศัตรูกัน ซึ่งไม่มีประโยชน์ …… ขอฝากนายกฯไว้ อาจจะต้องจำไปใช้ตามที่ผมพูดไว้ก็ได้ เพราะผมเคยใช้มาแล้ว ……….”
นั่นแหละครับ เปรมโมเดล
คือ พอ พล.อ. เกรียงศักดิ์ลาออกตอนต้นปี 2523 ก็มีการหารือกันระหว่างสายการเมืองกับสายทหาร พล.อ. เปรม ตอนนั้นเป็น รมว.กลาโหม และ ผบ.ทบ. มีอำนาจเต็ม ผลการหารือ คือ พรรคใหญ่ๆ นำโดยกิจสังคม เข้าร่วมรัฐบาล รวมทั้งพรรคประชาธิปัตย์ และพรรคชาติไทย โดยเสนอให้ พล.อ. เปรม เป็นนายกรัฐมนตรี
[caption id="attachment_382505" align="aligncenter" width="500"]
[/caption]
เมื่อมีพรรคการเมืองเข้าร่วมรัฐบาล ก็ต้องได้โควต้าเป็นรัฐมนตรี ซึ่งเป็นประเด็นใหญ่มากสำหรับพรรคการเมือง เนื่องจากความมุ่งหวังสูงสุดของ สส.ไทย เท่าที่ผมทราบ คือการเป็นรัฐมนตรี ถ้าหัวหน้าพรรคคะแนนมากสุด ก็นายกรัฐมนตรี การจัดจำนวนรัฐมนตรีง่ายสุด คือตามสัดส่วนของจำนวน สส. เป็นแค่เลขคณิต ไม่ใช่คณิตศาสตร์ การหารือครั้งนั้นจบลงด้วยดี เราจึงมีเปรม 1 ตามมาด้วย เปรม 2 และ 3 รวมเป็นแปดปีครึ่ง
เรื่องแบ่งโควต้ารัฐมนตรีกันนี้ ยากสุด ยุ่งสุด ทางการเมือง ถ้านายกรัฐมนตรีมีอำนาจไม่มากพอ เพราะมีเรื่องกระทรวงเกรด A เกรด B และ เกรด C ตามความสำคัญทางงบประมาณ และอำนาจอนุมัติโครงการ และธุรกิจ แถมยังมีความต่างระหว่าง รมว. กับ รมช. อีก สุดท้ายก็ยังแถมตำแหน่งเลขา ตำแหน่งผู้ช่วย ตำแหน่งที่ปรึกษา อีกหลายตำแหน่ง
ผมเองเคยถูกสกัด สมัยรัฐบาลชวน 1 พศ. 2535 พรรคความหวังใหม่เข้าร่วมรัฐบาล พล.อ. ชวลิต เชิญ ดร.อำนวย และผม เข้าร่วมด้วย โดยไม่บอก สส.ลูกพรรค เสนอให้ผมเป็น รมช. กระทรวงอุตสาหกรรม เดินเรื่องจนถึงขั้นเตรียมตัวเข้าเฝ้าแล้ว ผมตัดชุดขาวพร้อมแล้ว ปรากฎว่า สส. เกียรติชัย ชัยเชาวรัตน์ สส.ความหวังใหม่ จากจังหวัดอุดรธานี ทราบเรื่องเข้า จัดกลุ่ม สส. ไปรวมตัวกันประท้วงที่โรงแรมราชศุภมิตร (ปริ๊นเซส หลานหลวง ปัจจุบัน) จน พล.อ. ชวลิต ต้องโทรบอกผมว่า “อาจารย์ เขาไม่ยอม” ผมรีบตอบว่า ไม่เป็นไรครับ เลยยกเลิกกันไป คุณเกียรติชัย ได้ตำแหน่ง รมช. กระทรวงอุตสาหกรรมไป ตามที่ต้องการ
เปรมโมเดลในการจัดตั้งรัฐบาลมีส่วนสำคัญสามส่วน คือ
- ให้ สส. พรรคการเมืองใหญ่เข้าร่วมรัฐบาล – ได้ใจประชาชน
- มุ่งเน้นงานนโยบายเศรษฐกิจ / สังคม – ได้นักวิชาการ และนักธุรกิจ สนับสนุน
