ค่ารักษาพยาบาลพุ่ง 10.8% วิกฤตเงียบระบบสุขภาพไทย เบี้ยประกันแพง คนไข้อ่วม

“เงินเฟ้อทางการแพทย์” หรือ Medical Inflation กำลังกลายเป็นแรงกดดันใหม่ของเศรษฐกิจไทย หลังต้นทุนค่ารักษาพยาบาลปรับตัวเพิ่มขึ้นเร็วกว่าค่าครองชีพทั่วไปอย่างมีนัยสำคัญ สะท้อนผ่านเบี้ยประกันสุขภาพที่ทยอยปรับขึ้น และภาระร่วมจ่าย (Co-payment) ที่เริ่มกลายเป็นมาตรฐานใหม่ของตลาดประกันสุขภาพ

Medical Inflation: ค่ารักษาโตเร็วกว่าค่าครองชีพ

รายงาน Global Medical Trends ล่าสุดของ WTW ระบุว่า ต้นทุนด้านสุขภาพทั่วโลกในปี 2569 มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 10.3% ขณะที่ประเทศไทยอยู่ที่ 10.8% สูงกว่าค่าเฉลี่ยโลก แม้เงินเฟ้อทั่วไปของไทยอยู่ในระดับต่ำเพียง -0.1%

ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนว่า “ค่ารักษาพยาบาล” ไม่ได้เคลื่อนไหวตามภาวะค่าครองชีพทั่วไปอีกต่อไป แต่กำลังขยายตัวจากแรงกดดันเฉพาะของระบบสุขภาพ ทั้งต้นทุนเทคโนโลยี บุคลากร การใช้บริการ และโครงสร้างประกันสุขภาพ

โรงพยาบาลรัฐตึงตัว ดันคนไข้ไหลเข้าเอกชน

ปัจจุบันประเทศไทยมีโรงพยาบาลรวม 1,491 แห่ง แบ่งเป็นโรงพยาบาลรัฐ 1,110 แห่ง และเอกชน 381 แห่ง แม้ระบบรัฐยังเป็นฐานหลักในการดูแลประชาชน แต่กำลังเผชิญภาระผู้ป่วยจำนวนมากภายใต้ทรัพยากรที่จำกัด

ข้อมูลล่าสุดชี้ว่า อัตราครองเตียงของโรงพยาบาลรัฐเฉลี่ยอยู่ในระดับ 80–90% และบางพื้นที่สูงเกิน 100% สะท้อนภาวะ “เตียงเต็ม” ที่เกิดขึ้นจริง ขณะที่ประชาชนจำนวนมากต้องรอรับบริการนาน 5–8 ชั่วโมงต่อครั้ง

เมื่อ “เวลา” และ “คุณภาพบริการ” กลายเป็นต้นทุนสำคัญ ผู้ป่วยที่มีกำลังซื้อจึงหันไปใช้บริการโรงพยาบาลเอกชนมากขึ้น แม้ต้องแลกกับค่าใช้จ่ายที่สูงกว่า ส่งผลให้ความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงบริการเริ่มชัดเจนขึ้น

ประกันสุขภาพ กลายเป็นตัวเร่งต้นทุนโดยไม่รู้ตัว

อีกหนึ่งปัจจัยสำคัญคือบทบาทของประกันสุขภาพที่เพิ่มขึ้นในระบบรักษาพยาบาล โดยผู้ป่วยจำนวนมากไม่ได้จ่ายค่ารักษาเต็มจำนวนด้วยตนเอง ทำให้ “ความรู้สึกต่อราคา” ลดลง และมีแนวโน้มใช้บริการทางการแพทย์มากขึ้น

ในอีกด้าน โรงพยาบาลเองก็ไม่ได้ถูกกดดันให้แข่งขันด้านราคามากนัก เพราะผู้จ่ายเงินหลักคือบริษัทประกัน ไม่ใช่ผู้ป่วยโดยตรง

ผลลัพธ์คือ ค่าใช้จ่ายในระบบเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง ก่อนถูกส่งกลับไปยังประชาชนในรูปของเบี้ยประกันที่แพงขึ้น และภาระร่วมจ่ายที่สูงขึ้นในที่สุด