- ระดมพลังหนุนจากกองทัพ – ได้ความมั่นคง
ท่านนายก พล.อ. เปรม จะสงวนกระทรวงสำคัญไว้ให้ท่านเลือก รมว. เอง เช่น กลาโหม คลัง มหาดไทย เป็นต้น
และเพื่อความมั่นคง พอท่านเกษียณจากตำแหน่ง ผบ.ทบ. ในปี 2523 เดือนกันยายน ก็มีการต่ออายุอีกหนึ่งปี นอกนั้นท่านก็บริหารกองทัพ คือ ถึงแม้จะมีความพยายามจะยึดอำนาจกันถึงสองครั้ง คือ เม.ย. 2524 (กบฎเมษาฮาวาย) และ ก.ย. 2528 แต่ก็ไม่สำเร็จ ผู้ก่อการก็ไม่ได้รับการลงโทษรุนแรง
อีกมิติหนึ่งของเปรมโมเดล คือ ท่านเลือกใช้คน ท่านมี พล.ต. จำลอง ศรีเมือง เป็นเลขาอยู่จนถึงปี 2524 ที่ พล.ต. จำลอง ลาออก แล้วต่อมาไปสมัครเป็นผู้ว่า กทม. ปี 2528 ที่ทำเรื่องรถไฟฟ้า BTS นั่นแหละครับ และท่านมี ดร.วีระพงษ์ รามางกูร และ ดร.เสนาะ อูนากูล เลขาสภาพัฒน์ฯ เป็นกำลังสำคัญทางสังคม / เศรษฐกิจ ซึ่งเมื่อมีอาจารย์เสนาะ ก็มีบรรดาเทคโนแครตมากมาย มาช่วยทำงาน
นอกจากนี้ ระยะหนึ่ง (หลายปี) ท่านมี ดร.ไตรรงค์ สุวรรณคีรี เป็นโฆษก ฝีมือ/ฝีปาก ฉกาจฉกรรจ์ สื่อเรียกโฆษกสามสี ช่วยเป็นเกราะกำบังให้ท่านนายกเปรม ได้เป็นอย่างดี
ผลงานทางเศรษฐกิจในช่วงรัฐบาลเปรม 1 2 3 รวมแปดปีครึ่ง มีมากมาย เรารอดพ้นจากวิกฤตน้ำมันครั้งที่ 2 ในปี 2522/23 มาได้ ด้วยการเปลี่ยนโครงสร้างเศรษฐกิจไปมุ่งเน้น ส่งออก ท่องเที่ยว ลงทุน มีการพัฒนาอุตสาหกรรมอย่างจริงจัง โดยทำโครงการ Eastern Seaboard ส่วนหนึ่งเพราะเราเริ่มนำก๊าซธรรมชาติมาใช้ โดยมีการตั้งบริษัท ปตท. สมัย นายก พล.อ. เกรียงศักดิ์ มี ดร.ทองฉัตร หงศ์ลดารมภ์ เป็น CEO เพราะเรามีก๊าซเหลวคุณภาพสูง จึงพัฒนาอุตสาหกรรมปิโตรเคมีได้ดี และแยกเอา LPG มาใช้เป็นก๊าซหุงต้มด้วย
จากแนวการพัฒนาอุตสาหกรรมเพื่อการส่งออกนี้ ประกอบกับมีการเปลี่ยนค่าเงินอย่างสำคัญในโลก คือ เราลดค่าเงินสามครั้ง โดยลด 2 ครั้งในปี 2524 จาก 20.775 บาทต่อดอลลาร์สหรัฐ เป็น 21 บาทในเดือนพฤษภาคม และเป็น 23 บาท ในเดือนกรกฎาคม และในปี 2527 ลดอีกเป็น 27 บาทต่อดอลลาร์สหรัฐ พอปี 2528 เดือนกันยายน สหรัฐบังคับให้ญี่ปุ่นขึ้นเงินเยนจาก 243 เยนต่อดอลลาร์สหรัฐ จนเป็น 154 เยน (เรียกว่า Plaza Accord) ก็เลยเกิดการปรับโครงสร้างการผลิตในเอเชียครั้งใหญ่ เรามีธุรกิจจากญี่ปุ่น และไต้หวัน มาลงทุนในไทยมากมาย เพื่อหนีค่าเงินที่สูงของเขา มาใช้ค่าเงินต่ำกว่าของเรา