เทคโนโลยี-ค่าหมอ-ราคายา ตัวเร่ง Medical Inflation

ผู้เชี่ยวชาญมองว่า เงินเฟ้อทางการแพทย์ไม่ได้เกิดจากปัจจัยเดียว แต่เป็นผลจากแรงจูงใจหลายด้านที่ทำงานพร้อมกัน

โรงพยาบาลเอกชนจำนวนมากลงทุนในเทคโนโลยีขั้นสูง เช่น MRI, CT Scan และการผ่าตัดผ่านกล้อง ซึ่งช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการรักษา แต่ก็มาพร้อมต้นทุนมหาศาล

เมื่อการลงทุนสูง โรงพยาบาลย่อมมีแรงจูงใจในการใช้งานเพื่อให้คุ้มทุน ซึ่งในบางกรณีอาจนำไปสู่การตรวจหรือรักษาที่เกินความจำเป็น

สงครามค่าตอบแทนแพทย์เอกชน

บุคลากรทางการแพทย์ โดยเฉพาะแพทย์เฉพาะทาง กลายเป็นทรัพยากรที่มีการแข่งขันสูงในตลาด

แพทย์ทั่วไปในภาครัฐมีรายได้เฉลี่ย 50,000–80,000 บาทต่อเดือน ขณะที่ภาคเอกชนอยู่ที่ 80,000–140,000 บาท ส่วนแพทย์เฉพาะทางอาจสูงถึง 160,000–350,000 บาทต่อเดือน

ต้นทุนด้านบุคลากรจึงกลายเป็นหนึ่งในองค์ประกอบหลักของค่ารักษาพยาบาล

ราคายาและเวชภัณฑ์ ยังขาดความโปร่งใส

อีกประเด็นที่ถูกตั้งคำถามคือความแตกต่างของราคายาและเวชภัณฑ์ระหว่าง “ราคาตลาด” กับ “ราคาที่เรียกเก็บในโรงพยาบาลเอกชน”

ตัวอย่างเช่น น้ำเกลือ NSS 0.9% ขนาด 1,000 มล. ซึ่งมีราคาตลาดราว 45 บาท แต่บางแห่งคิดค่าบริการรวมสูงถึง 919 บาท

แม้ส่วนหนึ่งสะท้อนต้นทุนแฝง เช่น ค่าบริหารจัดการ ระบบบริการ และมาตรฐานคุณภาพ แต่ข้อจำกัดด้านข้อมูลราคาที่ยังเปรียบเทียบได้ยาก ทำให้ผู้บริโภคขาดอำนาจต่อรอง

ค่าสินไหมพุ่ง ประกันเริ่มใช้ Co-payment คุมต้นทุน

อัตราการเรียกร้องค่าสินไหมประกันสุขภาพมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง โดยคาดว่าจะเพิ่มจาก 67% ในปี 2566 เป็น 89% ในปี 2569

ส่วนหนึ่งมาจากรูปแบบประกันแบบ “เหมาจ่าย” ที่ลดแรงจูงใจในการควบคุมการใช้บริการ และอาจนำไปสู่การใช้สิทธิที่เกินความจำเป็น

ภายใต้ต้นทุนที่เพิ่มขึ้น บริษัทประกันจึงเริ่มนำระบบ Co-payment มาใช้มากขึ้น เพื่อให้ผู้เอาประกันร่วมรับภาระค่าใช้จ่ายบางส่วน และลดการใช้บริการเกินจำเป็น

วิกฤตเงียบที่กำลังเปลี่ยน “การเข้าถึงการรักษา”

นักวิเคราะห์มองว่า “เงินเฟ้อทางการแพทย์” ไม่ใช่เพียงปัญหาค่ารักษาแพงขึ้น แต่กำลังเปลี่ยนโครงสร้างการเข้าถึงบริการสุขภาพของไทย

เมื่อค่ารักษาเติบโตเร็วกว่ารายได้ครัวเรือน ขณะที่เบี้ยประกันและภาระร่วมจ่ายเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง กลุ่มชนชั้นกลางอาจกลายเป็นผู้ได้รับผลกระทบมากที่สุดในระยะยาว

โจทย์สำคัญของไทยจึงไม่ใช่แค่ “รักษาอย่างไรให้ดีขึ้น” แต่คือ “ทำอย่างไรให้ประชาชนยังเข้าถึงการรักษาที่มีคุณภาพได้ในต้นทุนที่รับไหว”

บทความโดย Bnomics ธนาคาร กรุงเทพ จำกัด(มหาชน)