อ่าน | คำทำนายเชิงประวัติศาสตร์ "เลือกตั้ง 2562" อะไรจะเกิดขึ้น
อ่าน | คาดเดาผลการเลือกตั้งในอดีต (ตอน 2)
อ่าน | การสืบทอดอำนาจ ... (ตอน 3)
ช่วงสมัยรัฐบาล พล.อ. เปรม ผมได้ช่วยงานหลายทีม และหลายเรื่อง มีเรื่อง Eastern Seaboard กับ ดร.พิสิฐ ภัคเกษม และ ดร. สาวิตต์ โพธิวิหค งานส่งเสริมการลงทุนเพื่อการส่งออกกับ คุณสถาพร กวิตานนท์ ตอนเป็นรองเลขาฯ และเลขาฯ BOI อยู่หลายปี งานปรับโครงสร้างอุตสาหกรรมยานยนต์ กับ ดร. จิรายุ อิศรางกูร งานเศรษฐกิจระหว่างประเทศ กับ ดร. ถนัด คอมันตร์ และ ดร. เสนาะ อูนากูล หลายท่านคงไม่ทราบว่า ประเทศไทยมีส่วนสำคัญในการจัดตั้ง APEC ซึ่งแนวคิดก่อตัวตอนนั้น แล้วมาเกิดจริงสิบปีต่อมา แล้วยังมีงานคณะกรรมการร่วมรัฐ/เอกชน (กกร.) ที่ผมช่วยงานคุณสถาพร และ ดร. เสนาะ
มีเรื่องการเปลี่ยนแปลงทางสังคม/เศรษฐกิจ ในช่วงเวลานั้นอีกมากมาย ไม่สามารถบรรยายได้หมดในบทความสั้นๆนี้ สรุปได้ว่า เปรมโมเดล ในเวลานั้น เกิดผลดีต่อประเทศไทยในหลายด้าน แต่จะเหมาะเป็นโมเดลนำมาใช้อีกได้ดีหรือไม่ ท่านผู้อ่านคงคิดเอง / ตัดสินเองได้ ความเห็นของผมคือ โมเดลนั้น พยายามลดความเป็นการเมือง และเพิ่มความเป็นบ้านเมือง จึงประสพผลสำเร็จได้ดีในหลายมิติของการบริหารประเทศ
ตอนที่ 5 จะเล่าเรื่องการสืบทอดอำนาจโดยสุจินดาโมเดล และสนธิโมเดล จากนั้นจะเล่าเรื่องโมเดลต่างๆ ของรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้ง ตั้งแต่รัฐบาล พล.อ. ชาติชาย ชุณหะวัณ ถึงรัฐบาล นส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ท่านผู้อ่านจะได้เห็นเหตุของการที่เรามีประยุทธ์โมเดลมาสี่ปีกว่า ก่อนจะมีเลือกตั้ง 2562 ครับ
สวัสดีครับ
การสืบทอดอำนาจ-เปรมโมเดล (ตอน4)
ผมกำลังจะอธิบายเรื่องเปรมโมเดล (พล.อ. เปรม ติณสูลานนท์) ก็พอดีท่านอดีตนายกรัฐมนตรี พล.อ. เปรม อธิบายเองเลย เมื่อวันที่ท่าน นรม. พล.อ. ประยุทธ์ ไปกราบสวัสดีปีใหม่ปีนี้
ป๋าพูดว่า
“......... ขอให้นายกฯ เห็นว่า ฝ่ายค้านเห็นต่าง ก็เห็นต่างอย่างมิตร แต่อย่าเห็นต่างเป็นศัตรูกัน ซึ่งไม่มีประโยชน์ …… ขอฝากนายกฯไว้ อาจจะต้องจำไปใช้ตามที่ผมพูดไว้ก็ได้ เพราะผมเคยใช้มาแล้ว ……….”
นั่นแหละครับ เปรมโมเดล
คือ พอ พล.อ. เกรียงศักดิ์ลาออกตอนต้นปี 2523 ก็มีการหารือกันระหว่างสายการเมืองกับสายทหาร พล.อ. เปรม ตอนนั้นเป็น รมว.กลาโหม และ ผบ.ทบ. มีอำนาจเต็ม ผลการหารือ คือ พรรคใหญ่ๆ นำโดยกิจสังคม เข้าร่วมรัฐบาล รวมทั้งพรรคประชาธิปัตย์ และพรรคชาติไทย โดยเสนอให้ พล.อ. เปรม เป็นนายกรัฐมนตรี
[caption id="attachment_382505" align="aligncenter" width="500"]
เมื่อมีพรรคการเมืองเข้าร่วมรัฐบาล ก็ต้องได้โควต้าเป็นรัฐมนตรี ซึ่งเป็นประเด็นใหญ่มากสำหรับพรรคการเมือง เนื่องจากความมุ่งหวังสูงสุดของ สส.ไทย เท่าที่ผมทราบ คือการเป็นรัฐมนตรี ถ้าหัวหน้าพรรคคะแนนมากสุด ก็นายกรัฐมนตรี การจัดจำนวนรัฐมนตรีง่ายสุด คือตามสัดส่วนของจำนวน สส. เป็นแค่เลขคณิต ไม่ใช่คณิตศาสตร์ การหารือครั้งนั้นจบลงด้วยดี เราจึงมีเปรม 1 ตามมาด้วย เปรม 2 และ 3 รวมเป็นแปดปีครึ่ง
เรื่องแบ่งโควต้ารัฐมนตรีกันนี้ ยากสุด ยุ่งสุด ทางการเมือง ถ้านายกรัฐมนตรีมีอำนาจไม่มากพอ เพราะมีเรื่องกระทรวงเกรด A เกรด B และ เกรด C ตามความสำคัญทางงบประมาณ และอำนาจอนุมัติโครงการ และธุรกิจ แถมยังมีความต่างระหว่าง รมว. กับ รมช. อีก สุดท้ายก็ยังแถมตำแหน่งเลขา ตำแหน่งผู้ช่วย ตำแหน่งที่ปรึกษา อีกหลายตำแหน่ง
ผมเองเคยถูกสกัด สมัยรัฐบาลชวน 1 พศ. 2535 พรรคความหวังใหม่เข้าร่วมรัฐบาล พล.อ. ชวลิต เชิญ ดร.อำนวย และผม เข้าร่วมด้วย โดยไม่บอก สส.ลูกพรรค เสนอให้ผมเป็น รมช. กระทรวงอุตสาหกรรม เดินเรื่องจนถึงขั้นเตรียมตัวเข้าเฝ้าแล้ว ผมตัดชุดขาวพร้อมแล้ว ปรากฎว่า สส. เกียรติชัย ชัยเชาวรัตน์ สส.ความหวังใหม่ จากจังหวัดอุดรธานี ทราบเรื่องเข้า จัดกลุ่ม สส. ไปรวมตัวกันประท้วงที่โรงแรมราชศุภมิตร (ปริ๊นเซส หลานหลวง ปัจจุบัน) จน พล.อ. ชวลิต ต้องโทรบอกผมว่า “อาจารย์ เขาไม่ยอม” ผมรีบตอบว่า ไม่เป็นไรครับ เลยยกเลิกกันไป คุณเกียรติชัย ได้ตำแหน่ง รมช. กระทรวงอุตสาหกรรมไป ตามที่ต้องการ
เปรมโมเดลในการจัดตั้งรัฐบาลมีส่วนสำคัญสามส่วน คือ
- ให้ สส. พรรคการเมืองใหญ่เข้าร่วมรัฐบาล – ได้ใจประชาชน
- มุ่งเน้นงานนโยบายเศรษฐกิจ / สังคม – ได้นักวิชาการ และนักธุรกิจ สนับสนุน
- ระดมพลังหนุนจากกองทัพ – ได้ความมั่นคง
ท่านนายก พล.อ. เปรม จะสงวนกระทรวงสำคัญไว้ให้ท่านเลือก รมว. เอง เช่น กลาโหม คลัง มหาดไทย เป็นต้น
และเพื่อความมั่นคง พอท่านเกษียณจากตำแหน่ง ผบ.ทบ. ในปี 2523 เดือนกันยายน ก็มีการต่ออายุอีกหนึ่งปี นอกนั้นท่านก็บริหารกองทัพ คือ ถึงแม้จะมีความพยายามจะยึดอำนาจกันถึงสองครั้ง คือ เม.ย. 2524 (กบฎเมษาฮาวาย) และ ก.ย. 2528 แต่ก็ไม่สำเร็จ ผู้ก่อการก็ไม่ได้รับการลงโทษรุนแรง
อีกมิติหนึ่งของเปรมโมเดล คือ ท่านเลือกใช้คน ท่านมี พล.ต. จำลอง ศรีเมือง เป็นเลขาอยู่จนถึงปี 2524 ที่ พล.ต. จำลอง ลาออก แล้วต่อมาไปสมัครเป็นผู้ว่า กทม. ปี 2528 ที่ทำเรื่องรถไฟฟ้า BTS นั่นแหละครับ และท่านมี ดร.วีระพงษ์ รามางกูร และ ดร.เสนาะ อูนากูล เลขาสภาพัฒน์ฯ เป็นกำลังสำคัญทางสังคม / เศรษฐกิจ ซึ่งเมื่อมีอาจารย์เสนาะ ก็มีบรรดาเทคโนแครตมากมาย มาช่วยทำงาน
นอกจากนี้ ระยะหนึ่ง (หลายปี) ท่านมี ดร.ไตรรงค์ สุวรรณคีรี เป็นโฆษก ฝีมือ/ฝีปาก ฉกาจฉกรรจ์ สื่อเรียกโฆษกสามสี ช่วยเป็นเกราะกำบังให้ท่านนายกเปรม ได้เป็นอย่างดี
ผลงานทางเศรษฐกิจในช่วงรัฐบาลเปรม 1 2 3 รวมแปดปีครึ่ง มีมากมาย เรารอดพ้นจากวิกฤตน้ำมันครั้งที่ 2 ในปี 2522/23 มาได้ ด้วยการเปลี่ยนโครงสร้างเศรษฐกิจไปมุ่งเน้น ส่งออก ท่องเที่ยว ลงทุน มีการพัฒนาอุตสาหกรรมอย่างจริงจัง โดยทำโครงการ Eastern Seaboard ส่วนหนึ่งเพราะเราเริ่มนำก๊าซธรรมชาติมาใช้ โดยมีการตั้งบริษัท ปตท. สมัย นายก พล.อ. เกรียงศักดิ์ มี ดร.ทองฉัตร หงศ์ลดารมภ์ เป็น CEO เพราะเรามีก๊าซเหลวคุณภาพสูง จึงพัฒนาอุตสาหกรรมปิโตรเคมีได้ดี และแยกเอา LPG มาใช้เป็นก๊าซหุงต้มด้วย
จากแนวการพัฒนาอุตสาหกรรมเพื่อการส่งออกนี้ ประกอบกับมีการเปลี่ยนค่าเงินอย่างสำคัญในโลก คือ เราลดค่าเงินสามครั้ง โดยลด 2 ครั้งในปี 2524 จาก 20.775 บาทต่อดอลลาร์สหรัฐ เป็น 21 บาทในเดือนพฤษภาคม และเป็น 23 บาท ในเดือนกรกฎาคม และในปี 2527 ลดอีกเป็น 27 บาทต่อดอลลาร์สหรัฐ พอปี 2528 เดือนกันยายน สหรัฐบังคับให้ญี่ปุ่นขึ้นเงินเยนจาก 243 เยนต่อดอลลาร์สหรัฐ จนเป็น 154 เยน (เรียกว่า Plaza Accord) ก็เลยเกิดการปรับโครงสร้างการผลิตในเอเชียครั้งใหญ่ เรามีธุรกิจจากญี่ปุ่น และไต้หวัน มาลงทุนในไทยมากมาย เพื่อหนีค่าเงินที่สูงของเขา มาใช้ค่าเงินต่ำกว่าของเรา
อ่าน | คำทำนายเชิงประวัติศาสตร์ "เลือกตั้ง 2562" อะไรจะเกิดขึ้น
อ่าน | คาดเดาผลการเลือกตั้งในอดีต (ตอน 2)
อ่าน | การสืบทอดอำนาจ ... (ตอน 3)
ช่วงสมัยรัฐบาล พล.อ. เปรม ผมได้ช่วยงานหลายทีม และหลายเรื่อง มีเรื่อง Eastern Seaboard กับ ดร.พิสิฐ ภัคเกษม และ ดร. สาวิตต์ โพธิวิหค งานส่งเสริมการลงทุนเพื่อการส่งออกกับ คุณสถาพร กวิตานนท์ ตอนเป็นรองเลขาฯ และเลขาฯ BOI อยู่หลายปี งานปรับโครงสร้างอุตสาหกรรมยานยนต์ กับ ดร. จิรายุ อิศรางกูร งานเศรษฐกิจระหว่างประเทศ กับ ดร. ถนัด คอมันตร์ และ ดร. เสนาะ อูนากูล หลายท่านคงไม่ทราบว่า ประเทศไทยมีส่วนสำคัญในการจัดตั้ง APEC ซึ่งแนวคิดก่อตัวตอนนั้น แล้วมาเกิดจริงสิบปีต่อมา แล้วยังมีงานคณะกรรมการร่วมรัฐ/เอกชน (กกร.) ที่ผมช่วยงานคุณสถาพร และ ดร. เสนาะ
มีเรื่องการเปลี่ยนแปลงทางสังคม/เศรษฐกิจ ในช่วงเวลานั้นอีกมากมาย ไม่สามารถบรรยายได้หมดในบทความสั้นๆนี้ สรุปได้ว่า เปรมโมเดล ในเวลานั้น เกิดผลดีต่อประเทศไทยในหลายด้าน แต่จะเหมาะเป็นโมเดลนำมาใช้อีกได้ดีหรือไม่ ท่านผู้อ่านคงคิดเอง / ตัดสินเองได้ ความเห็นของผมคือ โมเดลนั้น พยายามลดความเป็นการเมือง และเพิ่มความเป็นบ้านเมือง จึงประสพผลสำเร็จได้ดีในหลายมิติของการบริหารประเทศ
ตอนที่ 5 จะเล่าเรื่องการสืบทอดอำนาจโดยสุจินดาโมเดล และสนธิโมเดล จากนั้นจะเล่าเรื่องโมเดลต่างๆ ของรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้ง ตั้งแต่รัฐบาล พล.อ. ชาติชาย ชุณหะวัณ ถึงรัฐบาล นส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ท่านผู้อ่านจะได้เห็นเหตุของการที่เรามีประยุทธ์โมเดลมาสี่ปีกว่า ก่อนจะมีเลือกตั้ง 2562 ครับ
สวัสดีครับ
